در اندوه فقدان چهره شاخص موج نو سینمای ایران؛ بازتاب جهانی درگذشت بهرام بیضایی
«هالیوود ریپورتر» و «فیگارو» به درگذشت بهرام بیضایی، نویسنده و کارگردان برجسته ایرانی و یکی از چهرههای شاخص موج نو سینمای ایران واکنش نشان دادند؛ هنرمندی که به گفته اصغر فرهادی «استاد بزرگ» او بود و در روز تولد ۸۷ سالگیاش، دور از وطن، چشم از جهان فروبست.
به گزارش سینماسینما، بهرام بیضایی، نمایشنامهنویس، فیلمنامهنویس، اسطورهشناس و کارگردان برجسته سینما و تئاتر ایران بر اثر عوارض ناشی از بیماری سرطان در آمریکا درگذشت. او در روز تولد ۸۷ سالگیاش در پنجم دیماه چشم از جهان فروبست.
نشریه آمریکایی «هالیوود ریپورتر» در گزارشی درباره درگذشت این چهره سرشناس فرهنگ و هنر ایران نوشته است: فیلم «باشو، غریبه کوچک» ساخته سال ۱۹۸۵ بیضایی، در سال ۲۰۲۵ در جشنواره فیلم ونیز به نمایش درآمد و جایزه بخش «کلاسیکهای ونیز» را برای بهترین فیلم مرمتشده دریافت کرد؛ موفقیتی که بار دیگر جایگاه این اثر را در تاریخ سینمای ایران و جهان تثبیت کرد.
اصغر فرهادی، فیلمساز شناختهشده ایرانی، در پیامی احساسی، از بیضایی به عنوان «استاد بزرگ» خود یاد کرد. فرهادی نوشت:
«بهرام بیضایی، استاد بزرگ من که شیفتهوار آثارش، سخنانش و بالاتر از آن عشقش به فرهنگ این سرزمین را با تمام وجود دنبال کردهام، حالا در غربت این دنیا را ترک کرده است. حقیقتا ایرانیتر از بهرام بیضایی در این روزگار نشناختهام و چه تلخ است که ایرانیترینِ ایرانی، هزاران هزار فرسنگ دور از ایران، چشم بر جهان فرو ببندد.»
بهرام بیضایی ۲۶ دسامبر ۱۹۳۸ در تهران به دنیا آمد و در خانوادهای اهل شعر و پژوهشهای ادبی رشد یافت. او در طول فعالیت هنری خود، کارگردانی ۱۰ فیلم بلند سینمایی، چهار فیلم کوتاه و ۱۴ نمایش صحنهای را بر عهده داشت و بیش از ۷۰ کتاب، تکنگاری، نمایشنامه و فیلمنامه نوشت.
بیضایی از چهرههای شاخص و رهبران موج نو سینمای ایران به شمار میرفت. از جمله آثار تحسینشده او که در جشنوارههای بینالمللی به نمایش درآمدهاند، علاوه بر «باشو، غریبه کوچک»، میتوان به «رگبار» (۱۹۷۲) و «سگکشی» (۲۰۰۱) اشاره کرد.
آثار بیضایی عمیقا از اسطورهشناسی و تاریخ هند و ایرانی الهام گرفته و بر پایه پژوهش در ادبیات و زبانهای کهن ایران شکل گرفتهاند. او در پروژههای سینمایی و نمایشی خود، گونههای بومی تئاتر ایرانی را بازسازی و احیا کرد.
نخستین نمایشنامه او با عنوان «آرش»، که در ۱۹ سالگی نوشت، پاسخی به اثر «آرش کمانگیر» سروده سیاوش کسرایی بود. بیضایی همچنین آثار پژوهشی متعددی درباره ریشههای «هزار و یک شب» و ارتباط آن با دیگر متون مهم ادبیات فارسی تألیف کرد. تکنگاریها و مقالههای او به بررسی سنتهای نمایشی هند، چین و ژاپن نیز میپردازد.
کتاب «نمایش در ایران» که در سال ۱۹۶۵ منتشر شد، پژوهشی جامع درباره ریشههای تاریخی گونههای نمایشی ایران از جمله نقالی، خیمهشببازی، تعزیه و روحوضی ارائه میدهد.
