«چهار صندوق»؛ وقتی قدرت، سازندگانش را به بند می‌کشاند
سینماسینما، فرزانه متین؛
دوشب گذشته به تماشای نمایشنامه‌خوانی «چهار صندوق» بهرام بیضایی به کارگردانی کیوان کثیریان نشستم؛ شبی که برای من فقط یک نمایشنامه‌خوانی نبود، بلکه فرصتی بود برای دوباره شنیدن صدای هنرمندی که بخش مهمی از تئاتر و سینمای ایران با نام او معنا پیدا می‌کند. بیضایی از آن دسته هنرمندانی است که نمی‌توان آثارش را فقط در زمانه‌ای که نوشته شده‌اند متوقف کرد. هر بار که یکی از نمایشنامه‌هایش خوانده میشود، انگار متن دوباره متولد میشود و مخاطب از زاویه‌ای تازه با جهان او روبه‌رو میشود.
«چهار صندوق» یکی از آن نمایشنامه‌هایی است که هرچه بیشتر درباره‌اش فکر می‌کنم، بیشتر به اهمیتش پی می‌برم. بیضایی این نمایشنامه را در سال ۱۳۴۶ نوشته است؛ متنی که در ظاهر داستانی ساده دارد، اما در پس همین سادگی، حرف‌های بسیار جدی درباره قدرت، ترس، جامعه، انسان و انزوا می‌زند. چهار شخصیت با نام‌های سرخ، سبز، زرد و سیاه در برابر خطری نامعلوم قرار می‌گیرند و برای محافظت از خود، مترسکی می‌سازند. اما مترسکی که قرار است حافظ آنها باشد، کم‌کم خودش به قدرتی مسلط تبدیل میشود؛ قدرتی که سازندگانش را کنار می‌زند و هر یک را در صندوقی جداگانه محبوس می‌کند.
همین ایده ساده، یکی از مهم‌ترین مفاهیم نمایش را شکل می‌دهد؛ اینکه انسان‌ها گاهی برای محافظت از خود، قدرتی می‌سازند که بعدتر همان قدرت به تهدیدی برای خودشان تبدیل میشود. چهار نفری که در ابتدا کنار یکدیگر هستند، به چهار انسان جدا از هم تبدیل می‌شوند و هر کدام در صندوق خود گرفتار می‌مانند. صندوق در اینجا فقط یک شیء نیست؛ استعاره‌ای از جدایی، ترس، انزوا و جامعه‌ای است که آدم‌هایش دیگر نمی‌توانند در کنار یکدیگر قرار بگیرند. یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های «چهار صندوق» شخصیت‌پردازی آن است. بیضایی به جای آنکه شخصیت‌ها را با نام‌های معمول معرفی کند، آنها را با رنگ‌ها می‌شناسد؛ سرخ، سبز، زرد و سیاه. هر کدام از این شخصیت‌ها بخشی از جامعه را نمایندگی می‌کنند. قرمز نماینده بازرگانان و تجار، سبز نماینده مذهب، زرد نماینده خرد و دانایی و سیاه که نماینده توده ی مردم است. در میان آنها «سیاه» جایگاه ویژه‌ای دارد؛ شخصیتی که یادآور سیاه در نمایش‌های سنتی و سیاه‌بازی ایرانی است؛ شخصیتی که در ظاهر ساده به نظر می‌رسد اما اتفاقاً بیش از دیگران می‌بیند، می‌فهمد و می‌گوید.
شاید به همین دلیل است که پایان نمایش اهمیت زیادی پیدا می‌کند؛ جایی که سیاه از صندوق خود بیرون می‌آید. در جهانی که همه چیز برای محبوس کردن انسان طراحی شده، هنوز امکان شکستن صندوق وجود دارد. همین پایان است که اجازه نمی‌دهد «چهار صندوق» فقط یک نمایشنامه تلخ و ناامیدکننده باشد. در دل تمام آن ترس و سرکوب، هنوز انسانی وجود دارد که می‌تواند بگوید «من هنوز هستم» و با گفتن کلمه «خورشید»، به ما امید می‌دهد.
