از سرنوشت دبیر فجر تا وضعیت فیلم‌های زیرزمینی

رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی در ابتدای این نشست با تسلیت ایام پیش رو و گرامیداشت یاد و خاطره قائد شهید و شهدای جنگ تحمیلی اخیر و همچنین تبریک روز خبرنگار گفت: از تک تک شما سپاسگزارم. شما خبرنگاران در ایام بسیار سخت در کنار مردم بودید و وظیفه تاریخی خود را برای ثبت و روایتگری یکی از سخت ترین دوران تاریخی معاصر ایفا کردید.

فریدزاده ادامه داد: رئیس جمهور به درستی اشاره کردند که ۲۲ ماه گذشته یکی از سخت ترین دوران انقلاب را پشت سر می‌گذاریم. در مورد سازمان سینمایی و وزارت فرهنگ هم این بلاهای آسمانی استثنا قائل نشدند. سازمان سینمایی از ابتدای دولت وفاق سعی کرد براساس ۴ کلان برنامه وزیر فرهنگ اقدامات خود را تنظیم و اعلام کند. بر این اساس در اولین گام مدیران ترکیبی از نیروهای جوان و با سابقه را تشکیل دادند که یکی از مواهب الهی و افتخار بنده است.

وی درباره اقدامات سازمان سینمایی گفت: اقداماتی که سازمان سینمایی انجام داد و تا امروز ادامه دارد مجموعه‌ای از مسائل بود. در کنار چهار برنامه وزیر فرهنگ نکاتی افزون بر آن داشتند که باید مدنظر قرار می‌گرفت. افزایش فرصت برای استعدادهای جوان به ویژه در استان‌ها، توسعه زیرساخت در مناطق کم برخوردار، گسترش وفاق با سینماگران و به روز رسانی نظام تنظیم گری و توسعه و گسترش حضور بین المللی سینمای ایران افزون بر کلان برنامه های وزیر بود که سازمان خود را موظف به پیگیری می‌دانست.

رئیس سازمان سینمایی در بخش دیگری از صحبت‌های خود توضیح داد: اولین بحث تلاش برای منتفی شدن شکاف میان دولت و هنرمندان بود و این فضای تعامل و گفتگو با همراهی خانه سینما انجام شد. تا امروز ارتباط خوبی با صنوف برقرار شده است و این مبنا و اعتماد با یکدیگر در این زمینه نقش مهمی دارد.

رئیس سازمان سینمایی گفت: بحث بعدی عدالت فرهنگی است و یکی از برنامه های اصلی سینما همین بود تا در شهرهای بالای صدهزار نفر حداقل یک سالن سینما تاسیس شود که متاسفانه بودجه ای جدا از آن دیده نشد و با این تکالیف و بودجه محدود خود کار را پیش بردیم که موسسه سینما شهر و معاونت مطالعات این کار را برعهده گرفتند.

رائد فریدزاده ضمن اشاره به بحث عدالت فرهنگی گفت: با توجه به بحث عدالت فرهنگی شکل گیری سینما در استان‌ها با مدیریت استانداران اتفاق خوبی بود و تاکنون ۹ استان جلسات اول و دوم خود را در این مورد برگزار کردند و مسائل مطرح شده و استان‌های صنعتی به این سمت و سو رفتند تا صندوق توسعه سینمایی در استان را شکل دهند با این هدف که مباحث زیرساختی و تقویت انجمن سینمای جوانان و جذب نیروهای استانی و استفاده از این ظرفیت را داشته باشیم.

وی ادامه داد: تنوع قومیتی را در دوسال اخیر جشنواره فیلم فجر شاهد بودیم و این گواه این ظرفیت بالا در استان است. یکی از مباحث دیگر در این دولت بحث مخاطب و رعایت حقوق مخاطب بوده است و در حوزه اکران در دوره‌های گذشته مسائلی داشتیم و تلاش کردیم یک توازنی را رقم بزنیم. سینما سرگرمی و تفریح است و ارزان ترین تفریح خانواده های ایران امروز شاید همین سینماست. اگر سبد کالای فرهنگی خود را محدود به یک گروه خاص کنید حق انتخاب را از خود سلب کردید که با شورای صنفی تلاش کردیم تا این سبد متنوع باشد و به جذب مخاطب کمک کنیم.

فریدزاده درباره جشنواره جهانی فیلم فجر توضیح داد: اینکه جشنواره جهانی فیلم فجر بتواند به شکل مستقل برگزار شود برنامه ما بود ضمن اینکه در فیاپف حضور داشت. در این شرایط سخت بسیار مهم بود و مشکلاتی را داشت که در شیراز برگزار شد و فعالان و هنرمندان سینماگر حضور یافتند و این نشانگر قدرت سینمای ایران در بخش بین الملل است که امیدوارم بتوانیم از این فضا استفاده کنیم و صرفا عقد قرار داد مهم نیست بلکه اجرایی کردن آن اهمیت دارد و حضور در بازارهای بین المللی ایران و برافراشته شدن پرچم ایران بخصوص در شرایط حال حاضر بسیار مهم است. فارابی امسال در کن با یاد و نام کودکان میناب چتر سینمای ایران را برپا کرد و آن صندوق حمایتی که فارابی اعلام کرد بدست کشورهای مختلف رسید و طرح هایی که از فاجعه میناب داریم بُعد بین المللی داشته باشد.

