
سینماسینما، علیرضا سعادتنیا
۱
جاده ها با خاطرهی قدمهای تو بیدار میمانند
در سالگرد سفر ابدی ناصر تقوایی گرامی و هنگامی که سینما-پرفرمنس «خط بیخطی»، کار ارزشمند مرضیه وفامهر، را دیدم، دریغم آمد که از تقوایی ننویسم.

سینما-پرفرمنس «خط بیخطی»/ کاری از مرضیه وفامهر/ عکس: سید محسن بحرینی
این، گامی بزرگ بهسوی آرزویی است که سال گذشته، در جستاری به نام «در ژرفای اندیشهها و آرمانهای ناصر تقوایی» نوشتم؛ و آن اینکه بتوان در لوکیشنهای آثار ناصر تقوایی در جنوب و همچنین در لوکیشنهای آثار بهرام بیضایی در شمال، موزهای بنیان گذاشت؛ همچون موزه برگمان در جزیره فور سوئد، که با زندگی و میراث هنری این سینماگر بزرگ پیوند دارد.
پس بار دیگر، به یاد تقوایی و با الهام از رهنمودهای ارزشمندش مینویسم و میکوشم آنچه را از او آموختهام، جمعبندی کنم.
در نخستین نگاه، میزانسنهای آثار او بسیار قابل تأملاند. کافی است فقط چند سکانس نخست آثارش را ببینیم؛ از «رهایی» تا «کاغذ بیخط».همچنین کافی است ارمغانهای به یادگار مانده او، فیلمنامههای «کوچک جنگلی» و «چای تلخ» را بخوانیم؛ هم برای فهم نگاه سینمایی او و هم برای درک چگونگی چینش سکانسها و تعریف قصههایش.
در مرحله بعد، اگر عمیقتر بنگریم، درمییابیم که شرایط اجتماعی و سیاسی جامعه همواره برای او مهم بوده و در هر اثرش بهگونهای متبلور شده است.
و در نهایت، از عشق او به ادبیات و اقتباسهای بسیار ارزشمندش از آثار ادبی نیز رهآوردهای ارزشمندی برای ما به یادگار مانده است.
اما از نظر شخصیتی و بهعنوان یک آرتیست راستین، فروتنی و برخوردهای متواضعانهاش با دیگران برجسته بود. بهروشنی میتوانستیم دریابیم که او، با وجود همه کارهای یگانه و تلاشهای بیوقفهاش در آفرینش آثاری بیبدیل همچون «آرامش در حضور دیگران»، «نفرین»، «صادق کرده»، «ای ایران» و «کاغذ بیخط»، و همچنین ساخت سریال ماندگار «داییجان ناپلئون»، که یکی از بهترین سریالهای تاریخ تلویزیون ایران است، هرگز خود را برتر از دیگران نمیدانست.نه همچون بسیاری کسان که با ساخت یک یا دو فیلم بلند و حضور در یک یا چند جشنواره درجهدو یا درجهسه، چنان بادی به غبغب میاندازند که گویی آفرینش، در خلقت آنان، معجزهای را رقم زده است!
تقوایی غرور کاذب و خودبزرگبینی را در وجود خویش کشته بود و گویی که با ما چنین سخن میگفت:
«دیری نیست تا اجنبیِ خویشتنم را به خاک افکندهام
بهسانِ بلوطِ تنآوری که از چهارراهی یک کویر
و دیری نیست تا اجنبیِ خویشتنم را به خاک افکندهام
بهسانِ همهی خویشتنی که بر خاک افکند ولادیمیر!!!» [۱]
ناصر تقوایی گرامی، ولادیمیر مایاکوفسکی نبود که به زندگی خود پایان دهد؛ او، «مردی مختصر بود که خلاصهٔ خود بود!!!!»[۲]
کسانی همچون ناصر تقوایی و همینطور بهرام بیضایی و سهراب شهیدثالث، با همان فیلمهای اول یا دومشان، همچون «رهایی»، «رگبار»، «سفر»، «یک اتفاق ساده» و «طبیعت بیجان»، در جشنوارههای جهانی حضور داشتند. آنان نیک میدانستند که مردم فیلم خوب میخواهند و فیلم خوب الزاماً با تأیید کَن، ونیز، برلین و اسکار، یا اگر نشد هامبورگ و پوسان، مُهر خوب بودن نمیخورد!
