نقدی بر فیلم «سیانور»؛ گزارش یک مرگ ازپیش‌اعلام‌شده | نیمرخ
|جعبه لایتنر آنلاین|

نقدی بر فیلم «سیانور»؛ گزارش یک مرگ ازپیش‌اعلام‌شده


4_2016-10-15.jpeg«سیانور» فیلم خوبی نیست. ضعیف است و مهم‌ترین ضربه‌ را از جانب فیلم‌نامه‌اش خورده است. عامل اصلی شکست فیلم در «شخصیت‌پردازی» است و گویی فیلم بویی از این مؤلفه مهم نبرده است. هیچ‌کدام از کاراکترها به شخصیت تبدیل نشده‌‌اند و تمام اعمال و رفتارشان در حوزه منطق روایی و درک دراماتیک، توجیه‌شدنی نیست. کاراکترها در فیلم، ماشین‌هایی هستند بی‌جان. ممکن است سؤالی پیش بیاید که چطور نبود شخصیت‌پردازی می‌تواند فیلمی را در مسیر زوال سوق دهد؟ پاسخش این است که اگر درام براساس روابط شخصیت‌ها و کشمکش‌ آنها با خود و یکدیگر شکل می‌گیرد، پس فیلمی که در ایجاد این روابط ناموفق عمل کرده، قادر به ایجاد درام نیست بلکه یک گزارش بصری را به مخاطب ارائه می‌دهد. این گزارش حاصل زاویه دید دانای کل است و از مسیر آغاز به پایان می‌رسد و این شخصیت‌ها نیستند که در پیچ‌وخم‌های روایت ابتکارعمل را در دست دارند، بلکه چشم ناظر کارگردان برای ثبت گزارش یک مرگ ازپیش‌اعلام‌شده کافی است. برای درک بهتر این مشکل بزرگ «سیانور»، چند مثال می‌زنم. چه عامل درونی‌ای باعث می‌شود تا «امیر فخرا» به «هما» (هانیه توسلی) پناه بدهد؟ عشق؟ مگر ما عاشقی در فیلم می‌بینیم؟ با یک صحنه کافه و چند نصیحت پدرانه از جانب «امیر فخرا» به «هما» عشق پدید می‌آید؟ چه عاملی باعث می‌شود تا «هما» پس از سال‌ها به «امیر فخرا» پناه آورد؟ بی‌پناهی؟ مگر ما چیزی از زندگی و تعلقات‌خاطر «هما» می‌دانیم؟ چه عاملی باعث می‌شود تا «هما» کودک خود را رها کند و به فعالیت‌های چریکی‌اش بپردازد؟ تعهد و تعصبات حزبی؟ مگر ما اصلا یک پلان از شکل‌گیری و پختگی اندیشه «هما» را می‌بینیم؟ با یک شعار که نمی‌توان شخصیت‌پردازی کرد. همسر تشکیلاتیِ «هما»، جمله‌ای کنایه‌آمیز به چریک‌های مجاهدین خلق می‌گوید که «مگر می‌توان از کودک خود گذشت؛ اما به فکر نجات خلق بود» و فیلم‌نامه‌نویس/ کارگردان با قراردادن این جمله در فیلم، کار خود را راحت کرده و فراموش کرده که کاراکترها با شعار جان نمی‌گیرند؛ و سؤال دیگر اینکه چرا «هما» پس از سال‌ها مشتاق است که فرزند خردسالش را ملاقات کند؟ عشق مادرانه؟ مگر ما اصلا لحظه‌ای بر عواطف و احساسات او درنگ کرده‌ایم؟ مثال‌هایی که زدم، کنش و واکنش دو ارتباط مهم فیلم است که اگر شکل می‌گرفت، در لحظات مهمی از فیلم شاهد ایجاد یک روایت دراماتیک بودیم، اما چنین نیست.cianor523640x480.jpgمخاطب چیزی از افرادِ بی‌جان نمی‌داند که با آنها همذات‌پنداری کند یا از آنها متنفر باشد. تنها عامل ایجاد ارتباط بین مخاطب و کاراکترها، پیشینه تاریخی است که احساس تنفر ما را در مواجهه با سازمان منحط مجاهدین خلق برانگیخته می‌کند و پیشینه فرهنگی