در ادامه مطلب «هالیوود ریپورتر» از بیضایی به عنوان یکی از اعضای بنیانگذار «کانون سینماگران پیشرو ایران»، «کانون نویسندگان ایران» و «انجمن نمایشنامهنویسان و آهنگسازان نمایشی» یاد شده که ریاست گروه هنرهای نمایشی دانشگاه تهران را بر عهده داشته است. سپس به استعفای او از دانشگاه تهران و سانسور آثارش اشاره شده است.
در پایان این گزارش هم آمده است: «او در سال ۲۰۱۰ ایران را ترک کرد و به عنوان مدرس مطالعات ایرانی به دانشگاه استنفورد پیوست؛ جایی که چندین نمایش صحنهای اجرا کرد و کارگاههایی درباره اسطورهشناسی ایرانی برگزار کرد.
بهرام بیضایی عضو آکادمی علوم و هنرهای سینمایی اسکار بود و در سال ۲۰۲۴ برای عضویت در هیات رایدهندگان جوایز اسکار نیز دعوت شده بود.»
روزنامه فرانسوی «فیگارو» هم درباره بهرام بیضایی نوشته است: «این فیلمساز پرکار در طول یک دوران حرفهای طولانی، کارگردانی ۱۰ فیلم بلند سینمایی را بر عهده داشت، دهها نمایش صحنهای را کارگردانی کرد و آثار مکتوب متعددی منتشر ساخت که شماری از آنها به تئاتر ایران اختصاص دارد.
از ابتدای دهه ۱۹۷۰ میلادی، او به عنوان یکی از چهرههای اصلی موج نو سینمای ایران مطرح شد؛ بهویژه با فیلمهایی چون «رگبار» (۱۹۷۱)، «غریبه و مه» (۱۹۷۴) و «کلاغ» (۱۹۷۶).
بیضایی بعدتر فیلم «باشو، غریبه کوچک» را ساخت؛ اثری که زندگی کودکی آسیبدیده از جنگ ایران و عراق (۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸) را روایت میکند. او همچنین فیلمنامه فیلم «روز واقعه» (۱۹۹۵) را نوشت؛ فیلمی که از آن به عنوان یکی از مهمترین آثار سینمای ایران درباره واقعه شهادت امام حسین، چهره محوری آیین تشیع، یاد میشود.»
همچنین در پی درگذشت بهرام بیضایی، گروه ایرانشناسی دانشگاه استنفورد پیامی در صفحه مجازی خود منتشر کرد که بخشی از آن به این شرح است: «درگذشت فخر ادب و هنر ایران، استاد و همکار برجسته ما در ۱۵ سال اخیر، بهرام بیضایی را به اطلاع همگان میرساند. او درست در روز تولد هشتاد و هفتسالگیاش درگذشت؛ پنجم دی، که به احترام زادروزش و (درگذشت اکبر رادی) روز نمایشنامهنویس نامیده شده، پنج سال پس از تلاش حماسی و درخشانش برای تکمیل متن «داش آکل به گفته مرجان».
دانشگاه ما بهزودی جلسهای در بزرگداشت زندگی و آثار این هنرمند بیبدیل ایراندوست و ایرانشناس برگزار خواهد کرد.
گروه ایرانشناسی دانشگاه استنفورد بهویژه سپاسگزار مژده شمسایی است که بی همدلی و همراهیاش زندگی بیضایی در این سالها از لونی دیگر میبود.
به قول شاهنامه که بیضایی عمری در آن زیست، اگر مرگ داد است، بیداد چیست.»
منبع: ایسنا
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین میشود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران میشود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی میکنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلمهای سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
بیضاییخوانی به «اژدهاک» رسید
«اژدهاک» دومین اثر بهرام بیضایی است که در قالب نمایشنامهخوانی به کارگردانی کیوان کثیریان اجرا میشود. نوشته بیضاییخوانی به «اژدهاک» رسید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۵/۰۵/۱۴
«بیضاییخوانی» به «اژدهاک» رسید
«اژدهاک» دومین اثر بهرام بیضایی است که در قالب نمایشنامهخوانی به کارگردانی کیوان کثیریان اجرا میشود. به گزارش سینماسینما، «اژدهاک» دومین اثر از پروژه بیضاییخوانی به کارگردانی کیوان کثیریان است که با برخوانی فتاح سعادتپور جمعه ۱۶ مرداد ماه ساعت ۱۹ در خـانهی فــرهنگوهُنــرِ یک اتفــاقِ سـاده اجرا میشود. دیگر...
