نگاهی به فیلم «کندو»/ جهانی بدون ترحم
سینماسینما، فرنوش رضائی دُرجی
فیلم «کندو» به کارگردانی و نویسندگی فریدون گُله محصول سال ۱۳۵۴ است.
گُله در این فیلم سعی کرده با اتخاذ نگاهی اجتماعی به نقد مناسبات موجود در تهران آن دوران بپردازد و این خود فیلم «کندو» را به اثری شایان توجه تبدیل می کند؛ اما نکته ای که توجه من را در هنگام مشاهده فیلم به خود جلب کرد، هماهنگی میزانسنی که گُله برای به تصویر کشیدن داستان خود به کار می گیرد با دیدگاه اجتماعی موجود در اثر است.
فیلم با نمایی لانگ شات شروع می شود و ما ابی با بازی بهروز وثوقی و آقا حسینی با بازی مرحوم داود رشیدی را در حین راه رفتن در خیابان و در میان جمع می بینیم.
در اینجا کارگردان برای معرفی شخصیتهای خود از نمای لانگ شات (نمای دور) و گاه اکستریوم لانگ شات (خیلی دور) استفاده کرده است تا بر گم شدن آنها در میان جمع و مناسبات اجتماعی تاکید کند.
من معتقدم که این انتخاب ارتباط مستقیم با نام فیلم و مفهوم کندو پیدا می کند، زیرا زنبور ها هم درون یک کندو فاقد هویت شخصی هستند و در مناسبات موجود در کندو تنها به عنوان یک مهره محسوب می شوند.
گُله با توجه به این نکته برای نمایش شخصیت های اصلی خود از نمای دور بهره می برد و این مسئله منجر به فقدان تاکید دوربین بر شخصیت ها می شود. فقدانی که در خدمت اندیشه گُله و بیان جامعه ای کندو وار است.
دوربین گُله تنها زمانی به شخصیت هایش نزدیک می شود که شخصیتها قصد دارند دست به یک کنش فردی بزنند.
به عنوان مثال در نخستین صحنه ای که در آن ابی وارد کافه ای می شود و نوشیدنی مجانی طلب می کند دوربین گُله به وی نزدیک می شود. از نظر من صحنه فوق را می توان به مثابه حادثه محرک اثر نیز محسوب کرد زیرا این درخواست ابی دراین صحنه است که جرقه پیشنهاد آقا حسینی را مبنی بر خوردن نوشیدنی مفت می زند، و گُله در جایگاه نویسنده و کارگردان در این صحنه زمینه لازم را برای ادامه دراماتیک اثر می چیند.
این شیوه تا پایان اثر هم ادامه می یابد و گُله حتی در صحنه حضور ابی در قهوه خانه نیز بیشتر از نمای دور بهره می برد.
در صحنه ای ابی و آقا حسینی در نزدیکی یکی ازدروازه های شهر از هم جدا می شوند، کارگردان از نمایی اکستریوم لانگ شات استفاده کرده و از طریق استفاده از این نما بر دو نکته مهم تاکید می کند؛ او با استفاده از این نما نه تنها با تاکید بر ابعاد بزرگ دروازه کوچکی و حقارت ابی و آقا حسینی را به رُخ می کشد، بلکه گم شدن آنها در شلوغی جمع را نیز هرچه بیشتر به رُخ مخاطب خود می کشد.
این نکته نشانگر مهارت کارگردان در تبدیل میزانسن به میزانشات و ایجاد یک فُرم درست و معنا دار برای اثر خود است.
دیالوگ های ابی و دوستش در قهوه خانه و تاکید دوست وی بر بازگشتن ابی به زندان نمایشگر جهانی بی رحم است که گویا انسان ها پس از انجام یک خطا دیگر بیرون زندان جایگاه و مامنی ندارند.
گله شهری را به تصویر می کشد که گویی خود به زندانی بزرگ و بی رحم تبدیل شده است.
