
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی
فیلم «چای سرد» ساخته امیر قاسم راضی بهخوبی توانسته است در فضایی بسته از یک آپارتمان ساده و بیپیرایه در گیرودار یک اسبابکشی؛ با نمایش دغدغههای همیشگی یک خانواده ی کوچک اجارهنشین؛ پیچیدگیهای درونی و اجتماعی انسان امروزی را در جغرافیای امروزی زیست بوم ما به تصویر بکشد. این اثر که در آن فضای تنگ و محدود آپارتمانی، ماجرای یک اسبابکشی در آستانهی سال نو روایت میشود، به شدت با لایههای استعاری و مفهومی همراه است. راضی که سابقه ی کار در سینمای اروپا را دارد، از همین تجربههای جهانی خود استفاده کرده و در «چای سرد» زندگی اجتماعی و فرهنگی ایران را از دریچهای متفاوت نمایش میدهد.
این فیلمساز که سالها در کشور هلند زندگی کرده و در چند جشنوارهی معتبر جهانی موفق به دریافت جوایز بینالمللی شده است، تصمیم گرفت که به وطن خود بازگردد و دشواریها و چالشهای زندگی هنری و سینمایی در ایران را با نگاه خود به تصویر بکشد. تجربههای فیلمسازیاش دراروپا و ایران از جمله ساخت فیلمهایی چون: «گل سرخی از آفریقا»، «ماهی» و «نقطهی صفر»، او را به یک کارگردان بینالمللی شناختهشده تبدیل کرده است، اما بازگشت به ایران برایش با چالشهای ویژه یی همراه بود. ساخت «چای سرد» درست در دل این چالشها شکل گرفت؛ طرحی که از همان آغاز کار با دشواریهای زیادی در زمینهی تأمین سرمایه و دریافت مجوزهای رسمی روبهرو شد.
راضی در «چای سرد»، با استفاده از فضای بستهی یک آپارتمان و دوربینی که هوشمندانه در گوشه و کنار این فضای محدود حرکت میکند، قادر شده است فیلمی بسازد که احساس تکراری بودن و خسته کننده شدن را به تماشاگر منتقل نمیکند. انتخابهای دقیق دوربین، تدوین ماهرانه و استفاده ی بهجا از بازی نور و سایه، با کمک تمهیدهای فنی درستی چون استفاده از نمایش بخشهایی از مستندهای مربوط به سرزمینهای دور و نزدیک که به بهانهی سرگرم کردن پیرزن دچار فراموشی؛ بر روی دیوار اتاق نشیمن؛ همه باعث میشود که با وجود محدودیت مکان، تماشاگر همواره درگیر تحولات درونی شخصیتها و اتفاقهای پیرامونی باشد. از سوی دیگر، فیلم به شکلی ضمنی به مسایل اجتماعی و اقتصادی ایران نیز میپردازد. مشکلات افغانها، کارگران مهاجر، و بحرانهای اجتماعی مانند موضوع زنان خوشگذران و بدکاره، به عنوان خردهپیرنگهایی در دل فیلم وجود دارند که به گونهی ظریفی در دل داستان اصلی فیلم که به کار و زندگی یک فیلمساز مستند مربوط میشود؛ جای میگیرد.
ساخت «چای سرد» برای امیر راضی فرایندی پیچیده و دشوار بود. او که خود فیلم را تهیه کرده و در تمام مراحل تولید بهطور مستقیم درگیر بود، با دشواریهای زیادی روبهرو شد. این فیلم که در ابتدا مورد بازبینی و ممیزی قرار گرفت و چندین بار از اکران بازماند، نمایانگر سختیهای روزافزون فیلمسازان ایرانی است که در چنین شرایطی با محدودیتهای مالی، زمانی، و حتی فرهنگی دستوپنجه نرم میکنند. راضی در مصاحبههای خود گفته است که ساخت این فیلم بهطور خاص، گاهی به یک مبارزه با نظام پیچیده ی دیوانسالاری و سرمایهگذاری غیرحرفهای تبدیل شده بود و از این رو «چای سرد» به نوعی استعارهای از شرایط دشوار تولید آثار هنری در ایران است. همین دشواریها به شیوهای غیرمستقیم در فیلم به نمایش درمیآید و راضی بهخوبی توانسته این دغدغهها را به زبان بصری تبدیل کند.