اما آنچه برای من اهمیت بیشتری داشت، فقط خود «چهار صندوق» نبود؛ بلکه این بود که هنوز کسانی هستند که می‌خواهند آثار بیضایی خوانده شود. کیوان کثیریان مدتی است با برگزاری جلسات «بیضایی‌خوانی» تلاش می‌کند یاد و خاطره این هنرمند را از مسیر آثارش زنده نگه دارد. این کار از جنس بزرگداشت‌های معمول نیست؛ چون به جای آنکه فقط درباره بیضایی حرف زده شود، متن او روی صحنه می‌آید، صدا پیدا می‌کند و دوباره در برابر مخاطب قرار می‌گیرد. «چهار صندوق» پنجمین نمایشنامه‌ای بود که در این مجموعه خوانده شد. پیش از این، «غروب در دیاری غریب»، «آرش»، «اژدهاک» و «ضیافت» خوانده شده بودند. این بار نغمه احمدی، رضا جلایری، بهگل ذوالفقارزاده، امیرعلی صابری، درسا علمی‌نژاد و حسین ملکی نقش‌خوانی این نمایشنامه را بر عهده داشتند و بعد از پایان نمایشنامه‌خوانی نیز حمید پورآذری، کارگردان، مدرس و پژوهشگر تئاتر، درباره «چهار صندوق» با مخاطبان صحبت کرد.
وقتی یک نمایشنامه‌خوانی به پایان می‌رسد، شاید چراغ‌های سالن روشن شود و مخاطبان از جای خود بلند شوند، اما بعضی متن‌ها همان‌جا تمام نمی‌شوند. «چهار صندوق» از آن متن‌هاست که آدم را با خودش بیرون از سالن می‌برد.
در مورد هنرمندی مثل بیضایی، بهترین شکل ادای احترام این نیست که فقط درباره‌اش بگوییم چقدر مهم بوده و چه جایگاهی در فرهنگ و هنر ایران داشته است. بهترین ادای احترام، خواندن آثار اوست؛ دوباره شنیدن دیالوگ‌هایش، فکر کردن به شخصیت‌هایش و قرار دادن جهان او در برابر نسل امروز. کیوان کثیریان با «بیضایی‌خوانی» دقیقاً همین کار را می‌کند؛ آثار بیضایی را از قفسه کتاب‌ها بیرون می‌آورد و دوباره به آنها زندگی می‌دهد. شاید بیضایی دیگر در میان ما نباشد، اما وقتی «چهار صندوق» خوانده میشود، وقتی سیاه از صندوق بیرون می‌آید و وقتی صدای شخصیت‌های او در سالن می‌پیچد، می‌توان فهمید که بعضی هنرمندان با رفتنشان تمام نمی‌شوند.
بیضایی هنوز هست؛ در نمایشنامه‌هایش، در سینمایش، در پژوهش‌هایش و در ذهن و حافظه کسانی که همچنان آثارش را می‌خوانند و درباره‌شان حرف می‌زنند.
و چه خوب که هنوز کسانی هستند که نمی‌گذارند این صدا خاموش شود
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین میشود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سه‌شنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران میشود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه می‌تواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی می‌کنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلم‌های سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
گواهِ شاهدی بر برخوانی «آرش»/ افسانه‌‌ی تیری در دهان‌ها افتاده
سینماسینما، شهرام اشرف ابیانه از بیضایی‌خوانی گروه کیوان کثیریان برخوان: ندا کوهی شاهد اجرا: شهرام اشرف ابیانه «آرش» که در عنوان آغازینش آمده است: «برای یک، دو، چند، چندین برخوان»، جدا از قابلیت‌های شگفت اجرایی‌اش، اگر به‌درستی خوانده و اجرا شود، معجزه‌ای کلامی است. مشکل بسیاری از دوست‌داران بهرام بیضایی...
دیروز
روایتگر اسطوره‌ها؛ شبی برای پاسداشت بهرام بیضایی
آیین پاسداشت بهرام بیضایی با عنوان «روایتگر اسطوره‌ها» شامگاه شنبه ۱۶ آبان‌ماه با حضور جمعی از هنرمندان، پیشکسوتان و اهالی تئاتر در تالار اصلی مجموعه تئاتر شهر برگزار شد؛ مراسمی که در آن حاضران ضمن مرور جایگاه هنری و آثار این هنرمند برجسته، از ضرورت پاسداشت بزرگان فرهنگ و هنر...
۱۴۰۵/۰۸/۱۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
از پیام دولت آبادی و کیمیایی تا درخواست همسر بهرام بیضایی
پاسداشت بهرام بیضایی با سخنانی از اکبر زنجانپور، داریوش فرهنگ، رویا افشار، یادداشتهایی از محمود دولت آبادی و مسعود کیمیایی و اجرای قطعاتی موسیقی توسط وحید تاج برگزار شد.
