«لکنت»؛ آوای درنگ و خاموشی ناخواسته
سینماسینما، عزیزالله حاجی‌مشهدی
روز جهانی لکنت (۲۲ اکتبر۲۰۲۵ برابر با ۲ آبان ۱۴۰۴) بهانه‌یی شد برای بازخوانی مستندی که خود، از جنس خاموشی و سکوت میان واژه‌ها است. فیلم مستند «لکنت» ساخته‌ی منصوره میرمعرب، پس از چند سال از تولیدش، همچنان تازه می‌نماید؛ زیرا به جای آن که از بیرون به پدیدهیی بالینی یا روان‌شناختی بنگرد، از درون جهان آدم‌هایی سخن می‌گوید که واژه برایشان نه ابزار گفتن، بلکه میدان نبردی است میان خواستن و نتوانستن.
نمایش دوباره‌ی این فیلم در موزه‌ی ملی سینمای ایران، به دعوت سازمان ایکوم ایران، فرصتی بود تا نگاه‌ها دوباره متوجه یکی از دشواری‌های کم‌تر دیده‌شده‌ی انسان معاصر شود. پوران درخشنده – کارگردان نام‌آشنای سینمای اجتماعی ایران – در پایان نمایش این مستند قابل اعتنا با یادآوری تجربه‌هایش در فیلم‌هایی چون: «رابطه»، «پرنده‌ی کوچک خوشبختی»، «شمعی در باد»، «بچه‌های ابدی» و «هیس! دخترها فریاد نمی‌زنند!»، بر اهمیت بازتاب آسیب‌های خاموش جامعه تأکید کرد. من نیز در مقام منتقد سینما و مدرس این عرصه، و دانش آموخته زبان شناسی همگانی( General Linguistics ) از زاویه‌‌یی دیگر بر یک نکته پای فشردم که لکنت ( Stuttering)، معلولیت و ناتوانی نیست؛ بلکه تنها یک ویژگی است. فرد دارای لکنت، معلول سخن نیست؛ بلکه صاحب تجربهیی متفاوت در گفتار است. او جهان را همان‌گونه می‌بیند که ما می‌بینیم، اما واژه‌ها در گلویش؛ به دلیل نوع ساختار تارآواها و اندام گفتار؛ از مرزهای دیگری عبور می‌کنند.
میرمعرب در این فیلم، نه با ترحم و نه با فاصله، بلکه با هم‌نفسی و احترام به جهان درونی سوژه‌هایش، به سراغ آن‌ها رفته است. سه سال پژوهش و گفت‌وگو با مبتلایان و متخصصان، به اثری انجامیده که هم از نظر علمی و آموزشی روشنگر است و هم از منظر انسانی، تأثیرگذار. او در «لکنت» مرز میان گفتن و نگفتن را به تصویر کشیده است؛ مرزی که در آن، صدای انسان گاه در لرزش حروف یا تکرار آواها پنهان می‌شود و گاه در سکوت، فریاد می‌کشد.
در میان فیلم‌های مستند ایرانی، کم‌تر اثری را می‌توان یافت که با چنین صبوری و وسواس، به پدیدهیی زبانی بپردازد. میرمعرب نشان می‌دهد که لکنت، تنها دشواری در گفتار نیست؛ بلکه تجربهیی عمیق از مواجهه‌ی انسان با خود است. او به مخاطب یادآوری می‌کند که دخالت دلسوزانه‌ی اطرافیان در لحظه‌ی گفتار، خود به‌نوعی خشونتی پنهان است؛ چراکه از فردِ دارای لکنت، حق تجربه‌ی طبیعی سخن گفتن را سلب می‌کند.
فیلم از خلال گفت‌وگوهای صمیمی، حضور متخصصان گفتاردرمانی، و نماهایی کوتاه از فیلم «سخنرانی پادشاه» به عنوان نمونه درخشان در سینما، به جهانی اشاره دارد که لکنت در آن مرز نمی‌شناسد: کودک یا بزرگسال، زن یا مرد، شرقی یا غربی، همه می‌توانند در لحظه‌یی از زندگی، میان گفتن و سکوت گرفتار آیند.
اما اهمیت این مستند تنها در موضوع آن نیست، بلکه در شیوه‌ی تولیدش نیز نهفته است. فیلمی که با سرمایه‌ی شخصی، بدون پشتیبانی نهادهای رسمی و تنها از سر باور و شورِ انسانی ساخته شده، نمونه‌یی است از سینمای فردیِ متعهد. سینمایی که مسئولیت اجتماعی را نه شعار، که رفتار می‌داند.
بازنمایی چنین آثاری در روز جهانی لکنت، یادآور این حقیقت است که سینمای مستند، تنها بازتاب واقعیت نیست، بلکه تلاشی است برای درک دیگری. سینمایی که می‌خواهد بگوید لکنت، صدایی است درنگ‌دار، اما همچنان صداست. آوایی که اگر شنیده شود، می‌تواند در جان جامعه پژواک یابد و نوع نگاه ما را به انسانِ متفاوت تغییر دهد.