فیلم «چای سرد» بهطور خاص، مسئلهی هنرمند ایرانی و بحرانهای او را در شرایط اجتماعی و اقتصادی دشوار به نمایش میگذارد. خسرو، مستندسازی که در میانهی اسبابکشی به خانه ی جدید خود قرار دارد، باید در همان شب فیلم خود را برای برنامه ی نمایش افتتاحیهی آن تحویل دهد، اما درگیریهای مادی و معنوی او به شکلی استعاری به تمام ناملایمات هنرمندان ایرانی اشاره دارد. در این فیلم، مسایل اجتماعی مانند نگرانی افغانهای کارگر، بحران هویت نوجوانان و وضعیت زنان بدکاره بهطور غیرمستقیم به تصویر کشیده میشود. در همین حال، خود فیلم به نوعی استعارهای از شرایط نه چندان بههنجار موجود برای انجام کارهای هنری و سینمایی است که هنرمند باید در دل دشواریها و محدودیتها به فعالیت خود ادامه دهد.
در فیلم «چای سرد» با وجود فضای پرتنش و تلاش و تکاپوی بیوقفهی همسر خسرو که کارمند است و دلش میخواهد کار دشوار اسبابکشی در کمترین زمان ممکن به پایان برسد و به همین دلیل تعارضی آشکار میان او به عنوان یک آدم پرجنب و جوش با خسرو که برای آماده کردن نسخه ی نهایی فیلم مستندش نیاز به آرامش و تمرکز فکری دارد؛ به چشم میخورد.
بازیگران فیلم به جز مینا نوروزی فرد (فرخنده) که سابقهی حضور در چندین کار سینمایی و تلویزیونی داشته و در «چای سرد» نیز به عنوان دایه و پرستار دلسوز خانوادگی خسرو و همسرش در فیلم بازی خوبی دارد؛ سایر بازیگران فیلم گویا با سعی و تلاش کارگردان و تمرینهای مداوم؛ بدون تجربهی قبلی؛ برای نقشآفرینی در مقابل دوربین آماده شدند و نتیجهی تلاش هایشان قابل قبول و پذیرفتنی است.
در تحلیل شخصیت فرخنده باید به این نکته توجه داشت که زنی مهربان و دلسوز است که برای حفظ پیوند زناشویی خسرو و همسرش، تلاش زیادی دارد و درست به دلیل اهمیت دادن به بنیان سالم خانواده است که به پسر نوجوان طبقه ی پایین – پس از این که میفهمد نوجوان همسایه ؛ زن بدکارهای را در نبود پدرو مادرش به خانه آورده؛ مادرانه هشدار می دهد که «پسرجان ! بیشتر مواظب خودت باش!»
یکی از امتیازهای دیگر این فیلم؛ استفاده هوشمندانه از حجم مناسب موسیقی (کار آرمان موسیپور) است که به دلیل طراحی صوتی و فضاسازیهای شنیداری مناسب در فیلم؛ جزدر دقایق پایانی کار (در عنوانبندی پایانی) از موسیقی استفاده نمیشود.