۱۴۰۵/۰۸/۱۶
پاسداشت بهرام بیضایی در تئاترشهر
آیین پاسداشت بهرام بیضایی به روایت اهالی تئاتر برگزار میشود. به گزارش سینماسینما به نقل از روابط عمومی خانه تئاتر، آیین پاسداشت بهرام بیضایی «روایت اسطوره‌ها» به روایت اهالی تئاتر در سالن اصلی مجموعه تئاتر شهر برگزار میشود. این برنامه به همت خانه تئاتر با همراهی تئاتر شهر روز شنبه...
۱۴۰۵/۰۸/۱۲
بزرگداشتی برای بهرام بیضایی
حدود هشت ماه بعد از درگذشت بهرام بیضایی همزمان با زادروزش و در آمریکا، آیین پاسداشت او به روایت اهالی تئاتر برگزار میشود.
۱۴۰۵/۰۸/۱۲
نگاهی به نمایشنامه‌خوانی «کارنامهی بندار بیدخش»/ خردمندِ دربندِ رویینه دژ
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی؛ در ادامه‌ی مجموعه‌برنامه‌های «بیضایی‌خوانی»، شامگاه چهارشنبه، ۲۹ مهرماه ۱۴۰۵، فرصت تازه یی پیش آمد تا در مؤسسه‌ی فرهنگی‌هنری ته‌رنگ، شنونده‌ی مشتاق برخوانی نمایشنامه‌ی «کارنامهی بندار بیدخش»، نوشته‌ی استاد بهرام بیضایی، باشیم. برنامه یی بسیار گرم و پرکشش که با نقش‌خوانی “ساناز پوردشتی” در نقش بندار بیدخش...
۱۴۰۵/۰۸/۰۸
یادداشتی بر پروژه «بیضایی‌خوانی»؛ فرهنگ و هنر را آدم ها می سازند
سینماسینما، ایلیا محمدی‌نیا؛ نمایشنامه خوانی «چهار صندوق» اثر بهرام بیضایی را در عمارت روبرو دیدم. اجرای شسته و رفته و دلنشین که نمایش نامه خوانی را تا مرزهای یک اجرایی استاندارد تئاتری برد و مخاطبش را تا پایان برنامه با خود همراه ساخت. آن هم در جایی که خبری از...
۱۴۰۵/۰۷/۲۶
نگاهی به اجرای «کارنامهی بندار بیدخش»؛ داستان کبوتری که نرسید و پیکی که در نکوفت
سینماسینما، شهرام اشرف ابیانه ۱ برخوانی که برای دو برخوان نوشته شده و در قالب دو تک‌گوییِ به‌ظاهر جدا از هم شکل می‌گیرد، به‌تدریج صورتی از گفت‌وگو پیدا می‌کند؛ گفت‌وگویی که روایت اساطیری را پیش می‌برد و از دل آن، گذشته‌ای دور دوباره جان می‌گیرد. زبان نمایشنامه، با وام‌گرفتن از...
۱۴۰۵/۰۷/۲۵
افتتاح جشنواره فیلم کوتاه تهران با یادی از بهرام بیضایی
چهل‌و‌سومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران شنبه ٢۵ مهر با یادی از بهرام بیضایی و نمایش «عمو سیبیلو» ساخته این کارگردان فقید افتتاح میشود. نوشته افتتاح جشنواره فیلم کوتاه تهران با یادی از بهرام بیضایی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۵/۰۷/۲۳
«عمو سیبیلو» جشنواره فیلم کوتاه تهران را آغاز می‌کند
جشنواره فیلم کوتاه تهران با یادی از بهرام بیضایی افتتاح میشود.
۱۴۰۵/۰۷/۲۳
نگاهی به نمایشنامه‌خوانی «چهار صندوق»؛ در ستایش رهایی
سینماسینما، عزیزالله حاجی‌مشهدی؛ تازه ترین نمونه از مجموعه برنامه های برخوانی نمایشنامه های استاد بهرام بیضایی با عنوان بیضایی خوانی به کارگردانی کیوان کثیریان این بار با انتخاب نمایشنامه‌ی «چهار صندوق» در شامگاه ۱۲ مهر، در کتابسرای راوی- در محله ی باغ فردوس تجریش- به اجرا درآمد. دراجرای این برخوانی،...