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین می‌شود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران می‌شود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه می‌تواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی می‌کنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلم‌های سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
نمایش اپرای «عشق»؛ گذشتن از پیمان، دل بستن به پیمانه
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی برای من که در یکی از دهه‌های پررونق بازار کارهای فرهنگی و هنری ناب در کانون پرورش فکری، شاهد حضور بهروز غریب‌پور در کنار هنرمندان صاحب‌نام دیگری بودم و به‌روشنی می‌دیدم که عاشقانه برای رونق هنر نمایش و راه‌اندازی و توسعهٔ «نمایش عروسکی» تلاشی چشمگیر دارد،...
۱۴۰۵/۰۷/۲۰
درباره «مردی که می‌خواست سلطان باشد»/ مُردن، بدونِ عاشقی، چه غم‌انگیز است!
سینماسینما، عزیزالله حاجی‌مشهدی «نشر وزان» در سال ۱۴۰۵، از رده‌ی رمان‌های ایرانی، کتاب «مردی که می‌خواست سلطان باشد»، نوشته‌ی نصرالله قادری را در اندازه‌ی رقعی، در ۱۱۰ صفحه و با شمارگان ۷۰ (هفتاد) نسخه به چاپ رسانده است. پیش از ورود به هر بحث و سخنی، باید از شمارگان کم‌شمار...
۱۴۰۵/۰۷/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
یادداشتی بر برخوانی نمایشنامه «آرش»؛ از ستوربانی تا کمانداری، از حماسه تا تراژدی
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی؛ در ادامه ی مجموعه برنامه های برخوانی نمایشنامه های استاد بهرام بیضایی با عنوان «بیضایی خوانی»، ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ در «مدرسه سینما و تئاتر جادو»، با برخوانی ندا کوهی و کارگردانی کیوان کثیریان، به تماشای برخوانی نمایشنامه «آرش»، یکی از نوشته‌های آغازین سال های نمایشنامه نویسی...
۱۴۰۵/۰۶/۲۷
شاعرانگیِ فروغ؛ از تجربه‌ی زیسته تا معماری تصویر
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی به انگیزه ی بازنشر سه کتاب از مجموعه شعرهای فروغ فرخزاد و برپایی آیین رونمایی از کتاب‌های: «ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد»، «به آفتاب سلامی دوباره خواهم کرد» و «تولدی دیگر» که به همت سجاد عزیزی آرام ازسوی کانون ادبی زمستان انجام شده است ،...
۱۴۰۵/۰۵/۱۷
«فراموشخانه»؛ قربانیان فراموش‌شده‌ی تاریخ
سینماسینما، عزیزالله حاجی‌مشهدی تماشای نمایش «فراموشخانه» نوشته‌ی شیده غفاریان و با طراحی و کارگردانی مهدی مُحب‌علی (سهاب)، در مجموعه تالار حافظ، فرصت تازه یی فراهم آورد تا در شرایطی که کارهای شبه‌سینمایی و شبه‌نمایشیِ به ظاهر طنز، اما به‌شدت کم‌مایه و سبکسرانه، با درونمایه‌هایی نازل، بر پرده ی سینماها و...
۱۴۰۵/۰۵/۱۳
رمان «رخشان»؛ گُذار از خامیِ عاطفی تا رسیدن به بلوغ فکری
سینماسینما، عزیزالله حاجی‌مشهدی رُمان «رخشان» نوشته‌ی نرگس راسخ، که در سال ۱۴۰۴ از سوی انتشارات وزان در اندازه‌ی رقعی، در۱۹۶ صفحه و با شمارگان اندک به چاپ رسیده است، اثری است در قلمرو ادبیات داستانی معاصر فارسی که با تمرکز بر تجربه‌ی زیسته‌ی زن ایرانی، به واکاوی عشق، فقدان، رنج،...
۱۴۰۵/۰۵/۱۰
مراسم «سینما به روایت قلم» برگزار شد/ نکوداشت مسعود مهرابی
ضمن تقدیر از پرویز جاهد، عزیزالله حاجی‌مشهدی، طهماسب صلح‌جو، کامران ملکی و عباس یاری در مراسم «سینما به روایت قلم»، نکوداشت مسعود مهرابی در سازمان سینمایی برگزار شد. نوشته مراسم «سینما به روایت قلم» برگزار شد/ نکوداشت مسعود مهرابی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۵/۰۴/۲۵
درباره نمایشگاه نقاشی «تیساپه»؛ یافتن معنای اثر از میان رنگ‌ها
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی حال و هوای نقاشی‌های به نمایش درآمده در بیست و دومین نمایشگاه انفرادی مریم نمین در گالری سوهام بی‌تردید برای هر بیننده دوستدار هنر نقاشی، تجربهیی تازه به همراه خواهد داشت. چرا که در همه‌ی نقش‌های پُررنگ و نوری که بر بوم نقاشی دیده می‌شود، آشکارا...