که نسبت به رفتارهای عاشقانه‌ مترحم می‌شویم. وگرنه ایجاد عشق بین دو اندیشه متفاوت و متضاد، خودش یک فصل بزرگ کتاب‌های فیلم‌نامه‌نویسی را شامل می‌شود. ترک فرزند از سوی «هما» نیز در ابتدا نیازمند کشمکش «هما» با جامعه حزبی و سپس کشمکش او با خودش است که اصلا و ابدا شاهد اینها نیستیم و نمی‌توانیم این روابط مکانیکی را باور کنیم. به فیلم «خون به‌پا خواهد شد»، ساخته «پل تاماس اندرسن» دقت کنید؛ پدری پسر خود را ترک می‌کند اما قبل از این واکنش، صحنه‌هایی که کنشمند عمل می‌کنند کدامند؟ همین بس که آن‌قدر رابطه بین پدر و پسر فاسد شده است که در آخرین صحنه کنش، پسر خانه پدرش را آتش می‌زند و پس از این، مخاطب می‌پذیرد که این پدر توان نگهداری از فرزندش را ندارد. مسئله مهم دیگر درباره «امیر فخرا»ست. او پروتاگونیست است و در فیلم باید ابتکارعمل را در پیش‌رویِ پرونده در دست داشته باشد؛ اما با حذف این کاراکتر (از ابتدا تا صحنه آخر) درواقع هیچ اتفاقی رخ نمی‌دهد.sianor2-600x330.jpg«امیر فخرا» نقش یک مترسک را ایفا می‌کند؛ نه نقشی در پیش‌روی پرونده دارد و نه اصلا از جانب باقی کاراکترها جدی گرفته می‌شود؛ و این ناظر اصلی -کارگردان- است که او را کنترل می‌کند. کاش حداقل در این کنترل کمی قهرمان‌بازی هم وجود داشت که در پایان یک قهرمانِ مکانیکی داشتیم. فیلم «سیانور» قصد داشته تا یک قهرمان فرعی دیگر را نیز ارائه دهد؛ «مرتضی صمدی‌لباف» (بابک حمیدیان) یک مارکسیست مسلمان است و اندیشه‌های اسلامی‌اش موجب شده تا مقابل سازمان مجاهدین برآید؛ اما اینها را تنها در اعترافاتش می‌شنویم؛ نه می‌دانیم چقدر دغدغه‌اش اسلام و مسلمانی است و نه اصلا می‌دانیم چطور به این جایگاه رسیده است. شعاری‌ترین صحنه فیلم هم صحنه قبل از اعدام اوست. در گوشه‌ای از دیوار که نور به صورت هاله‌ای، او را فراگرفته است، با خواندن «قرآن»، وداع می‌گوید. این قهرمان‌سازی است؟ بهتر این نیست که به‌جای وصله‌کردن تفکرات و اعتقادات به فیلم، داستانی خلق کنیم که عامل ایجاد این تفکرات باشد؟ «بهروز شعیبی» کارگردانی است که یک گام جلوتر از سایر کارگردانان هم‌‌کیش خودش قرار دارد. این گام هم در این است که او، نماها و زوایای دوربین را می‌شناسد و می‌داند کجا و چطور باید از بازیگران چگونه نمایی گرفت، اما این امتیازی برای «بهروز شعیبی» محسوب نمی‌شود زیرا هر دانشجوی کارگردانی در نخستین ترم دانشگاه باید این مسائل ابتدایی را یاد بگیرد. ببینید سینمای ما در چه وضعیتی است که شناخت نماها و زوایا، فیلم‌ساز را از سایرین جدا می‌کند. درباره بازی‌ها هم نمی‌توان نظری داد زیرا شخصیتی شکل نگرفته که بازی استانداردی وجود داشته باشد و «شعیبی» هم هنوز در نقش «صادق هدایت» مانده و مدام خود را تکرار می‌کند.
روزنامه شرق / علی فرهمند
منبع: نقد فارسی
آدرس کوتاه: https://www.rokh.in/news/2928
دیدگاه