۱۴۰۵/۰۷/۲۲
بیضایی‌خوانی به «کارنامهی بُندارِ بیدخش» رسید
«کارنامهی بُندارِ بیدخش» در تازه‌ترین جلسه از سلسله جلسات بیضایی‌خوانی به کارگردانی کیوان کثیریان نمایشنامه خوانی میشود. به گزارش سینماسینما، نمایشنامه «کارنامهی بُندارِ بیدخش» نوشته استاد فقید بهرام بیضایی، شنبه ۱۸ مهرماه ساعت ۱۹ در خانه فرهنگ و هنر یک اتفــاقِ سـاده خوانده میشود. ساناز پوردشتی و مهدی وحیدروش نقش‌خوانان...
۱۴۰۵/۰۷/۱۴
یادداشتی بر نمایشنامه‌خوانی «غروب در دیاری غریب»؛ شگفتی از ساز و کار جهان، وقتی عروسک‌ها زبان باز می‌کنند
سینماسینما، شهرام اشرف ابیانه غروب در دیاری غریب، آخرین سه‌گانه‌ی نمایشنامه‌های عروسکی بهرام بیضایی، حتی اکنون نیز نمایشنامه‌ای پیشرو و جسورانه شمرده میشود. اثری که به شعر پهلو می زند، با آن زبان ادبی و آهنگین و آیینی و اعتراضی نوآورانه‌اش، ودیالوگ‌هایی که حس روایت کهن و افسانه و حکایت...
۱۴۰۵/۰۷/۱۱
بغض و حسرت محمد رضایی‌راد در مجلس یادبود بهرام بیضایی
در مجلس یادبود بهرام بیضایی از او به عنوان هنرمندی یاد شد که یک تنه به جای ده تن کار کرد.
۱۴۰۵/۰۷/۰۱
«چهار صندوقِ» بهرام بیضایی نمایشنامه‌خوانی میشود
نمایشنامه «چهار صندوق» در تازه‌ترین جلسه از سلسله جلسات بیضایی‌خوانی به کارگردانی کیوان کثیریان نمایشنامه خوانی میشود. به گزارش سینماسینما، نمایشنامه «چهار صندوق» نوشته استاد فقید بهرام بیضایی، دوشنبه ۳۰ شهریورماه ساعت ۱۹ در عمارت روبرو خوانده میشود. نغمه احمدی، رضا جلایری، بهگل ذوالفقارزاده، امیرعلی صابری، درسا علمی‌نژاد و حسین...
۱۴۰۵/۰۶/۲۸
«چهار صندوق» بهرام بیضایی نمایشنامه‌خوانی میشود
نمایشنامه «چهار صندوق» در تازه‌ترین جلسه از سلسله جلسات بیضایی‌خوانی به کارگردانی کیوان کثیریان نمایشنامه خوانی میشود. نوشته «چهار صندوق» بهرام بیضایی نمایشنامه‌خوانی میشود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۵/۰۶/۲۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
یادداشتی بر برخوانی نمایشنامه «آرش»؛ از ستوربانی تا کمانداری، از حماسه تا تراژدی
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی؛ در ادامه ی مجموعه برنامه های برخوانی نمایشنامه های استاد بهرام بیضایی با عنوان «بیضایی خوانی»، ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ در «مدرسه سینما و تئاتر جادو»، با برخوانی ندا کوهی و کارگردانی کیوان کثیریان، به تماشای برخوانی نمایشنامه «آرش»، یکی از نوشته‌های آغازین سال های نمایشنامه نویسی...
۱۴۰۵/۰۶/۲۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
ویدیو/ شبی برای سینمای «ایران»
آیین گرامیداشت روز سینما با محوریت «ایران» شامگاه پنجشنبه (۲۶ شهریور) در محوطه بیرونی موزه سینما و با حضور تعدادی از مسوولان و هنرمندان سینما و تلوبزیون و با نکوداشت یاد بهرام بیضایی، ناصر تقوایی و اکبر عبدی گرامی داشته شد.
۱۴۰۵/۰۶/۲۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
گرامیداشت روز سینما / گزارش تصویری
گرامیداشت روز سینما با محوریت «ایران» و با نکوداشت یاد بهرام بیضایی، ناصر تقوایی و اکبر عبدی و آنهایی که جان خود را در جنگ و ناآرامی های دی‌ماه سال گذشته از دست دادند، شامگاه پنجشنبه ۲۶ شهریور ماه در موزه سینمای ایران برگزار شد. عکاس: علی چاشنی‌گیر
۱۴۰۵/۰۶/۲۷
شکل‌گیری مرکز اسناد خانه سینما به نام بهرام بیضایی
کتابخانه و مرکز اسناد خانه سینما با تاکید بر جمع‌اوری اسناد و آرشیو این نهاد صنفی، به اسم بهرام بیضایی نامگذاری شد.
