یادداشتی بر فیلم «نفس»؛ با رؤیاهامان چه می‌کنید؟! | نیمرخ
|جعبه لایتنر آنلاین|

یادداشتی بر فیلم «نفس»؛ با رؤیاهامان چه می‌کنید؟!

Nafas13945.jpg
Nafas.jpgیک «نفس تازه» است در سینمای ایران. سومین فیلم نرگس آبیار را می‌گویم؛ فیلم «نفس». چه از لحاظ فرم، چه از منظر روایت و چه از نظر انتخاب سوژه و ساخت و پرداخت مضمون، نظیر دیگری در سینمای ایران ندارد. این البته به‌معنای کمال صرف فیلم نیست. فیلم «نفس» مثل هر اثر دیگری قابل نقد است، اما جسارت و قدرت فیلم‌ساز در دست‌وپاکردن یک فیلم روایی تازه، آن‌قدر جلو افتاده که ایرادهای خرد فیلم کاملا قابل‌اغماض می‌شود. آنچه پیش‌روست؛ اثری زنده، پویا و فراموش‌نشدنی‌ است که در سینمای یکنواخت این روزهای ایران، یک سورپرایز هنری محسوب می‌شود. «نفس» حین اینکه از بومی‌ترین و اصیل‌ترین فیلم‌های ایرانی است و هیچ‌گونه پز انتلکتی در آن دیده نمی‌شود، به هیچ‌یک از فیلم‌های ایرانی شباهت ندارد. یعنی هر چقدر فکر می‌کنم، فیلم دیگری را به یاد ندارم که از لحاظ ساختار و درون‌مایه و به‌خصوص روایت خیال‌پرداز کودک شبیه به این فیلم باشد. سینمای ایران تشنه چنین فیلم‌هایی ا‌ست. نفسِ سینمای ایران با این دست از فیلم‌ها دوباره جان می‌گیرد. فیلم‌هایی که از هر حیث، مدل تازه‌ و الگویی نو را پیشنهاد می‌دهند. در روایت ساختارشکنی دارند و از تمام کلیشه‌های فرمی و مضمونی فرار می‌کنند. نگاه نرگس آبیار به‌عنوان سینماگری که پشت دوربین قرار گرفته است، از هرگونه ایدئولوژی و شعارزدگی پیش‌تر رفته و فیلم «نفس» یکسره در خدمت قصه‌ای بدون قضاوت و دخالت دولتی یا حکومتی است. حتی در پررنگ‌ترین سکانس‌های صاحب‌ ارجاع فیلم، کارگردان دچار جوزدگی و القای یک درون‌مایه از پیش تعیین‌‌شده نمی‌شود؛ سکانس‌هایی نظیر خواندن قصه‌ای از کتاب «داستان راستان» شهید مطهری به وسیله بهار نوروزی (ساره نورموسوی) که به‌درستی در بستر فیلم قرار گرفته و کاملا ملموس است. قصه یکی از یاران پیامبر که عاشق دختر زیبایی شده و پیامبر را برای خواستگاری واسطه می‌کند. قصه‌ای که به‌جای یک روایت خشک و رسمی و تقدس‌مآب با لحن کودکانه و نگاهی طنزآمیز روایت می‌شود. یا سکانس تظاهرات بعد از انقلاب و سماجت ننه‌آقا (پانته‌آ پناهی‌ها) برای دیدن امام خمینی که گل‌درشت از آب درنیامده و با هوشمندی فیلم‌ساز از نشان‌دادن صرف یک واقعه تاریخی خارج شده و تصویر واقع‌گرایانه‌ و طنزآمیزی از گوشه‌وکنار یک واقعه برای نمایش اعتقادی آن دوران ارائه می‌دهد. از این دست سکانس‌ها در نفس، فراوان است و همین باعث شده فیلم لحن منسجم، یکدست و استواری داشته باشد. «نفس» با وجود خرده‌‌قصه‌های کلان برای رسیدن به یک نخ تسبیح منسجم، ریتم خودش را تا انتهای فیلم حفظ می‌کند. فیلم داستانی ندارد که بشود در چند خط تعریف کرد و قصه‌ای از نوع «جریان سیال ذهن» است که با تفکر راوی کودک فیلم کاملا تناسب دارد. نفس با تعدد سوژه، کاراکتر و لوکیشن‌های بکری که دارد، عبور تصاویر خیال‌انگیز و تنوع افکار کودک فیلم را به‌زیبایی تمام به تصویر می‌کشد و بسیار فراتر از تعریف یک قصه کلی