آخرین خبرها
خبرهای پربازدید

خسرو معصومی
بهروز شعیبی

تقدیر از خسرو معصومی در پاتوق فیلم کوتاه

هجدهمین جلسه از فصل دهم پاتوق فیلم کوتاه با حضور و تقدیر از خسرو معصومی از پیشکسوتان سینمای آزاد برگزار شد. نوشته تقدیر از خسرو معصومی در پاتوق فیلم کوتاه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۱۰/۱۰

کمال تبریزی
منیر قیدی
۳

معرفی داوران بخش سریال نهمین جشنواره فیلم شهر

هادی اسماعیلی، کمال تبریزی، ابراهیم داروغه‌زاده، مجید زین‌العابدین، بهروز شعیبی، منیر قیدی و حسین کرمی به عنوان داوران بخش سریال نهمین جشنواره بین‌المللی فیلم شهر معرفی شدند. نوشته معرفی داوران بخش سریال نهمین جشنواره فیلم شهر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۸/۱۸

بهروز شعیبی

جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران ۴۲ برگزیدگانش را شناخت/ فیلم کوتاه «معیار» از شیلی به اسکار راه یافت

آیین اختتامیه چهل‌ودومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران شامگاه جمعه برگزار شد و برگزیدگان این دوره از جشنواره معرفی شدند. به گزارش سینماسینما، اختتامیه چهل‌ودومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران شامگاه جمعه دوم آبان ۱۴۰۴ در ایران‌مال برگزار شد. در این آیین زهرا بهروز آذر معاون ریاست جمهوری در امور...

۱۴۰۴/۰۸/۰۲

بهروز شعیبی

دبیر جشنواره فیلم کوتاه تهران به «هفت» می‌آید

جدیدترین قسمت از برنامه «هفت» به بررسی چهل‌و‌دومین جشنواره فیلم کوتاه تهران پرداخته و گفتگوی ویژه نیز با حضور بهروز شعیبی دبیر جشنواره برگزار می‌شود. نوشته دبیر جشنواره فیلم کوتاه تهران به «هفت» می‌آید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۸/۰۲

بهروز شعیبی
ناصر تقوایی

آغاز رسمی جشنواره «تهران» با یاد ناصر تقوایی و شهدای جنگ ۱۲ روزه

بهروز شعیبی دبیر جشنواره بین‌المللی فیلم‌ کوتاه تهران با حضور در اولین نشست تخصصی ۲۰۴۲، رسماً دوره چهل و دوم این رویداد را آغاز کرد. نوشته آغاز رسمی جشنواره «تهران» با یاد ناصر تقوایی و شهدای جنگ ۱۲ روزه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۷/۲۷

بهروز شعیبی

جشنواره «تهران» در گام چهل‌ودوم/ فیلم کوتاه عین زندگی‌ست

چهل‌و‌دومین دوره از جشنواره فیلم کوتاه تهران از امروز آغاز می‌شود و این امیدواری وجود دارد که باوجود تجربه‌های پیشین، به بهترین شکل ممکن آغاز و به سرانجام برسد. نوشته جشنواره «تهران» در گام چهل‌ودوم/ فیلم کوتاه عین زندگی‌ست اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۷/۲۷

بهروز شعیبی
ناصر تقوایی
۳

از وداع باشکوه با «ناخدا» تا بازگشت «سحر» به صحنه

در هفته‌ای که پشت سر گذاشتیم ناصر تقوایی، بهروز شعیبی، الناز شاکردوست، سحر دولتشاهی و مهدی زمین‌پرداز از مهمترین چهره‌های خبرساز در محافل رسانه‌ای بودند. نوشته از وداع باشکوه با «ناخدا» تا بازگشت «سحر» به صحنه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۷/۲۵

