
محمد تاجیک در خبرگزاری ایسنا نوشت : فیلمنامه “اشغال” بهرام ببضایی در زمانه پس از جنگ ۱۲ روزه، فیلمنامهای بسیار مهم و خواندنی است.
به گزارش ایسنا، بهرام بیضایی کارگردان سینما و تئاتر، فیلمنامهنویس و نمایشنامهنویس علاوه بر فیلمهایی که طی چند دهه ساخته و نمایشنامههایی که اجرا کرده، فیلمنامههای ساختهنشده و نمایشنامههای اجرانشدهای دارد که در سالهای اخیر به صورت کتاب منتشر شدهاند. یکی از فیلمنامههای ساختهنشده او فیلمنامه “اشغال” است.
او در این فیلمنامه به اشغال ایران توسط متفقین و مصائب و مشکلات مردم ایران در شهریور ۱۳۲۰ پرداخته است.
در “اشغال” نیروهای متفقین نسبت به کلماتی چون وطن و وطنپرستی حساسیت دارند و داشتن پرچم ایران در زمان اشغال ایران توسط متفقین، جرمی نابخشودنی محسوب میشود.
بیضایی در فیلمنامه “اشغال” به وضوح از زبان شخصیتهای اصلی فیلمنامه خود میگوید بیگانه باعث نجات کشور نمیشود و آزادی نمیآورد.
فیلمنامه “اشغال” ببضایی به نظر نگارنده این یادداشت، در زمانه پس از جنگ ۱۲ روزه، فیلمنامهای بسیار مهم و خواندنی است.
اینکه خود بهرام بیضایی قصد ساخت آن را داشته است یا دیگری، خیلی مشخص نیست اما خود فیلمنامهها و نمایشنامههای بیضایی آنقدر جذاب و خواندنی هستند که به خودی خود یک اثر هنری ویژه محسوب میشوند.
وقتی حبیبالله کاسهساز بهدنبال ساخت فیلم “اشغال” بود
حدود یک دهه قبل خبرهایی منتشر شد که ممکن است این فیلمنامه توسط بهرام بیضایی ساخته شود ولی خب ساخت فیلمنامه آن امکانپذیر نشد.
حبیبالله کاسهساز تهیهکننده سینما در مصاحبهای در بهمن سال ۹۲ درباره فیلمنامه “اشغال” گفته بود: در حال پیگیری ساخت پروژه سینمایی “اشغال” به کارگردانی بهرام بیضایی هستم و در این راه با حجتالله ایوبی رییس سازمان سینمایی نیز مذاکرات موثری داشتیم.
او افزوده بود: چنانچه سازمان سینمایی و بنیاد سینمایی فارابی همکاریهای لازم را برای ساخت این پروژه سینمایی انجام دهند این اثر به سرانجام خواهد رسید.
او در همان مقطع یادآور شده بود: سال گذشته، از طریق ارتباط یکی از دوستان با بهرام بیضایی، رضایت را برای ساخت پروژه سینمایی “اشغال” جلب کردیم. برآوردهای تولید این اثر سال گذشته انجام شد اما به دلیل وضعیت بودجه و تغییر مدیریتها، این اثر به سرانجام نرسید.
گفته میشود در دوره مدیریت حجتالله ایوبی برای تولید این پروژه سینمایی وارد مذاکره میشوند و او فیلمنامه این اثر سینمایی را مطالعه کرده و نظر مساعدی به آن داشته است. همچنین نشستی با محمدرضا جعفری جلوه مدیرعامل (وقت) بنیاد سینمایی فارابی برای تولید پروژه “اشغال” برگزار میشود و در انتظار پاسخ بنیاد سینمایی فارابی میمانند.
بهرام بیضایی که پنجم دیماه ۸۷ساله میشود، خودش در مصاحبهای درباره فیلمنامه “اشغال” حرفهای قابل تاملی زده است.