در یک بستر تاریخی، قدم برمی‌دارد. Nafas13945.jpgتأکید نرگس آبیار در فیلم «نفس» لزوما بر دیگرگونی تاریخ یک کشور، به رخ‌کشیدن فقر و تنگدستی یا حتی جنگ و تلفات و عواقب آن نیست. کارگردان در دایره وسیع‌تری از دنیا و مادیات، زندگی را هرچند به کوتاهی عمر بهار به سینما آورده است. نفس تصویری دراماتیک از زندگی‌ است با اشک‌ها و لبخندهای توأم. با سختی‌ها و آسانی‌ها و تکیه بر کیفیت زندگی بسیار بیشتر است از کمیت آن. لذتی که بهار از زندگی کودکانه و خیالی خود می‌برد، متفاوت است از زندگی و عمر طولانی ننه‌آقا که روزی ‌هزارهزار بار آرزوی مرگ خودش را دارد. بهار اما نه مرگ را جدی می‌گیرد و نه زندگی را... آنچه از زندگی می‌خواهد، غوطه‌ورشدن در خیال‌ها و رؤیاهای شیرینی ا‌ست که برای پس از مرگ هم نقشه‌ای برایش کشیده است. اینکه اگر مُردم، دکتر تنگی‌نفس مُردگان می‌شوم. برای او مرگ و زندگی به یک اندازه جا باز می‌کند. چراکه به‌جای تصور خود در میان آدم‌های اطراف و حتی خواهر و برادر هم‌سن‌وسالش، در رؤیاهای خودش زندگی می‌کند. زندگی بهار آن‌قدر رؤیایی است که گاهی فراموش می‌کند واقعیتی هم وجود دارد. در چندین سکانس متفاوت و چشم‌نواز از جمله درازکشیدن او در پیله‌های کرم ابریشم، بهار آن‌چنان در خیال‌پردازی‌های ذهن خودش غرق شده که متوجه دنیای بیرونی نیست و وقتی به خودش می‌آید، تازه متوجه خراب‌کاری‌هایی می‌شود که به‌خاطر افکار درونی‌اش در دنیای بیرونی‌اش رخ داده است! برایش مهم نیست بابت این خراب‌کاری‌ها چقدر کتک می‌خورد. او زندگی خودش را دارد؛ فارغ از تمام بایدها و نبایدها. به‌همین‌خاطر وقتی در یکی از سکانس‌های درخشان پایانی فیلم، مشغول تاب‌بازی است و تمام زندگی و آدم‌ها و آرزوهایش را به بازی می‌گیرد، از مرگ غافل می‌شود. فیلم «نفس» را دو بار دیدم و هر بار با تماشای این سکانس به پهنای صورت اشک ریختم، اما هر بار به این فکر کردم که بهار، بسیار بسیار بیشتر از من زندگی کرده است. حتی بابت شخصیت عمیق، احساسات ناب و تخیلات کودکانه‌اش نمی‌توانستم مرگش را تصور کنم. تا انتهای فیلم گمان من بر این بود که هنوز «نفس» می‌کشد. به‌همین‌خاطر فیلم بسیار فراتر از یک اثر ضدجنگ یا صلح‌طلبانه یا به‌تصویرکشیدن ویرانگری‌های جنگجویانه است. فیلم حرمت رؤیا، خیال و تفکر را سد معبری بزرگ برای جنگ یا هرگونه دیکتاتوری دیگری می‌داند. خواه این دیکتاتوری از سمت دیکتاتور دلسوزی مثل ننه‌آقا باشد، خواه آنها که جنگ را برای کشورها تدارک می‌بینند. رؤیاهای شیرین فیلم فراتر از هر نکته دیگری در فیلم «نفس» است، حتی اگر این رؤیاها کوتاه باشد. اما فیلم‌ساز نشان می‌دهد که هیچ‌کس، از هیچ‌ طریقی نمی‌تواند رؤیاهای کسی را از او بگیرد. آن‌طور که سیدعلی صالحی در شعر «با آن‌ها که بالای دیوار نشسته‌اند» سروده است: نان از سفره و کلمه از کتاب/ چراغ از خانه و شکوفه از انار/ آب از پیاله و پروانه از پسین/ ترانه از کودک و تبسم از لبان‌مان گرفته‌اید/ با رویاهامان چه می‌کنید؟!
روزنامه شرق / فاضل تركمن
منبع: نقد فارسی
آدرس کوتاه: https://www.rokh.in/news/3173
دیدگاه