درام اصلی اثر از آنجا آغاز می شود که آقاحسینی سر تُرنا بازی حُکم می کند که ابی باید از پایین شهر تا پل تجریش در کافه های شهر نوشیدنی نسیه بخورد. این حُکم که در آغاز فیلم و ورود ابی به نخستین کافه و در خواست نوشیدنی مفت پایه آن گذاشته شده بود، درام اصلی اثر را به جریان می اندازد. تاکید حاضران بر ناشدنی بودن این حُکم در این صحنه سختی راهی که در برابر ابی قرار دارد را بیشتر نمایان می سازد.
اما گُله برای اینکه انتخاب ابی از منظر دراماتیک منطقی جلوه کند، صحنه ای را قرار می دهد که ابی در حین استحمام خاطرات گذشته خود و زمانی را که یک کشتی گیر بوده به یاد می آورد. این صحنه در راستای معرفی شخصیت و گسترش محور افقی درام کارکرد خود را به خوبی انجام می دهدو ابی با یاد آوری شکستش در کشتی تصمیم خود را برای تن دادن به حُکم آقا حسینی می گیرد؛ زیرا او دیگر نمی خواهد تبدیل به یک بازنده شود. بازتاب تصویر ابی در آینه شکسته هم از نظر من می تواند تولید معنا کند، زیرا تضاد شکستگی آینه با چهره مصمم ابی می تواند سرنوشت شومی را که در انتظار اوست از پیش باز گو کند. البته باید به بازی خوب بهروز وثوقی در این صحنه اشاره کرد.
نکته قابل توجه اینجاست که از آن هنگام که ابی شروع به اجرای حُکم می گیرد، نماهای گُله از لانگ به مدیوم لانگ و مدیوم تغییر می کند، و تاکید کارگردان بر حضور ابی بیشتر می شود.
این تاکید بسیار هوشمندانه است زیرا از این پس ابی دست به یک کنش دراماتیک زده و کارگردان نیز از طریق فُرم اورا از دیگر افراد جامعه جدا می سازد.
استفاده گُله از مکان ها هم نشان از تفکر پخته وی و شناختش نسبت به اسطوره ها دارد. ابی در هنگام ورود به بسیاری کافه ها مجبور است از پله ها پایین برود و این پایین رفتن را می توان به مثابه ورود به جهان مردگان به شمار آورد؛ سفری که در پایان به قیمت جان وی تمام می شود.
جهانی که گُله به تصویر می کشد جهانی بی رحم است، شهری که گُله در فیلم «کندو» به مخاطب خود معرفی می کند نه تنها نشانگر تمدن و پیشرفت نیست، بلکه بیشتر به جنگلی بی رحم می ماند؛ مکانی متوحش که در زیر لایه دروغینی که از تمدن برای خودش ساخته در لایه های زیرین خود عاری از هرگونه ترحم و رفتار انسانی است.
این مسئله زمانی بیشتر نمود می یابد که هرچقدر ابی به سمت بالاشهر می رود و به کافه های مجلل تری وارد می شود، با رفتار غیر متمدنانه تری هم روبه رو میشود.
در حقیقت می توان اذعان داشت آنتاگونیست اصلی فیلم «کندو» شهر و مناسبات حاکم بر آن هستند.
به اعتقاد من فریدون گُله اثری را ساخته که تنها می توان آن را از منظر فُرم و ساختار مورد بررسی قرار داد، بلکه می توان آن را از لحاظ جامعه شناسانه و درک مناسبات اجتماعی حاکم بر آن برهه تاریخی بررسی کرد و این خود منجر می شود که فیلم «کندو» در نظر من در دسته آثار ماندگار سینمای ایران قرار گیرد.
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین میشود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران میشود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی میکنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلمهای سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
سرمربی سابق تیم ملی فوتسال: امیدوارم بهروز وثوقی به کشور برگردد
حسین شمس که حامی ابراهیم رئیسی در انتخابات ۱۴۰۰ بود، امید داشت که طی دوران ایشان فرصتی برای بازگشت بهروز وثوقی به ایران فراهم شود.
