قاتل و وحشیِ فرهنگ
سینماسینما، محمدرضا بیاتی*
بعید است کسی تردید داشته باشد که حمید نعمتالله یکی هنرمندترین کارگردانهای انگشتشمارِ سینمای ایران است؛ نه صرفاً تکنیسین بلکه هنرمند. گفته میشود آخرین فیلم او قاتل و وحشی توقیف شده است اما به نظر میآمد قرار است با تصمیمی خردمندانه از مُحاق درآید که خبرِ پذیرفتهنشدنِ فیلم در جشنوارهی فجر دوباره بحث و جدل دربارهی آخرین اثرِ این هنرمند ارجمند را داغ کرده است. من فیلم او را ندیدهام ولی به تجربه و با احتمال قریب به یقین میتوان گفت که پشتِ این هیاهوی توقیف هم جز بهانههای بیمبنا چیزِ دیگری نیست. مثل بیشتر اوقات، یک نفر یک تفسیر از فیلم بیرون میکشد یا به آن الصاق میکند بعد دهان به دهان میچرخد و مثل گلولهی برفی که با سرعت از یک شیب پایین میرود بزرگ میشود تا همه از دستساختهی خود به وحشتی هیستریک میافتند! … واقعاً این فیلمنامه رو میخوای بسازی؟! واقعاً این فیلم رو میخوای نمایش بدی؟! … در اکثر موارد هم ایرادهای بنیاسرائیلیشان پُر از تناقضهای تکراریِ غیرقابل دفاع است که حتی خودشان هم در خلوت خجالت میکشند بر زبان بیاورند. واقعاً حق دارید بر سرِ هنرمندانی که برای ساختنِ هر فیلم جانبهلبشان میکنید منت بگذارید! از این سفره بهرهمند میشوند و ناسپاسی میکنند! عقیده و سلیقهی عمومی مگر چگونه تنزل پیدا میکند و رو به انحطاط و ابتذال میرود؟ همهجا فیلمهای سَبُکمایه و سطحی ساخته میشود از ردهی ب تا جیم و دال؛ این آثار سَبُک باید باشند یا ناگزیر هستند چون به نیازهای خاص و زودگذرِ جامعه پاسخ میدهند اما وقتی ب و جیم و دال، فرهنگسوز میشوند که شما جلوی آن الف را بگیری! در واقع، کاری که سانسور نابخردانه میکند همین است: قتل وحشیانهی فرهنگ.
در چند روز گذشته، همزمان با ماجرای قاتل و وحشی، بعضی از دوستان و آشنایان از ضعف مفرط و شدید بعضی از سریالهای شبکههای نمایش خانگی گله داشتند. از مخاطبان عام سینما بودند نه منتقد؛ به قول خودشان چرا بازیگرها این قدر بد بازی میکنند، چرا بعد از چندین قسمت هنوز معلوم نیست اصلاً کی به کی است، داستان چی است و …؛ من که ندیده بودم ولی از چند سکانسی که تصادفاً در شبکههای اجتماعی دیدم، دست کم در مورد بازیگری حق با آنها بود. نقدِ این آثار، کار منتقدان است، پرسش دیگری دارم: آیا در شبکههای نمایش خانگی اساساً مکانیزمی حرفهای برای انتخاب و ساخت این آثار وجود دارد؟ نمیخواهم موضوع را شخصی کنم، صرفاً برای ملموستر شدنِ موضوع فقط تجربهی خودم را بگویم تا مسأله بهتر درک شود.
چند سال پیش یکی از دوستانِ حقوقدانام دربارهی موضوع عدالت ترمیمی با من حرف زد. عدالت ترمیمی یکی از تازهترین مباحث حقوقی در کشورهای توسعهیافته است (با الهام از منابع سنتی و مذهبیِ تاریخی). مقالهای نوشته بود و قصد داشت به عنوان تزِ دکترا روی آن کار کند. کوتاه و ساده بگویم: عدالت ترمیمی با نگاهی جرمشناسانه و جامعهشناختی، براساس پروژهشها، میگوید وقتی کسی مرتکب جرم میشود و به زندان میافتد عدالت اجرا نشده چون همچنان زخمِ قربانی یا بازماندگان قربانی، التیام پیدا نمیکند. روش عدالت ترمیمی این است که مجرم و قربانی را با واسطهی یک میانجی رو درروی هم قرار میدهد و هر کدام حادثهی جرم را، با پسزمینههای شخصی، از زاویهی دیدِ خود روایت میکنند و دیگری گوش میدهد؛ نتیجهی این رویاروییِ روایتها، کاهش ۸۰ درصدی دردمندی و التیام عاطفیِ قربانیها و اصلاح قابل توجهِ مجرمهاست (و بحثهای دیگر). جدا از این جنبهی نوآورانه در مضمون، مفهوم عدالت ترمیمی به نظرم بسیار دراماتیک بود. چون پای زاویهی دید در میان آمده بود (یا به اصطلاح سینماییها POV). فقط تجسم کنید که موقعیتهای دراماتیکی را دارید که از دو زاویهی دیدِ متفاوت یا متضاد، روایتگر یک داستان هستند که با یک میانجی به یک مثلث گرمِ داستانی میرسند. (مثال: بسیاری از آثار پستمدرن؛ یکی از آنها فیلم جکی براونِ کوئنتین تارانتینو)