بهرام بیضایی ارجمند، در پیام تبریک خود به اصغر فرهادی برای دریافت جایزه اسکار فیلم «فروشنده»، سخنانی عمیق و تفکربرانگیز گفت:
«جایزهها به اثر بزرگ میشوند، نه اثر به جایزهها! بسیارند نامهای بزرگ و ساختههای سپاسنادیده بزرگ که تاریخ سینمای جهان را ساختهاند. احترام من به هر فیلم خوبی که رنگ پخش و پرده ندیده است و به تدبیر باکفایت اولیای امور در هر جا، دیدن آن از بینندههای احتمالیاش دریغ شده است و فیلم و سازندهاش به لطف ابنای زمان به فراموشی سپرده شدهاند. هیچ جایزهای ساختهای را بهتر یا بدتر از آنچه هست نمیکند.»


۳
ویژگی دیگر ناصر تقوایی ارجمند، گزیدهکاری او و تلاش بیوقفهاش برای آفرینش آثاری بود که با دقتی کمنظیر ساخته میشدند. او هرگز فیلمی نود دقیقهای برای تلویزیون یا هر جای دیگر نساخت و حتی هنگامی که به ساخت سریال روی آورد، این او بود که شرایط خود را تحمیل میکرد، نه اینکه تن به شرایطی بدهد که دیگران بر او تحمیل میکردند.
ناصر تقوایی از معدود سینماگرانی است که با وجود تعداد نسبتاً اندک آثارش، همواره نامش بهعنوان یکی از برجستهترین کارگردانان تاریخ سینمای ایران و در اوج قله این سینما مطرح بوده است؛ قلهای که کسانی همچون بهرام بیضایی و سهراب شهیدثالث نیز در کنار او ایستادهاند؛ سینماگرانی که با شمار محدودی از آثار خود، جایگاهی ماندگار در تاریخ سینمای ایران به دست آوردهاند.
سهراب شهیدثالث با دو فیلمی که در ایران ساخت، یعنی «طبیعت بیجان »و «یک اتفاق ساده»، همچنان در اوج ایستاده است. بهرام بیضایی و ناصر تقوایی نیز با مجموعهای محدود از فیلمهایی که در طول فعالیت سینمایی خود ساختند، به جایگاهی دست یافتند که گذر زمان هرگز نمیتواند از اهمیت و اعتبار آن بکاهد. اگر از این نیز فراتر برویم، به فروغ فرخزاد میرسیم که تنها با ساخت یک فیلم مستند، «خانه سیاه است»، بهعنوان سینماگری برجسته مطرح است. کتابهای متعددی درباره فروغ فرخزاد و جایگاه سینمایی او منتشر شدهاند و فیلم «خانه سیاه است »تا همین چند سال پیش نیز در جشنوارههای مختلف جهان به نمایش درمیآمد. البته ابراهیم گلستان نیز با ساخت دو فیلم، همچنان بهعنوان سینماگری جریانساز مطرح است.
بنابراین، تعداد آثار و کمیت کارها بههیچوجه معیار مناسبی برای ارزشگذاری درباره این بزرگان نیست. آنچه اهمیت دارد، کیفیت، عمق، اصالت و تأثیر ماندگار آثار آنان است.
و ناصر تقوایی گرامی، بیتردید، یکی از برجستهترین نمونههای این حقیقت در تاریخ سینمای ایران است.
اما چه بسیار استعدادهایی که به سینمای تجاری روی آوردند و برای همیشه به فراموشی سپرده شدند. برای نمونه رضا میرلوحی از جمله استعدادهایی بود که در آغاز، ظرفیتهای قابلتوجهی از خود نشان داد. فیلمهایی چون «تپلی »و «شورش» نشانههایی از این توانایی بودند. اما مسیر بعدی او و ورودش به مناسبات سینمای تجاری، این پرسش را پیش میکشد که چه بر سر آن استعداد اولیه آمد. مسئله نقد تجاری بودن سینما نیست؛ مسئله آنجاست که هنرمند تا چه اندازه میتواند در این مناسبات، استقلال و اصالت نگاه خود را حفظ کند.
از آن فاجعهبارتر، نزدیکشدن به خواستههای صاحبان قدرت و سرمایه، یا مدیر و بوروکراتشدن است؛ مسیری که تاریخ، بهگونهای بیرحمانه، بسیاری از این سینماگران را از حافظه سینمای ایران حذف کرده است.
هرچند این داوری گاه ممکن است برخلاف آیین مهر و انصاف باشد، اما تاریخ بیرحمانه قضاوت میکند.
نیک میدانیم که در هر گروهی، چه اپوزیسیون و چه پوزیسیون، انسانهای مستقلی وجود دارند و نمیتوان همه را به یک چوب راند و یکسان داوری کرد؛ چه فیلمساز باشند، چه کارگردان و چه مدیر.
چنانکه همین روزها تصاویری از حضور بهرام بیضایی در جشن حافظ را دیدم که هنگام دریافت جایزه، از سیفالله داد سپاسگزاری میکرد؛ بهخاطر اینکه باعث شده بود بیضایی پس از هفده سال، سرانجام بتواند فیلمی بسازد!