او در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آن تصاویری که در فیلمنامه “اشغال” دارید، فقط بر اساس شنیدههایتان استوار است، گفته است: “بعضی شنیدههاست، بعضی هم خواندهها، مثلاً عکسهایی که دیدم و حرفهایی که از مادر و مادربزرگم در طول زمان شنیدم. ولی من تصویر تهران قدیم را خیلی خوب در ذهن دارم. در واقع از شکل افتادن توپخانه را جزء به جزء دیدهام.
همینطور خراب شدن سمت شهرداری یعنی ضلع شمالی آن و خراب شدن سمت وزارت پست و تلگراف؛ یعنی ضلع جنوبی آن را. شاید هم بشود گفت اصلاً خراب شدن کل تهران را جزء به جزء دیدهام از حسنآباد و میدان مخبرالدوله تا ساختمانهای فوقالعاده مدرسههایم را که به سعی بساز و بفروشها ویران شد. من حتی تئاتر سوخته سعدی را به خاطر دارم ولی اولین خاطره نمایشی که یادم هست به وقتی برمیگردد که کوچۀ مطهری مینشستیم.”
یکی از مواردی که در فیلمنامه بیضایی به تلخی به تصویر کشیده شده، قحطی و گرسنگی در زمان اشغال است. در بخشهایی از این فیلمنامه میخوانیم:
“خانیآباد. روز .خارجی
حرکت روی صورتهای عدهای بچه گرسنه و گریان و سپس عدهای مردم ناشسته گرسنه کاسه به دست که در صفی ایستادهاند و هیاهوکنان سر نوبت دعوا میکنند. از در کاروانسرا سوراخی باز است. کسانی کاسهها را میدهند تو و یک کاسه دمپختک میگیرند. مردی که گرفته میدود. اتفاق و عالیه دیده میشوند که از جلو واقعه میگذرند.
اتفاق: دولت با تشکیل خیریه و جمعآوری اعانات و معاونت اتفاق اهالی آشپزخانههای عمومی دایر کرده که پخت کته و آش و دمپخت میکنند. با این وجود روزی صدها کودک بی غذا میمانند و بسیاری تلف شدهاند.”
یکی از مواردی که در فیلمنامه بیضایی به وضوح اشاره شده، گرانی و تورم بیسابقه در زمان اشغال است. در جایی از فیلمنامه، یکی از شخصیتهای اصلی میگوید: پارچه نخی قبل از جنگ یک ریال بود بعد از جنگ شد ۲۵۰ ریال!
شباهتهای اضطراب “اشغال” و اضطراب جنگ ۱۲ روزه
بخشهایی از فیلمنامه “اشغال” بسیار شباهت دارد به جنگ ۱۲ روزه! در صفحه ۱۳ کتاب فیلمنامه “اشغال” آمده است: “در راه علت وحشت دیروز معلوم شد؛ گویا دو طیاره انگلیسی برای ریختن اوراق به روی شهر طهران هوا گرفته و شروع به چرخ زدن کردهاند. از قلعه مرغی به تصور اینکه آلمانی است با ضد طیاره آنها را هدف گرفته و شروع به تیر مینمایند. اتفاقا هوا گرفتن این طیارات با پیدایش یک طیاره خارجی دیگر تصادف مینماید که حامل خواربار بوده ظهور ناگهانی این سه طیاره در هوای طهران عموم اهالی و ادارات را مضطرب نموده، غافل از اینکه صدای توپهای طیارهزنی است و نه بمباندازی طیارات خارجی یکدفعه بیرون ریخته و متوحش و متزلزل دنبال پناه و محل محفوظی میگشتهاند.”
بیگانه برای کسی آزادی نمیآورد
به نظر می رسد یکی از مهمترین دغدغههای بیضایی در فیلمنامه “اشغال” این است که بیگانه برای کسانی آزادی نمیآورد.
“مسافر اول: (دلخور) اگر به چاههای نفت بادکوبه دسترسی پیدا کنند کار دنیا تمام است.
مسافر دوم: (خوشحال) بله ما باید افتخار کنیم که علامت باستانی ایران یعنی چرخ خورشید را علامت خود قرار دادهاند.
مسافر اول: (عصبانی) خیال کردهاید میآیند ما را آزاد کنند؟ استبداد آنها جدیترین خطر برای بشریت است.