بهروز شعیبی

بهروز شعیبی: ما هیچ تیتری برای ممنوعیت نگذاشتیم/«بدون چالش بودن فیلم‌ها» اتفاق خوبی برای جشنواره نیست

دبیر جشنواره فیلم کوتاه تهران با بیان اینکه «بخش آرای مردمی جشنواره امسال به روال سال‌های قبل انجام می‌شود»، از بخش‌های مختلف این رویداد سینمایی سخن گفت و تاکید کرد: من از زاویه فیلمسازی نگاه می‌کنم و معتقدم بیشتر از اینکه مضمون، ممنوع شود، ساختار ممکن است آن را ممنوع...

۱۴۰۴/۰۷/۲۱

بهروز شعیبی

حمایت همه‌جانبه از فیلم‌سازان جوان در جشنواره «تهران»

نشست رسانه‌ای چهل‌ودومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران با حضور بهروز شعیبی دبیر جشنواره در کوشک هنر برگزار شد. نوشته حمایت همه‌جانبه از فیلم‌سازان جوان در جشنواره «تهران» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۷/۲۰

بهروز شعیبی

مدیر هنری چهل‌و‌دومین جشنواره فیلم کوتاه تهران معرفی شد

بهروز شعیبی، دبیر چهل و دومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران، طی حکمی امرالله فرهادی آردکپان را به‌عنوان مدیر هنری این جشنواره معرفی کرد. نوشته مدیر هنری چهل‌و‌دومین جشنواره فیلم کوتاه تهران معرفی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۶/۳۱

بهروز شعیبی

اختتامیه پویش «وطن به روایت من» در کوشک باغ هنر برگزار شد

آیین اختتامیه پویش فیلم‌سازی «وطن به روایت من» چهارشنبه ۲۹ مرداد با اعلام اسامی برگزیدگان و آثار راه‌یافته به جشنواره فیلم کوتاه در کوشک باغ هنر برگزار شد. نوشته اختتامیه پویش «وطن به روایت من» در کوشک باغ هنر برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۵/۲۹

بهروز شعیبی

تمدید مهلت ارسال آثار به چهل‌و‌دومین جشنواره فیلم کوتاه تهران

مهلت ارسال آثار به چهل‌ودومین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران تا ۱۵ مرداد ۱۴۰۴ تمدید شد. نوشته تمدید مهلت ارسال آثار به چهل‌و‌دومین جشنواره فیلم کوتاه تهران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۴/۲۰

بهروز شعیبی

بهروز شعیبی دبیر چهل و دومین جشنواره فیلم کوتاه تهران شد

رئیس سازمان سینمایی کشور در حکمی بهروز شعیبی را به عنوان دبیر چهل و دومین دوره‌ جشنواره‌ بین‌المللی فیلم کوتاه تهران منصوب کرد. به گزارش سینماسینما به نقل از اداره کل روابط عمومی سازمان سینمایی، رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی طی حکمی بهروز شعیبی را به عنوان دبیر چهل و...

۱۴۰۴/۰۲/۱۳

علی سرتیپی
بهروز شعیبی
۱

«آغوش باز» آنلاین اکران می‌شود

«آغوش باز» از ۲۳ بهمن به سینما آنلاین فیلم‌نت می‌آید. به گزارش سینماسینما، فیلم سینمایی «آغوش باز» به کارگردانی بهروز شعیبی و تهیه‌کنندگی علی سرتیپی که قرار بود از ساعت ۸ شب ۲۳ بهمن ۱۴۰۳ در بخش سینما آنلاین فیلم‌نت به طور اختصاصی عرضه می‌شود. این فیلم از چهارشنبه ۲۱...