۱۴۰۵/۰۵/۱۴
روایتی ضد جنگ از بهرام بیضایی
در یک نشست سینمایی مطرح شد که «باشو، غریبهای کوچک» فیلمی کاملا گفتگومند و ضد جنگ است.
۱۴۰۵/۰۵/۰۷
«باشو غریبه کوچک» فیلمی کاملاً گفتگومند و ضد جنگ است
نخستین نشست گفتگومندی در سینمای ایران همراه با نمایش فیلم سینمایی «باشو غریبه کوچک» ساخته بهرام بیضایی در خانه سینما برگزار شد. نوشته «باشو غریبه کوچک» فیلمی کاملاً گفتگومند و ضد جنگ است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۵/۰۵/۰۷
«غروب در دیاری غریب» به خانه اردیبهشت اودلاجان رسید
«غروب در دیاری غریب» از سلسله جلسات نمایشنامهخوانی آثار بهرام بیضایی به کارگردانی کیوان کثیریان در خانه اردیبهشت اودلاجان اجرا میشود. نوشته «غروب در دیاری غریب» به خانه اردیبهشت اودلاجان رسید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۵/۰۵/۰۷
مروری بر زیباییشناختی «باشو غریبه کوچک» در خانه سینما
نشست تخصصی و نمایش ویژه فیلم سینمایی «باشو غریبه کوچک» به کارگردانی بهرام بیضایی در خانه سینما برگزار میشود. نوشته مروری بر زیباییشناختی «باشو غریبه کوچک» در خانه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۵/۰۵/۰۲
«باشو غریبه کوچک» از نگاهی دیگر
زیباییشناختی تصویر فیلم «باشو غریبه کوچک» به کارگردانی بهرام بیضایی با حضور بهمن نامورمطلق موضوع یک نشست سینمایی خواهد شد.
۱۴۰۵/۰۵/۰۲
ماجرای «میراث» بیضایی چیست؟
«نمایشنامه «میراث» نخستین بار سال ۱۳۴۶ در تماشاخانه «سنگلج» توسط بهرام بیضایی به روی صحنه رفته و اکنون بعد از گذشت نزدیک به شصت سال هنوز زنده و پویاست. چون اصول بنیادین زندگی همواره بستر خوبی برای اندیشیدن است و این اثر پیرامون همین موضوعات شکل گرفته است.»
۱۴۰۵/۰۴/۳۱
اسماعیل خلج «میراث» بیضایی را روشن کرد
مراسم شبچراغ نمایش «میراث» نوشته بهرام بیضایی و کارگردانی غلامرضا عربی با حضور اسماعیل خلج و جمعی از هنرمندان و اساتید تئاتر برگزار شد.
۱۴۰۵/۰۴/۱۲
«باشو غریبه کوچک» راهی مونیخ میشود
چهل و سومین جشنواره فیلم مونیخ میزبان نمایش چند فیلم از جمله نسخه مرمت شده فیلم «باشو غریبه کوچک» ساخته بهرام بیضایی خواهد بود.
۱۴۰۵/۰۳/۲۹
وقتی «سگکشیِ» بیضایی مدیر جابهجا کرد
نسخه مرمت شده فیلم «سگکشی» بهرام بیضایی پس از ۲۵ سال با این یادآوری نمایش داده شد که «زمانی در سینمای ایران فیلمهایی ساخته میشد که مدیران را جابجا میکرد ولی الان واقعیتگرایی مبتذل، سینما را نابود کرده است.»
۱۴۰۵/۰۳/۲۷
کانون کارگردانان سینما برگزار میکند؛ اولین نمایش نسخه مرمت شده «سگ کشی» در موزه سینمای ایران
در ادامه برنامه «کلاسیکهای کانون» کانون کارگردانان سینمای ایران، سه شنبه۲۶ خرداد ماه اولین نمایش نسخه اصلاح و مرمت شده«سگ کشی»به کارگردانی استاد بهرام بیضایی در موزه سینمای ایران به نمایش گذاشته خواهد شد. به گزارش سینماسینما، در این مراسم «سگکشی» به عنوان یکی از مهمترین آثار بهرام بیضایی که...