مسافر دوم: (عصبانی) نمیخواهد برای اشغال ایران عذر بتراشید (به دیگران) میدانید تمدن ژرمانی به دنیا چه هدیهای داده؟
در جایی دیگر از فیلمنامه “اشغال”، “اتفاق” یکی از شخصیتهای اصلی این فیلمنامه میگوید: “این آلماندوستها که خیال میکنند اگر قوای نازی پیروز شوند میآیند ایران را هم آزاد میکنند، مطمئن هستم که “فکرت” (یکی از شخصیتهای اصلی فیلمنامه اشغال) با آنها مخالف بود و میگفت میآیند خودشان جای اینها را میگیرند.”
متفقین علیه بیرق و ملت
در فیلمنامه “اشغال” بارها اینکه نیروهای متفقین با ملیت و پرچم ملی عناد و دشمنی دارند به خوبی نشان داده میشود.
در بخشی از فیلمنامه، یکی از شخصیتهای فیلمنامه “اشغال” میگوید: “یک گروه ضد ملی درست شده، امروز از خانهها بیرقهای چاپی را جمع میکردند. همسایهها تحویل دادند. ما گفتیم انداختهایم توی بخاری میگویند هر چه دیدهایم از این بیرق است.
میگویند ما همه یک قشون واحد علیه هیتلر هستیم. میگویند ملیت به اتحاد ما با متفقین لطمه میزند. تا امروز هم این بیرق و ملیت جلو پیشرفت ما را گرفته!”
بیرق و پرچم ایران یکی از عناصر مهم فیلمنامه “اشغال” بیضایی است و حتی پایان فیلمنامه نسبت مستقیمی با پرچم و بیرق پیدا میکند.
مراسم شبچراغ نمایش «میراث» نوشته بهرام بیضایی و کارگردانی غلامرضا عربی با حضور اسماعیل خلج و جمعی از هنرمندان و اساتید تئاتر برگزار شد.
۱۴۰۵/۰۴/۱۲
چهل و سومین جشنواره فیلم مونیخ میزبان نمایش چند فیلم از جمله نسخه مرمت شده فیلم «باشو غریبه کوچک» ساخته بهرام بیضایی خواهد بود.
۱۴۰۵/۰۳/۲۹
نسخه مرمت شده فیلم «سگکشی» بهرام بیضایی پس از ۲۵ سال با این یادآوری نمایش داده شد که «زمانی در سینمای ایران فیلمهایی ساخته میشد که مدیران را جابجا میکرد ولی الان واقعیتگرایی مبتذل، سینما را نابود کرده است.»
۱۴۰۵/۰۳/۲۷
در ادامه برنامه «کلاسیکهای کانون» کانون کارگردانان سینمای ایران، سه شنبه۲۶ خرداد ماه اولین نمایش نسخه اصلاح و مرمت شده«سگ کشی»به کارگردانی استاد بهرام بیضایی در موزه سینمای ایران به نمایش گذاشته خواهد شد. به گزارش سینماسینما، در این مراسم «سگکشی» به عنوان یکی از مهمترین آثار بهرام بیضایی که...
۱۴۰۵/۰۳/۲۴
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
۲۶ سال پس از ساخت «سگکشی»، نسخه اصلاح و مرمت شده این اثر ماندگار بهرام بیضایی به نمایش درمیآید.
۱۴۰۵/۰۳/۲۴
سینماسینما، ساسان گلفر پنجاهوهشت سال پیش که بهرام بیضایی نمایشنامه «چهار صندوق» را نوشت، صورتهایی را در افق میدید که دیگران توانایی دیدنشان را نداشتند. آن دیگران یا اصلاً تصوری نداشتند که مدتی پیش در جهان چه روی داده است یا باور نمیکردند که ممکن است چنان رویدادهایی در زادبوم...
۱۴۰۴/۱۱/۲۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، محمد تاجیک – مسافران، فیلمی است به نویسندگی و کارگردانی بهرام بیضایی که سال ۱۳۶۹ (اواخر سال) و ۱۳۷۰ ساخته شد وبه نوشته ویکی پدیا بهرام بیضایی در سخنرانی خود به تاریخ ۱۱ فوریه ۲۰۱۱ در دانشگاه استنفورد گفت که این فیلم را در پاسخ به فیلم مادر علی...