۱۴۰۵/۰۳/۲۵
نقش و جایگاه فیلمبرداران در سینمای ایران/ طراحان جهان دیداری فیلم
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی فیلمبردار در سینما، تنها مجریِ فنِ فیلمبرداری و ثبت تصاویرپویا (dynamic) نیست؛ او طرّاح جهان دیداری فیلم است. تصویر، پیش از روایت (narrative) و گفت‌وگو (dialogue)، نخستین لایه‌ی معنا را به مخاطب منتقل می‌کند و این لایه، حاصل انتخاب‌های آگاهانه‌ی فیلمبردار است: نور، قاب، حرکت، رنگ...
۱۴۰۴/۱۱/۳۰
«جزیره آزاد»؛ خداوندگار خودخوانده جزیره آزاد
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی نمایش «جزیره‌ی آزاد» نوشته‌ی محمّدرضا عطایی‌فر با یک موقعیتِ نمایشی جذّاب آغاز می‌شود: گروهی از افراد برای سپری کردن اوقات خوش، از سوی آدمی ناشناس به جزیره‌یی دعوت می‌شوند و رفته‌رفته در شرایطی پیچیده و پُرتنش گرفتار می‌شوند که همه‌ی رویاهای شیرین آن‌ها برباد می‌رود! این...
۱۴۰۴/۱۰/۰۲
«سرِ انقلاب»؛ خنده در اتاق بازجویی، نمایش فروپاشی قدرت
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی نمایش «سرِ انقلاب» به نویسندگی و کارگردانی محمدعلی شفاعت، در مجموعه‌ی تماشاخانه‌ی هما، اثری است با لحن شادی‌آور که آگاهانه از مسیر کمدی موقعیت (situation comedy) و طنز کلامی (verbal humor)، به یکی از ملتهب‌ترین و تراژیک‌ترین بزنگاه‌های تاریخ معاصر ایران نزدیک می‌شود: روز دوازدهم بهمن...
۱۴۰۴/۰۹/۲۹
نقش و جایگاه چهره‌پردازی در سینمای ایران
سینماسینما، عزیزالله حاجی‌مشهدی چهره‌پردازی در سینما، تنها یک فعالیت فنی و تفنّنی نیست، بلکه حوزه‌یی میان‌رشته‌یی است که در پیوند مستقیم با روان‌شناسی شخصیت، تاریخ، فرهنگ دیداری، مردم‌شناسی و حتی انسان‌شناسی چهره عمل می‌کند. در هر اثر سینمایی، چهره‌پرداز نقشی بسیار کلیدی در شکل‌دهی به هویت شخصیت‌ها و انتقال دقیق...
۱۴۰۴/۰۹/۲۵
«رابین هود»؛ افسانه‌ی شیرین مرد شریف قانون شکن!
سینماسینما، عزیزالله حاجی‌مشهدی؛ نمایش موسیقایی یا خنیاگرانه (Musical Theater) «رابین هود» ( Robin Hood ) تازه‌ترین تجربه‌ی نمایشی «ماهان حیدری» در تکمیل سه‌گانه‌ی خیال پردازانه و واقع گرای( با تکیه بر «واقع گرایی جادویی») او پس از دو نمایش پربیننده‌ی «دیو و دلبر» و «شازده کوچولو» است که در تالار...
۱۴۰۴/۰۹/۰۷
«چای سرد»؛ تصویر تلخ سیمای هنر و هنرمند در تنگنای زندگی
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی فیلم «چای سرد» ساخته امیر قاسم راضی به‌خوبی توانسته است در فضایی بسته از یک آپارتمان ساده و بی‌پیرایه در گیرودار یک اسباب‌کشی؛ با نمایش دغدغه‌‌های همیشگی یک خانواده ی کوچک اجاره‌نشین؛ پیچیدگی‌های درونی و اجتماعی انسان امروزی را در جغرافیای امروزی زیست بوم ما به...
۱۴۰۴/۰۸/۲۱
«سامی»؛ ایستادگی پُردرد و رنجِ فراموش‌شدگان
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی در روزگاری که بسیاری از فیلم‌های ما از اقلیم و ریشه‌ی فرهنگی خویش فاصله گرفته‌اند، فیلم «سامی» (Sami) از همان نخستین نماها یادآور حقیقتی است که هنوز در لایه‌های زیرینِ خاک جنوب و در حافظه‌ی زخم‌خورده‌ی مردمانش زنده است. فیلمی آرام، تلخ و در عین حال...
۱۴۰۴/۰۸/۱۴