۱۴۰۴/۱۱/۲۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
از زمزمه بازگشت «وثوقی» تا شمایل دوستداشتنی «هما»
در هفتهای که پشت سر گذاشتیم ریما رامینفر، جواد عزتی، مهران مدیری، بهروز وثوقی و محمدرضا گلزار از مهمترین چهرههای خبرساز در محافل رسانهای بودند. نوشته از زمزمه بازگشت «وثوقی» تا شمایل دوستداشتنی «هما» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۲۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سالروزی برای هنرپیشه پراحساس؛ سینمای ایران و هفده سال بدون خسرو شکیبایی
بانیفیلم: در تاریخ سینمای ایران، هنرپیشههای بزرگی آمدند، ماندند و رفتند. دوران تلألوی عدهای کوتاه و زودگذر بود و زمان ...ادامه مطلب نوشته سالروزی برای هنرپیشه پراحساس؛ سینمای ایران و هفده سال بدون خسرو شکیبایی اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۰۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
دو تصویر از تاریخ دوبله ایران
دو تصویر از چهرههای شاخص دوبله ایران در شبکههای اجتماعی منتشر شده است. به گزارش سینماسینما، در عکس پایینی به ترتیب از سمت راست منوچهر اسماعیلی، منوچهر نوذری، حسین فرحبخش، منوچهر صادقپور و منوچهر والیزاده هستند. عکس بالایی به دهه ۱۳۴۰ و جوانی دوبلورهای قدیمی برمیگردد؛ افراد حاضر در عکس...
۱۴۰۳/۱۲/۰۴
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
دوست داشتم با بهروز وثوقی همبازی شوم
نسیم ادبی بازیگر فیلم سینمایی «شاه نقش» بیان کرد که اگر قرار بود این فیلم قبل از انقلاب ساخته شود، دوست داشت با بهروز وثوقی همبازی شود. نوشته دوست داشتم با بهروز وثوقی همبازی شوم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۱/۲۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
کانون کارگردانان سینما برای خالق «قیصر» بزرگداشت میگیرد
بزرگداشت مسعود کیمیایی همزمان با پنجاه و پنجمین سالگرد اولین نمایش عمومی فیلم ماندگار «قیصر» به همت کانون کارگردانان سینمای ...ادامه مطلب نوشته کانون کارگردانان سینما برای خالق «قیصر» بزرگداشت میگیرد اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۰/۰۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سعید راد؛ ستارهای که متولد شد و ماند!
*مروری بر کارنامه هنرمندی دیرپا که ستارهای ماندگار از دوران طلایی هنرپیشگیست بانیفیلم: اواخر دهه چهل و با موفقیتی که فیلم «قیصر» در گیشه سینماها داشت، به جز تاثیری که ...ادامه مطلب نوشته سعید راد؛ ستارهای که متولد شد و ماند! اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۲/۱۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
خاطرهبازی با بهاریه مسعود کیمیایی که ۲۶ سال پیش نوشت؛ همیشه باید از زمستان بیم داشت
«در بهار سالهای کودکی ما، یک جایی بود که همیشه بهار بود. تا زمستان، فقط در آنجا بود که یک فصل ادامه داشت تا فصل اکنون، همه بچهها به آن ...ادامه مطلب نوشته خاطرهبازی با بهاریه مسعود کیمیایی که ۲۶ سال پیش نوشت؛ همیشه باید از زمستان بیم داشت اولین...
۱۴۰۳/۰۱/۰۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
تکنولوژی یاریرسان است!
لزوم حفظ و نگهداری گنجینههای سینما بانیفیلم: در سالهای گذشته وجود برخی نگاههای حذفی مانع توجه به حفظ و نگهداری آثار سینمای پیش از انقلاب میشدند. این نوع نگرش، لزوم ...ادامه مطلب
۱۴۰۰/۰۹/۰۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
چرا کیارستمی جایزهی کوروساوا را به بهروز وثوقی اهدا کرد؟/ مرور یک خاطره از دو سینماگر
سینماسینما: صفحه عباس کیارستمی در اینستاگرام نوشت: در سال ۲۰۰۰ جشنوارهی سان فرانسیسکو تصمیم گرفت جایزهی آکیرا کوروساوا برای یک عمر دستاورد هنری را به عباس کیارستمی بدهد – جایزهای که پیش از آن به کارگردانهای مهم دنیا داده شده بود – اما کیارستمی در زمان دریافت جایزه، همه را...