۱۴۰۴/۱۰/۱۸
سنماسینما، فرنوش آبا این یادداشت را در حالی نوشتم که هنوز در سوگ یگانه هنر ایران، گیج و مغموم بودم، اما زلزله خبرها در ایران، مرددم کرد در انتشار آن… بهرام بیضایی از آن نسل هنرمندانی بود که حذف نشدند؛ آرامآرام کنار گذاشته شدند. نه با حکم، که با بیتوجهی....
۱۴۰۴/۱۰/۱۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، ابوالفضل نجیب این متن بخشی از کتاب مجموعهٔ مقالات سینمایی نگارنده دربارهٔ سوسن تسلیمی است. سوسن تسلیمی بیتردید از چهرههای بیبدیل هنر بازیگری در سینمای ایران است. این ویژگی برای بازیگری که در مقایسه با بازیگران زن سینمای قبل و بعد از انقلاب تنها ۶ فیلم «چریکه تارا» (۱۳۵۷)،...
۱۴۰۴/۱۰/۱۷
نسخه مرمتشده فیلم سینمایی «مسافران» به کارگردانی بهرام بیضایی در موزه سینما نمایش داده میشود. نوشته نمایش نسخه مرمتشده «مسافران» در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۱۰/۱۶
سینماسینما، علیاصغر کشانی ای مزدا، هنگامی که در آغاز با اندیشه خویش برای ما تن و خرد و وجدان آفریدی، و به تن ما جان دمیدی، و به ما، توانایی گفتار و کردار دادی، خواستی که ما باور خویش را به دلخواه برگزینیم.(۱) ما چه کم داریم از ایران؟...
۱۴۰۴/۱۰/۱۶
علیرضا داود نژاد در اینستاگرام خود نوشت : بهرام بیضایی سه خاطره از استاد : قرار بود سریال امام حسین را بسازم؛ که نشد. روزی با استاد در اینباره صحبت میکردم. گفتوگو کشید به صحنهٔ نهرِ علقمه؛ به نبرد حضرت عباس برای رساندن مشک آب. ایستاده بودم و میزانسن...
۱۴۰۴/۱۰/۱۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، شهرام اشرف ابیانه در آغاز چه شد که بهرام بیضایی اینطور بر تارَک فرهنگ ایران نشست. بدل شد به فردوسی زمانهی خودش. آن اندازه که دیالوگهای نمایشی نمایشنامههای تاریخیاش، گویی از قعر تاریخ شفاهی و نوشتاری زبان پارسی نمایان شده. انگار تصویرسازیهای شاهنامهوارهایاند، که حماسهای را روایت میکنند. جوشش...
۱۴۰۴/۱۰/۱۳
جدیدترین قسمت از برنامه سینمایی «هفت» با اجرای محمدرضا مقدسیان جمعه ۱۲ دیماه با بررسی فیلم سینمایی «برای رعنا» و گفتگوی ویژه درباره بهرام بیضایی از شبکه نمایش پخش میشود. نوشته گفتگوی ویژه درباره بهرام بیضایی در برنامه «هفت» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۱۰/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
در هفتهای که پشت سر گذاشتیم بهرام بیضایی، ژولیت رضاعی، سوگل خلیق، شیرین یزدانبخش و صابر ابر از مهمترین چهرههای خبرساز در محافل رسانهای بودند. نوشته از وایرالشدن متفاوت «سوگل» تا چالش پرهیجان «صابر» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۱۰/۱۲
نمایش «اتاق روانی» اجرای خود را در تالار حافظ آغاز کرد و اجرای آن به روح حبیب الله کاسه ساز (پدر کارگردان) تقدیم شد.
۱۴۰۰/۰۹/۰۶
مستندی دریارهی ماجرای ترور بختیار، حکمی که دبیر جشنوارهی فیلم مقاومت به یامینپور داد و بزرگداشتی برای حبیبالله کاسهساز در جشنوارهی فیلم مقاومت از جمله خبرهای این رویداد سینمایی است.