طرح سریالی نوشتم. بدون پول و پارتی رفتم بخش فرهنگی قوهی قضائیه. یک سال پیگیری کردم تا طرح کتباً تأیید شد و قول کمک مالیِ مختصری هم دادند چون از دیدگاه آنها باعث کاهشِ بار مالیِ پروندهها میشود. با کرونا به تعویق افتاد. چندین ماه پیش طرح را به یکی از پلتفرمهای اصلیِ نمایش خانگی دادم. محترمانه گرفتند و محترمانه رد کردند؛ یعنی داستانی با یکی از پیشروترین مضمونها و با قابلیت دراماتیک بالا، با تأیید کتبی قوهی قضائیه و کمک مالی. خب، تصمیم شما قابل احترام؛ شاید تصورِ من از طرح درست نبوده باشد، اما حالا پرسش اینجاست که اگر چنین طرحی -به سادگی و بدون هیچ گفتگویی- رد میشود قاعدتاً باید طرحهای بهتری تصویب و ساخته شود؟ آیا طرحهای بهتری از این آثار پُرهزینه -که حداقلی از کیفیت را ندارند- به دست شما نمیرسد؟ نمیخواهم از مناسبات ناسالمِ پولشویی حرف بزنم که معتقدم صد مجرمِ آزاد بهتر از یک بیگناه در زندان است. همانقدر که بیاعتنایی به فساد اخلاقاً نارواست اتهامزدن پیش از اثبات جرم هم غیراخلاقی است؛ اما کاش کسی توضیح میداد مکانیزم انتخاب و ساخت آثاری از این دست چگونه است. فقط ممیزیهای ناموجه در شوراهای دولتی، فرهنگ را ذبح نمیکند بلکه نهادهای خصوصی هم میتوانند قاتل و وحشیِ فرهنگ باشند.
*فیلمنامهنویس و فیلمساز
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین میشود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران میشود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی میکنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلمهای سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
منتظر بمانید..
مستند «جستجو در تنگنا»؛ چیزی که شور زندگی خلق میکند
سینماسینما، محمدرضا امیر احمدی «دونده» شور فیلمسازی را در من بوجود آورد. این نقل معروف حمید نعمتالله است که برای رونمایی مستند «جستجو در تنگنا» به پردیس چهارسو آمده بود. امیر نادری شور فیلمبینی و سینماگردی را در خیلیها بهوجود آورد. البته فقط برای این مستند کارخانی را دوست نداریم....
۱۴۰۴/۰۹/۲۹
این فیلم انعکاس واقعیتهای زندگی آدمهاست/ لیلا حاتمی: حواس کسی به «قاتل و وحشی» نیست
لیلا حاتمی با بیان اینکه «کسانی که برای حمایت از تداوم کار حمید نعمتالله کاری از دستشان برمیآید انجام نمیدهند،» از اینکه کسی حواسش به فیلم «قاتل و وحشی» نیست انتقاد کرد. به گزارش سینماسینما، شش سال از توقیف فیلم «قاتل وحشی» به کارگردانی حمید نعمت الله میگذرد و با...
۱۴۰۴/۰۹/۲۴
بررسی توقیف و انتظار ۶ ساله اکران «قاتل و وحشی»
«قاتل و وحشی» داستان توقیف فیلم حمید نعمتالله و انتظاری شش ساله برگزار خواهد شد. به گزارش سینماسینما، این برنامه را موسسه فرهنگی هنری حقوق هنر با همکاری خانه هنرمندان ایران، انجمن حقوقشناسی، گروه حقوق خانه اندیشمندان علوم انسانی و موسسه مطالعاتی بشیریه در قالب هشتمین پادکست زنده رادیو کارنگ...
۱۴۰۴/۰۹/۲۰
مستند سینمایی «جستجو در تنگنا» رونمایی شد
آئین رونمایی مستند سینمایی «جستجو در تنگنا» به کارگردانی مهرشاد کارخانی ۲۶ آبان در پردیس سینمایی چارسو برگزار شد. نوشته مستند سینمایی «جستجو در تنگنا» رونمایی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۸/۲۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
از وداع آرام با «همایون» تا مأموریت کاریزماتیک «شهرام»
در هفتهای که پشت سر گذاشتیم همایون ارشادی، فرهاد اصلانی، شهرام حقیقتدوست، لاله اسکندری و حمید نعمتالله از مهمترین چهرهها در محافل رسانهای بودند. نوشته از وداع آرام با «همایون» تا مأموریت کاریزماتیک «شهرام» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۸/۲۳
حمید نعمتالله: تا تکلیف «قاتل و وحشی» مشخص نشود «بُت» را به جشنواره نمیدهم
روز گذشته خبری منتشر شد که فیلم «بُت» تازهترین ساخته حمید نعمتالله در چهل و چهارمین جشنواره فجر به نمایش درمیآید. به گزارش سینماسینما، حمید نعمتالله با تکذیب این خبر اعلام کرد: «تا زمانی که تکلیف نمایش فیلم قبلی ام «قاتل و وحشی» مشخص نشود، «بُت» را به جشنواره فجر...