۱۴۰۵/۰۶/۲۵
برنامه «به یاد استاد بهرام بیضایی» در موزه سینما برگزار میشود
برنامه «به یاد استاد بهرام بیضایی» با پخش مستندهای «نامه‌های گمشده» و «فرش آنچه به یاد می‌آورد» در موزه سینمای ایران برگزار میشود. نوشته برنامه «به یاد استاد بهرام بیضایی» در موزه سینما برگزار میشود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۵/۰۶/۲۴
خبرهایی از تقی محمودی، اکبر اصفهانی، بهرام بیضایی و...
در این بسته خبری مروری بر مهم‌ترین خبرهای رسیده سینما و تئاتر داریم.
۱۴۰۵/۰۶/۲۴
یادداشتی بر «اژدهاک»؛ نفرین به راه‌های رفته بیهوده!
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی؛ در ادامه ی سلسله برنامه های نمایشنامه خوانی آثار بهرام بیضایی با عنوان «بیضایی خوانی»، کیوان کثیریان، در جایگاه کارگردان و هماهنگ کننده ی این مجموعه برنامه ها، این بار به سراغ نمایشنامه ی “اژدهاک” رفته است؛ نمایشی که بهرام بیضایی آن را در فاصله ی...
۱۴۰۵/۰۶/۱۶
«ضیافت» به پروژه بیضایی‌خوانی رسید/ «اژدهاک» دوباره خوانده شد
جلسات «بیضایی‌خوانی» با نمایشنامه «ضیافت» به کارگردانی کیوان کثیریان در خانه فرهنگ و هنر «یک اتفاق ساده» برگزار میشود و «اژدهاک» نیز خانه اردیبهشت اودلاجان اجرا شد. به گزارش سینماسینما، نمایشنامه «ضیافت» نوشته هنرمند فقید بهرام بیضایی، شنبه ۱۴ شهریور ساعت ۱۹ در خانه فرهنگ و هنر «یک اتفاق ساده»...
۱۴۰۵/۰۶/۱۰
اجراهای تازه از پروژه «بیضائی‌خوانی»؛ «آرش» و «اژدهاک» دوباره خوانده می‌شوند
دو جلسه از «بیضائی‌خوانی» با اجرای نمایشنامه‌های «آرش» و «اژدهاک» به کارگردانی کیوان کثیریان در خانه اردیبهشت اودلاجان و خانه فرهنگ و هنر «یک اتفاق ساده» برگزار میشود. به گزارش سینماسینما، نمایشنامه «آرش» نوشته هنرمند فقید بهرام بیضائی، پنجشنبه ۵ شهریور ساعت ۱۷:۳۰ در خانه اردیبهشت اودلاجان برخوانی میشود. در...
۱۴۰۵/۰۶/۰۲
بیضایی‌خوانی به «آرش» رسید
«آرش» نوشته بهرام بیضایی در قالب نمایشنامه‌خوانی به کارگردانی کیوان کثیریان اجرا میشود. نوشته بیضایی‌خوانی به «آرش» رسید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۵/۰۵/۲۸
بیضایی‌خوانی به «اژدهاک» رسید
«اژدهاک» دومین اثر بهرام بیضایی است که در قالب نمایشنامه‌خوانی به کارگردانی کیوان کثیریان اجرا میشود. نوشته بیضایی‌خوانی به «اژدهاک» رسید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۵/۰۵/۱۴
«بیضایی‌خوانی» به «اژدهاک» رسید
«اژدهاک» دومین اثر بهرام بیضایی است که در قالب نمایشنامه‌خوانی به کارگردانی کیوان کثیریان اجرا میشود. به گزارش سینماسینما، «اژدهاک» دومین اثر از پروژه بیضایی‌خوانی به کارگردانی کیوان کثیریان است که با برخوانی فتاح سعادت‌پور جمعه ۱۶ مرداد ماه ساعت ۱۹ در خـانه‌ی فــرهنگ‌و‌هُنــرِ یک اتفــاقِ سـاده اجرا میشود. دیگر...
۱۴۰۵/۰۵/۱۴
روایتی ضد جنگ از بهرام بیضایی
در یک نشست سینمایی مطرح شد که «باشو، غریبه‌ای کوچک» فیلمی کاملا گفتگومند و ضد جنگ است.
۱۴۰۵/۰۵/۰۷