۱۴۰۵/۰۳/۲۴
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
مجید مظفری، داریوش ارجمند و رضا کیانیان ۲۶ سال قبل
۲۶ سال پس از ساخت «سگکشی»، نسخه اصلاح و مرمت شده این اثر ماندگار بهرام بیضایی به نمایش درمیآید.
۱۴۰۵/۰۳/۲۴
به بهانه اجرای «چهار صندوق» بیضایی در تهران/ مترسکی که با دست خودمان میسازیم
سینماسینما، ساسان گلفر پنجاهوهشت سال پیش که بهرام بیضایی نمایشنامه «چهار صندوق» را نوشت، صورتهایی را در افق میدید که دیگران توانایی دیدنشان را نداشتند. آن دیگران یا اصلاً تصوری نداشتند که مدتی پیش در جهان چه روی داده است یا باور نمیکردند که ممکن است چنان رویدادهایی در زادبوم...
۱۴۰۴/۱۱/۲۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
حقایقی درباره فیلم مسافران بیضایی به بهانه نمایش نسخه بازسازی شده آن در موزه سینما
سینماسینما، محمد تاجیک – مسافران، فیلمی است به نویسندگی و کارگردانی بهرام بیضایی که سال ۱۳۶۹ (اواخر سال) و ۱۳۷۰ ساخته شد وبه نوشته ویکی پدیا بهرام بیضایی در سخنرانی خود به تاریخ ۱۱ فوریه ۲۰۱۱ در دانشگاه استنفورد گفت که این فیلم را در پاسخ به فیلم مادر علی...
۱۴۰۴/۱۰/۱۸
از اصغر فرهادی تا وودی هارلسون در سارایوو
وودی هارلسون، بازیگر برجسته و سهبار نامزد اسکار نیز در کنار اصغر فرهادی و امیلی واتسون با جایزه افتخاری «قلب سارایوو» مورد تقدیر قرار میگیرد.
۱۴۰۵/۰۵/۱۲
تقدیر جشنواره سارایوو از اصغر فرهادی
اصغر فرهادی، کارگردان و فیلمنامهنویس ایرانی و برنده دو جایزه اسکار در سی و دومین جشنواره فیلم سارایوو با جایزه افتخاری «قلب سارایوو» مورد تقدیر قرار میگیرد.
۱۴۰۵/۰۴/۲۷
جشنواره سارایوو به اصغر فرهادی جایزه افتخاری میدهد
تابستان امسال جشنواره فیلم سارایوو به پاس قدردانی از اصغر فرهادی فیلمسازی اسکاری ایران، جایزه افتخاری قلب طلایی خود را به این کارگردان مطرح اهدا خواهد کرد. به گزارش سینماسینما، سایت جشنواره فیلم سارایوو با انتشار عکسی از این سینماگر درباره او نوشت: اصغر فرهادی تابستان امسال به جشنواره فیلم...
۱۴۰۵/۰۴/۲۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
محمود کلاری رییس هییت داورانِ جشنواره زردآلوی طلایی شد
محمود کلاری، فیلمبردار ایرانی، رییس هیئت داوران مسابقه منطقهای جشنواره فیلم زردآلوی طلایی شد. به گزارش سینماسینما، جشنواره فیلم زردآلوی طلایی اعلام کرد: شما پیشگامان سینمای مدرن ایران – عباس کیارستمی، محسن مخملباف، جعفر پناهی و اصغر فرهادی – را به عنوان مهمانان جشنواره زردآلوی طلایی دیدهاید. اکنون، مردی را...
۱۴۰۵/۰۴/۰۴
اصغر فرهادی در پرتغال مسترکلاس کارگردانی برگزار میکند
اصغر فرهادی، فیلمساز برنده دو جایزه اسکار، به عنوان یکی از اساتید و مهمانان ویژه بیست و دومین دوره فستیوال بینالمللی فیلم FEST (کارگردانان جدید | فیلمهای جدید) راهی کشور پرتغال میشود. به گزارش سینماسینما، فرهادی در این رویداد معتبر بینالمللی که پاتوق کشف استعدادهای نوظهور سینمای جهان است، یک...
۱۴۰۵/۰۳/۲۶
اصغر فرهادی به پرتغال میرود
اصغر فرهادی به عنوان یکی از اساتید و مهمانان ویژه بیست و دومین دوره جشنواره بینالمللی فیلم «کارگردانان جدید، فیلمهای جدید» راهی کشور پرتغال میشود.