آخرین خبرها
خبرهای پربازدید

هادی حجازی فر
۲

جشن تولد یسنای واقعی در اکران مردمی «ناتور دشت»

سومین اکران مردمی فیلم سینمایی «ناتوردشت» با حضور خانواده یسنا دیدار سوژه اصلی داستان این فیلم، بازیگران و عوامل فیلم در پردیس آزادی برگزار شد. نوشته جشن تولد یسنای واقعی در اکران مردمی «ناتور دشت» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۶/۲۶


فیلم‌ ما ارتباطی به کتاب سلینجر ندارد

محمدرضا خردمندان کارگردان فیلم سینمایی «ناتور دشت» بیان کرد که این فیلم اقتباسی از رمان مشهور سلینجر نیست. نوشته فیلم‌ ما ارتباطی به کتاب سلینجر ندارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۳/۱۱/۱۷


انتشار شعرهای سیدعلی صالحی به زبان عربی

‎شعرهای سیدعلی صالحی با ترجمه حمزه کوتی در روزنامه «العربی ‌الجدید» منتشر شده است. ‎به گزارش ایسنا، روزنامه «العربی الجدید» ...ادامه مطلب نوشته انتشار شعرهای سیدعلی صالحی به زبان عربی اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.

۱۴۰۳/۰۴/۲۵


برگزاری بزرگداشت سیدعلی صالحی

مراسم بزرگداشت سیدعلی صالحی، شاعر، برگزار می‌شود. به گزارش ایسنا، این مراسم توسط نشر چشمه با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی، از ساعت ۱۸ روز جمعه ۲۷ بهمن در سالن ...ادامه مطلب نوشته برگزاری بزرگداشت سیدعلی صالحی اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.

۱۴۰۲/۱۱/۱۹


وضعیت سیدعلی صالحی پس از ابتلا به کرونا

سیدعلی صالحی که حدودا دو هفته‌ای است به کرونا مبتلا شده، گرچه هنوز توان سخن گفتن ندارد اما وضعیت جسمی رو به بهبودی دارد. تقریبا دو هفته‌ای‌ است که این ...ادامه مطلب

۱۴۰۰/۰۸/۱۳


سیدعلی صالحی مهمان «نشان ارادت» شد/ رونمایی از طرح نیابتی «هم‌قدم»

برنامه «نشان ارادت» قدم به قدم در راهپیمایی اربعین با طرح «هم‌قدم» همراه مخاطبان خود خواهد بود. نوشته سیدعلی صالحی مهمان «نشان ارادت» شد/ رونمایی از طرح نیابتی «هم‌قدم» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۰/۰۶/۲۶

افسانه بایگان
فاطمه معتمدآریا
۴

گزارشی از یک رویداد با حضور چهره‌های سینمایی

یازدهمین دوره جشنواره دانش‌آموزی فیلم دفاع مقدس به مدت ۱۵ روز در مناطق محروم فرهنگی و سیل‌زده استان بوشهر برگزار شد. به گزارش ایسنا، طبق گزارش رسیده، در این جشن هنرمندانی چون فاطمه معتمدآریا ، افسانه بایگان ، شبنم مقدمی ، بهرام رادان ، مهردادصدیقیان، سیدعلی صالحی ، حسین سلیمانی...