۱۴۰۳/۱۱/۲۳

بهروز شعیبی
۱

بهروز شعیبی به «۱۰۰۱» می‌رود

محسن کیایی در هشتمین قسمت از برنامه «۱۰۰۱» میزبان بهروز شعیبی است. نوشته بهروز شعیبی به «۱۰۰۱» می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۳/۱۱/۱۰

محمود دولت آبادی
۲

نمایش «بوف کور» با حضور مجابی و دولت‌آبادی

چهارمین جلسه خصوصی نمایش «بوف کور» تولید سال ۱۴۰۰ دوشنبه هشتم آبان ماه در کافه فیلم برگزار شد. به گزارش سینماسینما، جواد مجابی و محمود دولت آبادی به همراه جمعی از اهالی فرهنگ و هنر و دوستداران صادق هدایت از مهمانان این برنامه بودند.

۱۴۰۴/۰۸/۱۹


پوری سلطانی، محمد مصدق، صادق هدایت و… در مجله «عصر روشن»

نخستین شماره سال جدید مجله «عصر روشن» با تصویر «پوری سلطانی» روی جلد منتشر شد. به گزارش رسیده، در شماره ...ادامه مطلب نوشته پوری سلطانی، محمد مصدق، صادق هدایت و… در مجله «عصر روشن» اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۱/۲۰


شباهت مرگ صادق هدایت با نویسنده فرانسوی

مسعود خیام در حالی به بیان شباهت مرگ صادق هدایت و ژرار دو نروال، نویسنده فرانسوی می‌پردازد که یکی از نویسندگان مورد علاقه‌ هدایت را دو نروال معرفی می‌کند که ...ادامه مطلب

۱۴۰۰/۰۵/۱۷


ویدئو / درگذشت معمار مشهور تئاترشهر

امیرعلی سردار افخمی، معمار مشهور ایرانی و خالق چند بنای مشهور از جمله تئاتر شهر، ساختمان فعلی مجلس شورای اسلامی و مزار صادق هدایت در پاریس در گذشت. او طراحی تئاتر شهر را در سال ۱۳۴۶، در محل کافه شهرداری، آغاز کرد و در سال ۱۳۵۱ به پایان رساند. سردار...

۱۳۹۹/۰۹/۱۸

بهروز افخمی
۱

بهروز افخمی: درباره صادق هدایت دروغ نگفتم!

او این بار مهمان کافه‌خبر بود. بهانه‌مان حرف‌هایش درباره صادق هدایت بود و ماجراهای هفت و کلا رسید به دیدگاه‌های خودش. تقریبا از همه عالم انتقاد داشت غیر از ترامپ و مسعود فراستی! نوشته بهروز افخمی: درباره صادق هدایت دروغ نگفتم! اولین بار در نقد فارسی. پدیدار شد.

۱۳۹۷/۱۰/۱۶

بهروز افخمی
ناصر تقوایی
۱

از ناصر تقوایی تا کیارستمی و صادق هدایت/ توضیح بهروز افخمی درباره همه حواشی اخیرش

بهروز افخمی؛ انگار این بشر ساخته شده برای ایجاد جنجال‌. هر حرفی که می‌زند. هر برنامه‌ای که می‌سازد و هر مصاحبه‌ای که می‌کند. او این بار مهمان کافه‌خبر بود. بهانه‌مان حرف‌هایش درباره صادق هدایت بود و ماجراهای هفت و کلا رسید به دیدگاه‌های خودش. تقریبا از همه عالم انتقاد داشت...

۱۳۹۷/۱۰/۱۵


هرچه نظام قوی تر شده، بازنمایی آن در رسانه و هنر سیاه تر بوده است /داستان نویسی در ایران به جای رویاسازی کابوس می سازد

سینماپرس: وحید جلیلی در نشست «گفتمان فرهنگی انقلاب اسلامی» عنوان کرد: داستان نویسی در ایران به جای رویاسازی کابوس می‌سازد و به جای نگاه به جمال زاده سمت صادق هدایت رفتیم. کارکرد سینما در جهان بازنمایی رویاها و قهرمان های تخیلی است و ما نه تنها قهرمان تخیلی نمی سازیم...