۱۴۰۵/۰۳/۲۶
ورایتی گزارش داد؛ فروش گسترده فیلم اصغر فرهادی در بازارهای جهانی
ورایتی در گزارشی نوشته است که: درام پرستارهٔ «داستانهای موازی» ساختهٔ اصغر فرهادی پس از نخستین نمایش جهانی خود در بخش مسابقهٔ جشنواره فیلم کن، برای پخش بین الملل به مجموعهای گسترده از کشورهای مختلف به فروش رسید؛ اتفاقی که نشاندهندهٔ تقاضای بالای جهانی برای تازهترین اثر این فیلمساز برندهٔ...
۱۴۰۵/۰۳/۲۴
بازار داغ «داستانهای موازی» فرهادی
فیلم «داستانهای موازی» ساخته اصغر فرهادی، کارگردان دو بار برنده اسکار، پس از نمایش در بخش مسابقه جشنواره کن، موفق به فروش در بازارهای کلیدی اروپا، آسیا-اقیانوسیه، آمریکای لاتین و کانادا شده است.
۱۴۰۵/۰۳/۲۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
استقبال از فیلمهای سینماگران ایرانی در فرانسه چطور است؟
سینماسینما، پاریس از اول سال جاری میلادی تاکنون سه فیلم از سینماگران ایرانی بر پرده رفتهاند که تازهترین آن «همه خواهران من» مستند بلند از مسعود بخشی است که از چهارشنبه هفته قبل، سوم ژوین، در ۳۵ سالن پاریس و شهرستانها به نمایش درآمد. با توجه به «سانسنهای پیش نمایش»...
۱۴۰۵/۰۳/۱۹
هندیها خریدار فیلم فرهادی شدند
شرکت ایمپکت فیلمز هند، حق اکران چند فیلم از آثار جشنواره کن از جمله فیلم «داستانهای موازی» اصغر فرهادی را به دست آورد.
۱۴۰۵/۰۳/۱۲
ستارههای جشنوارههای سینمایی در سال ۲۰۲۶ کداماند؟/ شانسی برای فیلمهای مجیدی و فرهادی
سینماسینما، محمد حقیقت سال نوی میلادی آغاز شد و از هم اکنون در رسانههای سینمایی آمریکا از جمله ددلاین و همچنین سایتهای اروپایی، از فیلمهای بسیاری نام بردهاند که مدیران جشنواره و منتقدان را وسوسه میکند و باید منتظر دیدن آنها در جشنوارههای مهم مثل کن، ونیز و غیره باشیم....
۱۴۰۴/۱۰/۱۲
پایان فیلمبرداری «داستانهای موازی» در پاریس
فیلمبرداری دهمین فیلم سینمایی اصغر فرهادی با عنوان «داستانهای موازی» در پاریس به پایان رسید. نوشته پایان فیلمبرداری «داستانهای موازی» در پاریس اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۹/۲۴
اولین اخبار غیر رسمی درباره فیلم اصغر فرهادی
سینماسینما، پاریس: نخستین خبرهای غیررسمی درباره فیلم اصغر فرهادی در تلویزیون BFM و فضای مجازی نظیر فیس بوک در فرانسه منتشر شد. «پییر نینه» از بازیگران جوان و سرشناس سینمای فرانسه توسط هوادارانش که روبهروی محل فیلمبرداری فیلم داستانهای موازی او را در حال کار بوده دیدهاند و او را...
۱۴۰۴/۰۹/۰۷
منتظر بمانید..
«فروشنده» در آینه مکتب نقد عمیقگرا / فیلمی که مخاطبانی فراگیر دارد
سینماسینما، آریو همتی فیلم «فروشنده» اصغر فرهادی بنا بر تقسیمبندی ساختاریک یعنی سینمای پیشاساختار، ساختارمند، پساساختارگرا و فراساختارگرا در نوع سینمای فراساختارگرا قرار میگیرد. و در مبحث سوژههای بیستگانه فرائیستی در نوع سنت سوژهگرایی و الگوی متعین پیشینی خانواده روایت میشود. قرار گرفتن خانواده در جایگاه سوژه کلیت اثر را...
۱۴۰۴/۰۸/۲۷