۱۳۹۷/۰۸/۱۲
سینماپرس: برنامه نکوداشت زندهیاد حبیبالله کاسه ساز در پانزدهمین جشنواره جهانی فیلم «مقاومت» برگزار میشود.
۱۳۹۷/۰۸/۱۲
حدود یک ماه بعد از درگذشت حبیبالله کاسهساز تهیه کننده سینما و مدیرعامل پیشین انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس، برادر و پسر او در گفتوگویی بلند به شدت از دوستان و همکاران سابق او انتقاد کردهاند. آنها میگویند از نقطهای به بعد به کاسهساز اجازه کار داده نشد و...
۱۳۹۶/۰۵/۲۴
ایسنا نوشت: عزتالله ضرغامی در مراسم بزرگداشت مرحوم حبیبالله کاسهساز گفت: کاسهساز حداقل ۱۰ کار هنری داشت که همگی خوب و موفق بودند. همچنین او خوراک معنوی به مردم میداد؛ چیزی که در حال حاضر در جامعه ما کمتر مورد توجه است.
۱۳۹۶/۰۵/۱۰
عزتالله ضرغامی در مراسم بزرگداشت مرحوم حبیبالله کاسهساز گفت: کاسهساز حداقل ۱۰ کار هنری داشت که همگی خوب و موفق بودند. همچنین او خوراک معنوی به مردم میداد؛ چیزی که در حال حاضر در جامعه ما کمتر مورد توجه است.
۱۳۹۶/۰۵/۱۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
آیین افتتاحیه ششمین جشنواره فیلم شهر، شب گذشته در باغ موزه هنر ایرانی برگزار شد. در این مراسم از فاطمه معتمدآریا و زنده یاد حبیب الله کاسه ساز تجلیل به عمل آمد و جوایزی هم در بخشهای بهترین فیلم محله و اقلام تبلیغی به برندگان این بخش اهدا شد. همایون...
۱۳۹۶/۰۵/۰۹
افتتاحیه ششمین جشنواره بینالمللی فیلم شهر، با اهدای جوایز چند بخش از این رویداد سینمایی و تجلیل از فاطمه معتمد آریا و نکوداشت حبیبالله کاسهساز برگزار شد.
۱۳۹۶/۰۵/۰۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
در مراسم افتتاحیه جشنواره فیلم شهر بزرگداشت فاطمه معتمدآریا و نکوداشت زندهیاد حبیبالله کاسهساز برگزار میشود و در مراسم اختتامیه بزرگداشت ژاله علو و و محمود کلاری را داریم. به گزارش ایلنا، نشست خبری ششمین جشنواره بینالمللی فیلم شهر با حضور سیدعلی احمدی دبیر جشنواره در پردیس سینمایی ملت برگزار...
۱۳۹۶/۰۵/۰۷
مراسم بزرگداشتی برای حبیبالله کاسهساز با حضور خانواده این هنرمند و علاقهمندان در فرهنگسرای رسانه برگزار میشود.
۱۳۹۶/۰۵/۰۷
مراسم بزرگداشت، هنرمند فقید، متعهد و انقلابی، زنده یاد حبیبالله کاسهساز، سه شنبه (دهم مرداد ماه) در فرهنگسرای رسانه و شبکههای اجتماعی، برگزار میشود.
۱۳۹۶/۰۵/۰۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
ششمین جشنواره فیلم «شهر» با تقدیر از ژاله علو، فاطمه معتمدآریا و محمود کلاری و زندهیاد حبیبالله کاسهساز همراه خواهد شد.
۱۳۹۶/۰۵/۰۷
ایسنا نوشت: مراسم ترحیم حبیبالله کاسهساز با حضور هنرمندان و مسئولین (یکشنبه اول مرداد) در مسجد نور میدان فاطمی برپا شد.
۱۳۹۶/۰۵/۰۱
مراسم ترحیم حبیبالله کاسهساز با حضور هنرمندان و مسوولین ظهر امروز ۱ مرداد در مسجد «نور» میدان فاطمی برپا شد.
۱۳۹۶/۰۵/۰۱