با این که باید «چای سرد» را فیلمی ساده و کمنقص و دارای نگاهی جسورانه به واقعیتهای تلخ زندگی به شمار آورد؛ با این همه شاید با به کارگیری دو ترفند ساده؛ کارگردان اثر میتوانست بر میزان تاثیرگذاری و باورپذیری اثر بیفزاید:
نخست این که برای موضوع گیرکردن دست خسرو در چاهک دستشویی؛ به گونهای عمل کند که (گذشته از وجه استعاری آن) برای مخاطب عام باورپذیرتر باشد. دیگر این که اگرچه از طریق نقطهی دید بعضی آدمهای فیلم یا از روی صفحه نمایش کوچک در بازکن تصویری؛ گاهی فضای پر از دود و آتش و ترقهبازی پرسروصدای جشن چهارشنبه سوری به مخاطب نشان داده میشود؛ با این همه؛ برای یک فیلم سینمایی که نمایش فضا و منظره و جغرافیای یک رویداد و به ویژه وفاداری به زبان تصویر اهمیت فراوانی دارد؛ گردش دوربین؛ با همهی ظرافتها و چرخش درست در فضاهای داخلی؛ به تنهایی نمیتواند تصاویری پرتنوع از جریان زندگی در بیرون از خانه را به تماشا بگذارد.
پایان تلخ فیلم که با جدال بیثمر خسرو برای بیرون آوردن گوشیاش در توالت همراه است، نمایانگر محدودیتهای زندگی و بیرحمیهای ناشی از آن است. این پایان تلخ؛ با گیر کردن دست خسرو در حفرهای آلوده و کثیف که به دلیل سابقهی بیماری نفس تنگی و آسم و تمام شدن اسپری مخصوص؛ به مرگ تلخ او میانجامد؛
نه تنها به معنای پایان یک فیلم؛ بلکه به معنای بازتابی از وضعیت فرهنگی و اجتماعی موجود است که هنرمندان و مردم در آن بهسر میبرند. در «چای سرد»، راضی به خوبی نشان میدهد که هنر در دنیای سرد و بیترحم کنونی، همچون چای سردی است که به سادگی نمیتوان با آن کنار آمد، بدون آن که منتظر تغییری در این زندگی پر درد و رنجمان باشیم یا امیدی به بهبودی و رشد و تعالی آن داشته باشیم.
ضمن تقدیر از پرویز جاهد، عزیزالله حاجیمشهدی، طهماسب صلحجو، کامران ملکی و عباس یاری در مراسم «سینما به روایت قلم»، نکوداشت مسعود مهرابی در سازمان سینمایی برگزار شد. نوشته مراسم «سینما به روایت قلم» برگزار شد/ نکوداشت مسعود مهرابی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۹ساعت پیش
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی حال و هوای نقاشیهای به نمایش درآمده در بیست و دومین نمایشگاه انفرادی مریم نمین در گالری سوهام بیتردید برای هر بیننده دوستدار هنر نقاشی، تجربهیی تازه به همراه خواهد داشت. چرا که در همهی نقشهای پُررنگ و نوری که بر بوم نقاشی دیده میشود، آشکارا...
۱۴۰۵/۰۳/۲۵
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی فیلمبردار در سینما، تنها مجریِ فنِ فیلمبرداری و ثبت تصاویرپویا (dynamic) نیست؛ او طرّاح جهان دیداری فیلم است. تصویر، پیش از روایت (narrative) و گفتوگو (dialogue)، نخستین لایهی معنا را به مخاطب منتقل میکند و این لایه، حاصل انتخابهای آگاهانهی فیلمبردار است: نور، قاب، حرکت، رنگ...
۱۴۰۴/۱۱/۳۰
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی نمایش «جزیرهی آزاد» نوشتهی محمّدرضا عطاییفر با یک موقعیتِ نمایشی جذّاب آغاز میشود: گروهی از افراد برای سپری کردن اوقات خوش، از سوی آدمی ناشناس به جزیرهیی دعوت میشوند و رفتهرفته در شرایطی پیچیده و پُرتنش گرفتار میشوند که همهی رویاهای شیرین آنها برباد میرود! این...