۱۴۰۴/۰۸/۱۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
از رویای امیدبخش «رویا» تا سکوت حرفهای «حمید»
در هفتهای که پشت سر گذاشتیم ترانه علیدوستی، حمید نعمتالله، رویا میرعلمی، مهران مدیری و کاظم دانشی از مهمترین چهرههای خبرساز در محافل رسانهای بودند. نوشته از رویای امیدبخش «رویا» تا سکوت حرفهای «حمید» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۵/۳۱
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
یک چالش عجیب در پایانبندی یک فیلم؛ تنش بین سازندگان «پیر پسر» و «قاتل و وحشی» بالا گرفت
سینماسینما؛ جدیدترین قسمت از برنامه سینمایی «هفت»، جمعه ۲۴ مرداد از ساعت ۲۲ به صورت زنده به آنتن شبکه نمایش رفت. در بخشی از این برنامه، بهروز افخمی مطرح کرد که حمید نعمت الله کارگردان «قاتل و وحشی» در تماسی تلفنی که با او داشته مطرح کرده است که اکتای...
۱۴۰۴/۰۵/۲۵
از جشنواره فیلم ۱۰۰ تا همکاری با حمید نعمتالله و کاظم دانشی
آرمان فیاض مدیر فیلمبرداری و کارگردان درباره پروژههای اخیر خود با حمید نعمتالله و کاظم دانشی صحبت کرد و ابراز امیدواری کرد که بتواند فیلم بلند سینمایی خود را بسازد. نوشته از جشنواره فیلم ۱۰۰ تا همکاری با حمید نعمتالله و کاظم دانشی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۲/۱۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
انتشار عکس از «بُت» حمید نعمتالله با بازی لیلا حاتمی
با پایان فیلمبرداری «بُت»، اثر تازه حمید نعمتالله پس از پنج ماه نخستین تصویر این فیلم منتشر شد. به گزارش ...ادامه مطلب نوشته انتشار عکس از «بُت» حمید نعمتالله با بازی لیلا حاتمی اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۲/۱۷
حاشیههای جشنواره فیلم فجر/ ادامه حسرت تماشای یک فیلم پس از ۵ سال و نامزدهای پرسش برانگیز
جشنواره فیلم فجر پس از ۱۰ روز در حالی به کار خود پایان داد که حسرت تماشای فیلم «قاتل و وحشی» حمید نعمت الله پس از پنج سال باز هم بر دل اهالی رسانه باقی ماند و آنها در روز آخر تنها با فهرستی تعجببرانگیز و غیرمنتظره از نامزدهای دریافت...
۱۴۰۳/۱۱/۲۲
آقای نعمتالله، فیلمتان را به خانهها ببرید!
سینماسینما، شادی حاجی مشهدی؛ باور داریم که اکران عمومی فیلم و بازگشت سرمایه، برای هر فیلمسازی اهمیت زیادی دارد. اما گاهی، شرایط به گونهای رقم میخورد که حمایت از یک اثر هنری، هم برای خالق اثر و هم برای مخاطبان مشتاقش، در اولویت قرار میگیرد. گاهی علیرغم میل کارگردان و...
۱۴۰۳/۱۱/۲۲
در آستانه اکران فیلم در جشنواره فجر؛ اظهارات صریح یک مدیر سابق سینمایی درباره «قاتل و وحشی»
دبیر سابق جشنواره فیلم فجر درباره آنچه باعث توقیف فیلم «قاتل و وحشی» در این پنج سال شده، بیان کرد: این فیلم مطلقا جنسیتگرا نیست بلکه فیلمی کاملا خشن است و میتوان در مورد سر تراشیده بازیگر با اغماض به موضوع نگاه کرد. به گزارش سینماسینما، فیلم «قاتل وحشی» به...
۱۴۰۳/۱۱/۱۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
پروانه نمایش برای فجر صادر شد؛ «قاتل و وحشی» در جشنواره اکران میشود
هادی ناییجی عضو شورای پروانه نمایش در گفت و گو با فریدون جیرانی در برنامه «کافه آپارات» از صدور مجوز نمایش فیلم حمید نعمتالله در جشنواره فجر توسط این شورا خبر داد. به گزارش سینماسینما، ناییجی گفت: «خدا را شکر این فیلم پروانه اکران در جشنواره فجر را گرفته و...
۱۴۰۳/۱۱/۱۵
درخواست نعمتالله از مسئولان جشنواره فجر:«قاتل و وحشی» را یک سانس در کوچکترین سالن جشنواره اکران کنید
درحالیکه حمید نعمت الله امسال هم متفاضی حضور فیلم «قاتل و وحشی» در جشنواره فجر بود، طبق شنیده ها مشکل توقیف این فیلم ادامه دار است. به گزارش سینماسینما، نعمت الله با انتشار یادداشتی از مسئولان جشنواره خواست این فیلم را یک سانس در کوچکترین سالن جشنواره اکران کنند. در...
۱۴۰۳/۱۰/۱۲