۱۳۹۶/۰۱/۲۲

نرگس آبیار
محمدحسین قاسمی
۱

بازگشت «بامداد خمار» از ۲۲ تیر

فصل دوم سریال «بامداد خمار» از ۲۲ تیرماه در شیدا منتشر می‌شود. به گزارش سینماسینما، این مجموعه که فصل نخست آن پاییز سال گذشته با استقبال مخاطبان همراه شد، حالا با ادامه روایت عاشقانه خود به شبکه نمایش خانگی بازمی‌گردد. این سریال به کارگردانی نرگس آبیار، تهیه‌کنندگی محمدحسین قاسمی و...

۱۴۰۵/۰۴/۰۱

نرگس آبیار

«بامداد خمار»؛ عشق، طبقه و زبان تصویر

سینماسینما، فریبا اشوئی سریال «بامداد خمار» به کارگردانی نرگس آبیار بدون شک یکی از خاص‌ترین تجربه‌های اقتباسی سال‌های اخیر است. آن هم نه فقط به دلیل محبوبیت بالای رمان، بلکه به‌ خاطر ساختار روایی آن که اساسا بر پایه اعتراف، درونیات و تعاملات ذهنی استوار شده است. آبیار در مواجهه...

۱۴۰۴/۰۸/۳۰

نرگس آبیار
۱

نرگس آبیار خدای زدن به دل ماجراست

سینماسینما، زهرا مشتاق سینما به ادبیات زیاد بدهکار است؛ سینمای ایران بیشتر. جهان ادبیات فارسی زبان، داستان‌های تاثیرگذاری دارد، که بی‌نهایت قابلیت تبدیل شدن دارند. رمان‌هایی که می‌توانند به شکل فیلم‌نامه نوشته و سپس تبدیل به فیلم شوند. فیلم‌هایی که شاید به همان اندازه در دنیای کلمات، در دنیای تصویر...

۱۴۰۴/۰۸/۲۰

نرگس آبیار

فیلم سینمایی «شبی که ماه کامل شد» به هند رفت

فیلم سینمایی «شبی که ماه کامل شد» به کارگردانی نرگس آبیار در اولین روز رویداد «نمایش فیلم ایرانی و انتقال تجربه» در هند اکران شد. نوشته فیلم سینمایی «شبی که ماه کامل شد» به هند رفت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۸/۱۸

نرگس آبیار

نرگس آبیار در هند

نرگس آبیار برای شرکت در رویداد فرهنگی «نمایش فیلم ایرانی و انتقال تجربه» به هند رفت.

۱۴۰۴/۰۸/۱۸

نرگس آبیار

نگاهی به سریال «سووشون» اقتباسی از رمان سیمین دانشور/ قاب‌های زیبای شیراز

سینماسینما منوچهر دین پرست در روزنامه اطلاعات نوشت: سریال «سووشون» به کارگردانی نرگس آبیار اقتباسی تلویزیونی از رمان مشهور سیمین دانشور است، اثری که از نیم قرن پیش به عنوان یکی از مهم‌ترین آثار ادبیات مدرن فارسی شناخته می‌شود و روایتگر زندگی زنان و مردانی است که میان سنت و...

۱۴۰۴/۰۸/۱۱

ترلان پروانه
نرگس آبیار

«بامداد خمار»؛ از کتاب ممنوعه تا پلتفرم‌های سینمای خانگی

سینماسینما، آیه اسماعیلی سریال «بامداد خمار» روایتگر تلاقی عشق، طبقه اجتماعی، سنت و آرزو به شمار می‌رود. پروژه‌ای که با اقتباس از رمانی به همین نام به قلم فتانه حاج سیدجوادی ساخته شده است. این سریال در بستر درام عاشقانه به بازخوانی یک داستان دیرین می‌پردازد. این اثر با کارگردانی...

۱۴۰۴/۰۸/۰۹

رضا کیانیان
علی مصفا
۴

«بامداد خمار» مهرماه منتشر می‌شود

سریال «بامداد خمار» مهرماه ۱۴۰۴ به صورت رسمی در پلتفرم شیدا منتشر می‌شود. به گزارش سینماسینما، سریال «بامداد خمار» اقتباسی از رمان پرفروش و شناخته‌شده‌ای به همین نام، نوشته‌ی فتانه حاج سیدجوادی، به کارگردانی نرگس آبیار است. در این اثر بازیگرانی از جمله رضا کیانیان، گلاب آدینه، علی مصفا، احترام...