۱۴۰۴/۱۰/۰۲
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی نمایش «سرِ انقلاب» به نویسندگی و کارگردانی محمدعلی شفاعت، در مجموعهی تماشاخانهی هما، اثری است با لحن شادیآور که آگاهانه از مسیر کمدی موقعیت (situation comedy) و طنز کلامی (verbal humor)، به یکی از ملتهبترین و تراژیکترین بزنگاههای تاریخ معاصر ایران نزدیک میشود: روز دوازدهم بهمن...
۱۴۰۴/۰۹/۲۹
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی چهرهپردازی در سینما، تنها یک فعالیت فنی و تفنّنی نیست، بلکه حوزهیی میانرشتهیی است که در پیوند مستقیم با روانشناسی شخصیت، تاریخ، فرهنگ دیداری، مردمشناسی و حتی انسانشناسی چهره عمل میکند. در هر اثر سینمایی، چهرهپرداز نقشی بسیار کلیدی در شکلدهی به هویت شخصیتها و انتقال دقیق...
۱۴۰۴/۰۹/۲۵
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی؛ نمایش موسیقایی یا خنیاگرانه (Musical Theater) «رابین هود» ( Robin Hood ) تازهترین تجربهی نمایشی «ماهان حیدری» در تکمیل سهگانهی خیال پردازانه و واقع گرای( با تکیه بر «واقع گرایی جادویی») او پس از دو نمایش پربینندهی «دیو و دلبر» و «شازده کوچولو» است که در تالار...
۱۴۰۴/۰۹/۰۷
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی در روزگاری که بسیاری از فیلمهای ما از اقلیم و ریشهی فرهنگی خویش فاصله گرفتهاند، فیلم «سامی» (Sami) از همان نخستین نماها یادآور حقیقتی است که هنوز در لایههای زیرینِ خاک جنوب و در حافظهی زخمخوردهی مردمانش زنده است. فیلمی آرام، تلخ و در عین حال...
۱۴۰۴/۰۸/۱۴
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی روز جهانی لکنت (۲۲ اکتبر۲۰۲۵ برابر با ۲ آبان ۱۴۰۴) بهانهیی شد برای بازخوانی مستندی که خود، از جنس خاموشی و سکوت میان واژهها است. فیلم مستند «لکنت» ساختهی منصوره میرمعرب، پس از چند سال از تولیدش، همچنان تازه مینماید؛ زیرا به جای آن که از بیرون...
۱۴۰۴/۰۸/۰۸
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی نمایش «ارزشهای نسبی» نوشتهی نوئل پیرس کاورد (Noël Peirce Coward )در نگاه نخست، اثری بهظاهر شادی آور(Comedy) و سرشار از طنازیهای اجتماعی است، اما در لایههای درونی خود به جدالی عمیقتر میان صداقت و ریا، میان حقیقت و نقابهای اجتماعی میپردازد. اجرای تازهی میکاییل شهرستانی نویسنده و...
۱۴۰۴/۰۷/۲۷
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی احمد طالبینژاد، نویسنده، منتقد فیلم و فیلمساز نامآشنای سینمای ایران، از جمله کسانی است که در چهار دههی گذشته با نوشتهها و ساختههای کم شمارِ خود، همواره در عرصهی نقد سینما حضوری پُررنگ داشته است. انتشار تازهترین کتاب او با عنوان: «لُعبتکها» (سیر تحوّل تیپهای ثابت...
۱۴۰۴/۰۷/۱۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی وقتی فاجعهای جمعی رُخ میدهد، پُرسش اصلی این نیست که چه کسانی جان باختهاند، بلکه این است که بازماندگان چه میکنند؟ نمایشنامهی «۱۱/۱۱» تازهترین کار نمایشی بهاره رهنما بعد از نمایش: «دورهمی بانوی اول» که در خردادماه امسال از او دیده بودم، میکوشد تا به تحلیل...