رائد فریدزاده گفت: نهادهای مختلف پای کار آمدند تا چهره بین‌المللی ایران شکل خود را حفظ کند و حتی قبل از جشنواره جهانی معتقد بودند که نمی شود این کار را انجام داد اما این اتفاق رقم خورد و خوب هم درخشید. جشنواره فیلم کودک اندکی بعد از جنگ ۱۲ روزه شکل گرفت و جشنواره فیلم کوتاه نیز به همین شکل پیش رفت. جشنواره سینما حقیقت با نمایش آثار مرتبط با جنگ و در بحرانی ترین وضعیت کشور جشنواره فیلم فجر برگزار شد و فیلمسازان جوان علیرغم همه مشکلات پای کارشان ایستادند و با تمام توان این جشنواره به عنوان بزرگترین رویداد ملی برپا شد و اگر همدلی و همراهی صنوف و فیلمسازان و همکارانم در سازمان نبود هرکدام از آنها می‌توانست به مشکل بخورد.

رئیس سازمان سینمایی در ادامه این نشست بیان کرد: در بحث صدور پروانه فیلمسازی ۱۸۴ پروانه اتفاق افتاد که ۸۰ فیلم اولی و ۷۰ تهیه کننده فیلم اولی داشتیم. شاهد صدور ۳۴۷ پروانه غیرسینمایی، از میان ۴۴۸ تقاضا و صدور ۹۹ پروانه نمایش سینمایی و ۳۰۱ غیر سینمایی بودیم. صدور ۷۰ مجوز موسسات سینمایی و غیرسینمایی در کشور صدور ۸۱ گواهینامه درجه هنری، ۴۵ مجوز آموزشگاه همه نشان از استقبال مخاطبان دارد.

در ادامه این نشست فریدزاده در پاسخ به پرسش خبرنگاری درباره «سازمان جشنواره‌ها» مطرح کرد: ما مدنظر داشتیم تا نهادی پشتیبان جشنواره‌ها باشد. اما حافظه جمعی که به‌ویژه برای جشنواره‌های ملی و جهانی باید در نظر بگیریم در فقدان چنین نهادی به وضوح دیده می‌شود. در هر دوره یک نهاد و موسسه جشنواره را حمایت کردند و بخشی از فعالیت جشنواره‌ها از نظر زیرساخت و اجرا مشترک هستند. بحث این است که با توجه به شرایط موجود از ظرفیت موجود سازمان سینمایی برای شکل گیری این موسسه استفاده کنیم. جلسات کارشناسی آن انجام شده موافق و مخالفانی دارد و با شکل گیری دبیرخانه جشنواره ملی در سال گذشته شاهد تغییراتی بودیم ما نیازمند این نهاد هستیم و امیدوارم به زودی بتوانیم اعلام کنیم که این نهاد شکل گرفته و استمرار داشته باشد.

رئیس سازمان سینمایی در پاسخ به پرسشی درباره فیلم‌های بدون مجوزی که در جشنواره‌ها حضور یافته‌اند، توضیح داد: شبهه‌ای پیش آمده بود که سازمان سینمایی خود معرفی کننده فیلم به جشنواره‌هاست در حالی که اینگونه نیست و شرکت‌های پخش این کار را انجام می دهند، فیلمی که به‌عنوان فیلم ایرانی در جشنواره هست باید فرایند قانونی را طی کرده و صاحب پروانه ساخت و نمایش باشد. آثاری که خارج از این فرایند تولید می‌شوند وجود دارد و اینکه چه میزان است تعداد دقیقی نداریم، اما اینکه اکثر فیلمسازان با این انگیزه فیلم می‌سازند این است که اثر را هم‌زبانان و هموطنان خودشان ببینند، انگیزه فیلمساز این است که اثر بدون ترجمه دیده شود. ما تلاش می‌کنیم تا این مشکلات حل شود و در نهایت فیلمسازان بتوانند در کمترین زمان و بدون مشکل مجوزها را دریافت کنند.