۱۴۰۰/۰۸/۲۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
گوزنها؛ از نسخه کیمیایی تا نسخه ساواک!
بانیفیلم: میگویند مسعود کیمیایی وقتی نسخه اولیه «گوزنها» را برای بازبینی به مدیران جشنواره فیلم تهران میداد، به بهانه آماده نبودن، نوار صدا، فیلم را صامت به جشنواره داد! کیمیایی ...ادامه مطلب
۱۴۰۰/۰۴/۲۰
بهروز وثوقی از حکایت یک دعوت بی نام نشان تا نوشتن یک یادداشت!
بانیفیلم: نام بهروز وثوقی در تاریخ سینمای ایران بارها و بارها یادآور شماری زیادی از فیلمهای مطرح بوده؛ از قیصر و گوزنها تا فرار از تله و کندو و سوتهدلان. ...ادامه مطلب
۱۴۰۰/۰۴/۱۸
واکنش بهروز وثوقی به انتشار اخباری درباره بازگشتش به ایران
محمد تاجیک : بهروز وثوقی با انتشار یادداشتی به شایعاتی درباره بازگشت او به ایران پاسخ داده است . به گزارش سینماسینما ، “قاضیزاده هاشمی” در اظهار نظری عجیب درباره بازگشت “بهروز وثوقی” و “گلشیقته فراهانی” به کشورگفته بود: مادر اگر فرزند معتادی داشته باشد، نمی گوید فرزند من نیست!...
۱۴۰۰/۰۴/۱۸
رئیس مرکز خدمات مشاوره ایرانیان خارج از کشور: مانعی برای آمدن بهروز وثوقی به ایران نیست/ بستر برای بازگشت هنرمندان مهیا شده
رئیس مرکز خدمات مشاوره ایرانیان خارج از کشور گفت: با هماهنگی های انجام شده با مسئولان کشور همه هنرمندان، خوانندگان و ورزشکاران خارج از کشور از جمله« بهروز وثوقی» برای آمدن و ماندن در ایران هیچ مانعی ندارند و بستر بازگشت آنها مهیا شده است. به گزارش سینماسینما، خبر جدید...
۱۴۰۰/۰۴/۰۷
فریدون گله؛ یکی از “بدبیارترین” فیلمسازان ایران
ششم شهریورماه سالروز تولد فیلمسازی است که اگرچه در شروع جریانی تازه در سینمای ایران نقش بسزایی داشته، اما آنقدرها که باید به شهرت نرسید و به جایش یکی از ...ادامه مطلب
۱۴۰۰/۰۶/۰۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
ساعت ۵ عصر بهمن فرمانآرا در «دلم میخواد» از دلافسردگی به نشاط اجتماعی میرسد
سعید مروتی در همشهری نوشت : از میان موج نوییهای سینمای ایران در دهه ۵۰، علی حاتمی، سهراب شهید ثالث و فریدون گله از دنیا رفتهاند، پرویز کیمیایی سالهاست در فرانسه حضور دارد، امیر نادری از اواسط دهه ۶۰ به سودای جهانیشدن سر از آمریکا درآورده، بهرام بیضایی چندسالی است...
۱۳۹۷/۰۴/۱۱
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
گفت و گو با بهروز شعیبی درباره «سیانور»
فضاسازی و طراحی صحنه فیلم «سیانور» نسبت به فیلم ها و سریال هایی که چند وقت اخیر مرتبط با
۱۳۹۵/۰۸/۲۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
مناظره روزنامهنگاران سینمایی روزنامه جوان و شرق بر سر «هنر و تجربه»
سینماپرس: هنر و تجربه یک امکان فرهنگی است ولی یک امکان فرهنگی جدیدی نیست و تجربههای است که قبلا هم انجام شده و شکست هم خورده و تجربه ای هم که در حال حاضر در آن قرار داریم طرح موفقی نخواهد شد
۱۳۹۵/۰۵/۰۳