۱۴۰۴/۰۷/۰۷
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی در روزگارما، فضای مجازی بدل به عرصهیی شده است که بسیاری آن را با میدان هنر و اندیشه یکی گرفتهاند. در صفحهی فردی دوستان، بارها پیش میآید که با شعری، دلنوشتهیی یا عبارتی رو به رو میشویم که گاه از سر احساس صادقانه نوشته شده است،...
۱۴۰۴/۰۶/۲۰
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی امروز خبری تلخ و ناگوار شنیدم؛ ایرج صغیری، بازیگر و کارگردان نامآشنای تئاتر و چهرهیی دوستداشتنی برای مردم بوشهر، پس از مدتها مبارزه با بیماری؛ چشم از جهان فروبست. آشنایی من با ایرج، (با نام اصلی ابوالحسن صغیری) به سال ۱۳۴۷ بازمیگردد، در روزگاری که هر دو...
۱۴۰۴/۰۶/۱۱
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی در سرزمین هنر، نقد همچون نسیمی است که بر آینه میوزد تا زنگار از رخ آن بزداید. خانوادهی پرشمار و رنگارنگ منتقدان سینمایی نیز، همچون دیگر شاخههای هنر، ترکیبی است ناهمگون: در کنار اهل اندیشه و قلمهای متعهد، گاه صدای «شبهمنتقدان» نیز به گوش میرسد؛ صداهایی که...
۱۴۰۴/۰۶/۱۰
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی بهره بُردن از درونمایهی برخی از آثار نمایشی ویلیام شکسپیر (William Shakespeare) نمایشنامهنویس، شاعر و بازیگر بلندآوازهی انگلیسی، در قالب اقتباس های سینمایی و نمایشی در میان فیلمنامه نویسان و نمایشنامه پردازان تازگی ندارد. مهم ترین دلیل این توجّه به تراژدی هایی از نوع «مکبث» (Macbeth)...
۱۴۰۴/۰۵/۱۹
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی هربار که کتاب یا فیلم مستند تازه یی از دکتر بهمن مقصودلو به دستم می رسد، با شور و شوق فراوان سرگرم خواندن و دیدن آن می شوم و به خوبی می دانم که حرف های ناشنیده ی فراوانی در آن کتاب یا فیلم تازه پیدا...
۱۴۰۴/۰۵/۱۶
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی تاخیر چندساله در نمایش برخی ازفیلم های سینمایی به هردلیلی که باشد، برای این آثارپیامدهای احساسی خاصی به همراه خواهد داشت که گاهی شاید بتواند حتی برای برخی فیلم های ضعیف و نه چندان قابل اعتنا نیز فرصتی برای دلسوزی و نوعی همدردی با سازندگان آن...
۱۴۰۴/۰۵/۱۵
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی فرصت تازه یی پیش آمد تا به اتفاق دوستان سینمایی گروه سینما گفت وگو در تالار حافظ به تماشای نمایش «بهارنامک» به کارگردانی گووان مهر اسماعیلپور بنشینیم. نویسنده و کارگردانی که اجرای نمایش هایی چون: «نمایش بازیچگان» (۱۳۹۳) و «پایمردان دیو» (۱۴۰۲) و ترجمه و نمایش...
۱۴۰۴/۰۵/۰۸
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی؛ “پیرپسر” به عنوان دومین فیلم سینمایی” اُکتای براهنی” با تفاوت های آشکاری در مقایسه با فیلمِ ماجراجویانه ی “پل خواب”) ۱۳۹۳ ) نخستین کار حرفه یی این فیلمساز، به خوبی نشان می دهد که اکنون کارگردانی روبه روی ما ایستاده است که قواعدبازی را در ساخت...
۱۴۰۴/۰۵/۰۷
عزیزالله حاجی مشهدی منتقد و مدرس سینما گفت: فضای مجازی از یک سو فرصتهایی ایجاد کرده برای علاقهمندان به سینما اما از سوی دیگر، باعث نوعی «شبه منتقد پروری» شده است. به گزارش سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی، منتقد و مدرس سینما درخصوص وجود رسانهها غیررسمی که بدون نام و نشان...