۱۴۰۴/۰۶/۲۹

مریلا زارعی
امیر جعفری
۴

عباس جمشیدی‌فر به سریال «کوری» پیوست

عباس جمشیدی‌فر به جمع بازیگران سریال نمایش خانگی «کوری» ساخته سجاد پهلوان‌زاده پیوست. نوشته عباس جمشیدی‌فر به سریال «کوری» پیوست اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۶/۲۵

مریلا زارعی
پژمان جمشیدی
۱

از بغض ناتمام «پورنگ» برای مادر تا اشک‌های مادرانه «مریلا»

در هفته‌ای که پشت سر گذاشتیم حسن پورشیرازی، داریوش فرضیایی، مریلا زارعی، روزبه حصاری و پژمان جمشیدی از مهمترین چهره‌ها در محافل رسانه‌ای بودند. نوشته از بغض ناتمام «پورنگ» برای مادر تا اشک‌های مادرانه «مریلا» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۵/۰۳

مریلا زارعی
امیر جعفری
۲

سارا بهرامی بازیگر سریال «کوری» شد

سارا بهرامی به جمع بازیگران سریال نمایش خانگی «کوری» به کارگردانی سجاد پهلوان‌زاده پیوست. نوشته سارا بهرامی بازیگر سریال «کوری» شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۴/۱۸

رضا کیانیان
مریلا زارعی
۳

از «علاج» به‌موقع «محسن» تا خط و نشان صریح «مریلا»

در روزهایی که پشت سر گذاشتیم محسن چاوشی، رضا کیانیان، محسن تنابنده، رضا رشیدپور و مریلا زارعی از مهمترین چهره‌ها در محافل رسانه‌ای بودند. نوشته از «علاج» به‌موقع «محسن» تا خط و نشان صریح «مریلا» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۴/۰۶

حمید جبلی
مریلا زارعی
۳

از سرک کشیدن «صابر»‌ به آشپزخانه تا جایزه حذف‌شده «مریلا»

در هفته‌ای که پشت سر گذاشتیم علی نصیریان، صابر ابر، احسان عبدی‌پور، مریلا زارعی و حمید جبلی از مهمترین چهره‌ها در محافل رسانه‌ای بودند. نوشته از سرک کشیدن «صابر»‌ به آشپزخانه تا جایزه حذف‌شده «مریلا» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۲/۱۲

مریلا زارعی
۱

یک درام جنایی تازه برای شبکه نمایش خانگی کلید خورد

سریال «کوری» به کارگردانی سجاد پهلوان‌زاده برای پخش از پلتفرم فیلم‌نت در تهران کلید خورد. به گزارش سینماسینما، سریال «کوری» به تهیه‌کنندگی کاظم دانشی، نویسندگی امیر ابیلی و کارگردانی سجاد پهلوان‌زاده در دست ساخت است. «کوری» یکی از پربازیگرترین محصولات امسال نمایش‌ خانگی است که مریلا زارعی از بازیگران اصلی...

۱۴۰۴/۰۲/۰۹

ابراهیم حاتمی کیا
مریلا زارعی
۵

رونمایی از پوستر جدید فیلم سینمایی «موسی کلیم‌الله (ع)»

دومین پوستر فیلم سینمایی «موسی کلیم‌الله (ع): به وقت طلوع» ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا در آستانه فروش ۵۰ میلیاردی رونمایی شد. نوشته رونمایی از پوستر جدید فیلم سینمایی «موسی کلیم‌الله (ع)» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۱/۲۷

ابراهیم حاتمی کیا
مریلا زارعی
۵

رونمایی از جدیدترین تیزر «موسی کلیم‌الله (ع)»

تیزر جدید فیلم سینمایی «موسی کلیم‌الله (ع): به وقت طلوع» به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا رونمایی شد. نوشته رونمایی از جدیدترین تیزر «موسی کلیم‌الله (ع)» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۱/۲۱