۱۳۹۷/۰۹/۰۹

بهروز افخمی
۱

واکنش صادق هدایت به اظهارات بهروز افخمی /کاریکاتور

واکنش صادق هدایت به اظهارات بهروز افخمی/کاریکاتور شهاب جعفر نژاد در روزنامه هفت صبح  

۱۳۹۷/۰۸/۲۹

بهروز افخمی
۱

نقد یک کارگردان سینما به صادق هدایت و حمله شبه‌روشنفکرها

سینماپرس: در این‌ گزارش با استناد به مکتوبات یکی از نزدیک‌ترین چهره‌ها به شخص هدایت، که یکی از پرمخاطب‌ترین کتاب‌ها را درباره زندگی هدایت (با دیدی مریدوار و کاملا همدلانه) نوشته، صحت و سقم سخنان افخمی درباره هدایت را می‌سنجیم.

۱۳۹۷/۰۸/۲۸


درگیری‌های صادق هدایت با روشنفکران زمانه اش، سرانجام او را به انزوا و سرخوردگی کشاند

سخنرانی صدرالدین زاهد با عنوان «تاثیر صادق هدایت بر تئاتر ایران» عصر روز شنبه ۵ آبان باحضور هنرمندان و علاقه مندان تئاتر، در سالن اجتماعات خانه تئاتر برگزار شد. زاهد در این سخنرانی نخست دوره و زمانه‌ زندگی هدایت را بر شمرد و گفت: غم همیشگی صادق هدایت را بیشتر...

۱۳۹۷/۰۸/۰۶


فیلم/ نخستین تیزر «داش آکل» منتشر شد

اولین تیزر رسمی فیلم سینمایی «داش آکل» رونمایی شد. به گزارش سینماسینما، اولین تیزر رسمی فیلم سینمایی «داش آکل» به تهیه کنندگی و کارگردانی محمد عرب‌ که هم‌اکنون در نوبت اکران قرار دارد، رونمایی شد. ساخت این تیزر برعهده روزبه کلباسی بوده است. این فیلم برداشتی آزاد از داستان کوتاه...

۱۳۹۷/۰۲/۳۱

عباس کیارستمی
۲

ناگفته‌های آیدین آغداشلو از رفاقت‌ با کیارستمی

آیدین آغداشلو بیان کرد که صادق هدایت دوست نزدیکی داشت به نام حسن قائمیان که پس از درگذشت هدایت بسیار درباره او نوشت و کار کرد. به گزارش سینماسینما، جلسه نقد و بررسی فیلم «ده» ساخته عباس کیارستمی به بهانه اکران این فیلم در اولین جشن فیلم یزد برگزار شد....

۱۳۹۶/۱۲/۰۸


الهام شعبانى به «بوف نه چندان کور» پیوست

الهام شعبانى به عنوان طراح تن پوش ها به گروه نمایشى «بوف نه چندان کور» کاری از محمد علی سجادی پیوست .  به گزارش روابط عمومى نمایش «بوف نه چندان کور»، الهام شعبانی در خصوص مواجهه با این اثر به عنوان طراح صحنه گفت: داستان «بوف کور» اثر صادق هدایت...

۱۳۹۶/۰۳/۲۷

سیروس الوند
علی سرتیپی

بدرقه پیکر «محسن سیف» به خانه ابدی/ انتقاد از بی توجهی وزیر جدید ارشاد به درگذشت یک منتقد سینما

سینماپرس: مراسم تشییع پیکر محسن سیف منتقد پیشکسوت سینما در حالی برگزار شد که تعدادی از سینماگران نسبت به اینکه وزیر ارشاد برای درگذشت یک چهره ورزشی پیام داده ولی درباره سیف سکوت کرده، انتقاد کردند.

۱۳۹۵/۰۸/۱۶