در ادامه فریدزاده در پاسخ به این پرسش که سازمان سینمایی در طی این دو سال چه اتفاقات عملیاتی در حوزه معیشت هنرمندان رقم زده است، گفت: ما جلسات هم اندیشی داشتیم و داریم و ادامه دار خواهد بود و بدون گفتگو این تغییرات محقق نخواهد شد. تنها راه برون رفت از مشکلات فرهنگ و هنر شنیدن و شنیدن و گفتن است. اما باید راه حل های مشخصی نسبت به بضاعت موجود در نظر گرفت. سازمان سینمایی در سال گذشته از افزایش بودجه محروم بود و در سال گذشته حدود ۲۰ درصد صورت گرفت و امسال حدود ۷۲۲ میلیارد بودجه در اختیار داریم که همه می‌دانند ۷۰۰ میلیارد رقم بزرگی نیست و اجرایی کردن برنامه ها کار بسیار سختی است. در شرایط سخت و خشکسالی بودجه که فضا برای فعالیت های عمومی و بخش خصوصی بیشتر فراهم است ما باید بتوانیم نسبت خود را با بخش خصوصی بازتعریف کنیم و مشارکت نهادهای دیگر را نیز در نظر بگیریم، سهم وزارت ارشاد سهم اندکی است در بودجه و سازمان سینمایی نیز از بعضی بودجه ها بی بهره است.

فریدزاده درباره تحقق عدالت فرهنگی و پیش بردن برنامه‌های فرهنگی از طریق مساجد گفت: دوستان در انجمن سینمای جوانان صحبت‌هایی داشتند و سینما مسجد و سینما سیار اقدام مهمی بود که در شهرهایی که فاقد سینما هستند بتوانیم از آن استفاده کنیم و با اکران روز کمک کرد تا بخشی از این کمبود و فقدان جبران شود. این طرح می‌تواند راهگشا باشد و با همکاری انجمن سینمای جوانان و کانون‌های مساجد اتفاق خوبی را پیش ببرد.

در ادامه این نشست رئیس سازمان سینمایی درباره جشنواره جهانی فیلم فجر و فراهم کردن امکانات برگزاری و برنامه‌های آن بیان کرد: با توجه به جلسات کارشناسانه‌ای که داشتیم و مکاتباتی که داشتیم در نظر داریم زمان برگزاری جشنواره را از آذرماه به ماه دیگری منتقل کنیم و باید مکاتبات بین‌المللی صورت گیرد. موضوعات تشریح شده است و امیدوارم مسائل مربوط به این مورد را پس از جمع بندی نهایی و تایید اعلام کنیم. در شرایط فعلی برگزاری در تاریخ قبلی شاید به سختی انجام شود.

وی درباره اکران فیلم‌های خارجی گفت: سینما یک وظیفه ذاتی دارد و آن خوب کردن حال دیگران است. اما برای رونق سینما یکی از طرح‌ها اکران فیلم‌های خارجی است که قواعد و قوانینی دارد و بدون دریافت مجوز و پرداخت حق پخش فیلم از پخش‌کننده و رعایت حقوق مولف نمی‌توان این کار را انجام داد و این مسیر را طی کرد.

وی درباره انتخاب دبیر جشنواره فیلم فجر پاسخ گفت: امیدوارم دبیرخانه دائمی در هر دو جشنواره ملی و بین‌المللی شکل خود را پیدا کند. از همه دبیران جشنواره‌های گذشته صمیمانه تشکر می‌کنم. انتقادهایی وجود دارد، اما باید منصفانه باشد، چرا که در سخت‌ترین شرایط جشنواره فیلم فجر پس از انقلاب برپا و برگزار شد. خود برگزاری جشنواره در آن شرایط سخت بسیار مهم و بااهمیت است و خود شاهسواری با گفت‌وگوهایی که با فیلمسازان داشت و تعاملی که شکل گرفت، باعث شد تا جشنواره سال گذشته برگزار شود. همین یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهایی بود که با همت همگان انجام شد و درباره سال آینده نیز امیدوارم به‌خوبی این امر صورت گیرد.

فریدزاده درباره بحث پروانه ساخت تأکید کرد: بسیار از زحمات همکار عزیزم آقای حسینی ممنونم. در نهایت یکی از مهم‌ترین ارکان سازمان، یعنی مطالعات و پژوهش، به ایشان محول شد و از سوی دیگر آقای طباطبایی‌نژاد کار سختی را پذیرفت و به نوعی پس از دوره‌ای که پشت سر گذاشته، با فاصله‌گذاری درست دوباره به این حوزه بازگشته است و از این بابت فکر می‌کنم اتفاق خوبی است. درباره وضعیت پروانه ساخت نیز قوانین بالادستی وجود دارد و برخی از مسائل دست سازمان سینمایی نیست، چرا که فرایندی دارد و باید با همدلی و همراهی صنوف، خانه سینما و برای رسیدن به یک طرح جامع که بتواند هم نظر جمعی و هم صنف را با خود همراه داشته باشد به تجمیع رسید و در نهایت فرایند قانونی خود را طی کند.

نوشته از سرنوشت دبیر فجر تا وضعیت فیلم‌های زیرزمینی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.