۱۴۰۴/۰۴/۳۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی تماشای نمایش «دورهمی بانوی اول» به کارگردانی بهاره رهنما در تالار حافظ ، بهانه یی شد تا بازهم در روزهایی که پرده ی سینماها هنوز رنگ نمایش فیلم هایی در خور اعتنا را به خود نمی بینند، باردیگر به سراغ نمایش های درخور توجه برویم. با...
۱۴۰۴/۰۳/۱۰
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی؛ اجرای موفّق نمایش «جگر هندی» به نویسندگی و کارگردانی «رحمت امینی» (دانش آموختهی دانشکدهی سینما تئاتر- دانشگاه هنر) در تالار سنگلج، فرصت مناسبی فراهم آورده است تا دوستداران هنرتئاتر، به ویژه دانشجویان این رشته، با تماشای چنین اثری دریابند که چگونه میتوان با پرهیز از اجرای...
۱۴۰۴/۰۱/۲۶
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی تازهترین کار نمایشی مجید زارعزاده کارگردان تئاتر که تجربه ی سال ها بازیگری و کارگردانی تئاتر را در کارنامه ی خود دارد، با اجرای نمایش «عطر لیموهای سیسیل» نوشته ی لوئیجی پیراندللو (به ایتالیایی: Luigi Pirandello)نمایشنامهنویس و رُماننویس مشهور سده ی بیستم ایتالیا (۱۸۶۷ –۱۹۳۶) و...
۱۴۰۳/۱۰/۲۳
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی میکاییل شهرستانی نویسنده، بازیگر، مدرّس و کارگردان نام آشنای تئاتر در جایگاه طرّاح و کارگردانِ نمایش، یکی از نمایشنامه های معروف هنریک یوهان ایبسن (Henrik Johan Ibsen) شاعر و نمایشنامه نویس نامدار نروژی با عنوانِ «خانهی عروسک» (A Dolls House) را در فرهنگسرای نیاوران بر روی...
۱۴۰۳/۱۰/۱۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی حدود سالهای ۱۳۸۶- ۱۳۸۷ زمانی که برای نخستین بار محمدرضا رحمانی طرح فیلمنامهی «دلخون» را به مدرسه ی کارگاهی فیلمنامه نویسی در حوزه ی هنری آورد، از آنجایی که مدیریت مدرسه ی کارگاهی را برعهده داشتم، طی دیدارها و نشست هایی ، فیلمنامهی «دلخون» (با انتخاب...
۱۴۰۳/۰۸/۱۵
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی در روزهایی که فیلم های قابل تامُلی بر پرده ی سینماها به نمایش در نمی آید، دیدن نمایش های خوب، بسیار دلشاد کننده است. «سعید ذهنی» کارگردان تئاتر، آهنگساز و مدرّس دانشگاه، دانش آموخته ی رشته ی کارگردانی نمایش از دانشکده ی هنرهای زیبا ، دانشگاه...
۱۴۰۳/۰۸/۰۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
بعد از اکران «شور عاشقی» به کارگردانی داریوش یاری در سینماها، عزیزالله حاجیمشهدی منتقد سینما در یادداشتی به این فیلم سینمایی پرداخت. نوشته خوابِ شیرینِ درختِ سیبهای سرخ! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۴/۲۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی ساخت فیلم های تاریخی ، به ویژه آثاری که به رُخدادهای تاریخ دینی یک سرزمین یا دین وآیینی مربوط می شود ، بدون پشتوانه ی پژوهش هایی جدّی و دقیق و پُردامنه ، کار چندان آسانی نخواهد بود.گذشته از همه ی این ها، تولید فیلم هایی...
۱۴۰۳/۰۴/۲۱