اما بههرحال، ناصر تقوایی، بهرام بیضایی و سهراب شهیدثالث در فضایی آکنده از اپورتونیسم، یا همان فرصتطلبی، وابستگی به قدرت حاکم و پیوند با زر و زور و تزویر می زیستند.
و اگر امروز در خانه سیاه فروغ فرخزاد، چیزی سپیدی میزند، اگر در دل آن سیاهی و تیرگی، هنوز روزنهای از روشنایی به چشم میآید، این شخصیت و آثار بیبدیل بزرگانی همچون ناصر تقوایی، بهرام بیضایی و سهراب شهیدثالث هستند که بر سیاهی این خانه و این سینما نور میتابانند.

«…و دور از کاروانِ بیانتهای این همه لفظ، این همه زیست
با استخوانِ ننگِ تو در دهانش
استخوانِ ننگ
استخوانِ حرص
استخوانِ یک قبا بر تن سه قبا در مِجری
استخوانِ یک لقمه در دهان سه لقمه در بغل
استخوانِ یک خانه در شهر سه خانه در جهنم
استخوانِ بیتاریخی!»
و در نهایت آرزویش برای تعالی انسانها را چنین سرود:
«…و چه بسیار که کُشتند بردگیِ زندگیشان را تا آقاییِ تاریخِشان زاده شود.
با سازِ یک مرگ، با گیتارِ یک لورکا شعرِ زندگیشان را سرودند!»
۵
و دیگر چه بنویسم؟ جز اینکه تقواییِ بزرگ و گرامی را خطاب کنم:
پس از تو نیز فرشهای قرمز خواهند گسترد، جشنوارههای رنگارنگ برپا خواهند کرد و باز هم کسانی در کنار این سفرههای رنگین، نانی به کف خواهند آورد و سهمی از این خوان خواهند برد. باز هم برای عادی جلوه دادن شرایط و مشروعیت بخشیدن به همهچیز، جشنها برپا خواهند کرد.
اما یاد و نام تو و آنان که همراه تو، در تاریکروشنِ سینمای ایران، ایستادند و راستین و درست ماندند، همچنان پایدار و استوار خواهد ماند.
و ما همچنان، «دوره میکنیم شب را و روز را، هنوز را»[۳]
به امید روزی که سینما بار دیگر مأمن آزادی و آفرینش باشد.
و چه شایسته است که این یادنامه را با شعری به پایان ببرم که گویی درباره تقواییِ گرامی و منش استوار و آزادهاش سروده شده است؛ شعری که در آن، ایستادگی در برابر ابتذال روزگار و وفاداری به حقیقت، معنای دیگری از ماندگاری مییابد.
«قناعتوار
تکیده بود
باریک و بلند
چون پیامی دشوار
که در لغتی
با چشمانی
از سوآل و عسل
و رُخساری برتافته
از حقیقت و باد.
مردی با گردشِ آب
مردی مختصر
که خلاصهی خود بود.
خرخاکیها در جنازهات به سوءظن مینگرند.
پیش از آنکه خشمِ صاعقه خاکسترش کند
تسمه از گُردهی گاوِ توفان کشیده بود.
آزمونِ ایمانهای کهن را
بر قفلِ معجرهای عتیق
دندان فرسوده بود.
بر پرتافتادهترینِ راهها
پوزار کشیده بود
رهگذری نامنتظر
که هر بیشه و هر پُل آوازش را میشناخت.
جادهها با خاطرهی قدمهای تو بیدار میمانند
که روز را پیشباز میرفتی،
هرچند
سپیده
تو را
از آن پیشتر دمید
که خروسان
بانگِ سحر کنند.
مرغی در بالهایش شکفت
زنی در پستانهایش
باغی در درختش.
ما در عتابِ تو میشکوفیم
در شتابت
ما در کتابِ تو میشکوفیم
در دفاع از لبخندِ تو
که یقین است و باور است.
دریا به جُرعهیی که تو از چاه خوردهای حسادت میکند.»[۴]
پانویسها
۱٫ حرف آخر ـ احمد شاملو
۲٫ سرود برای مرد روشن که به سایه رفت ـ احمد شاملو
۳٫ مرثیه ـ احمد شاملو
۴٫ سرودبرای مرد روشن که به سایه رفت ـ احمد شاملو
[۱] حرف آخر ـ احمد شاملو
[۲] سرود برای مرد روشن که به سایه رفت ـ احمد شاملو
[۳] مرثیه ـ احمد شاملو
[۴] سرودبرای مرد روشن که به سایه رفت ـ احمد شاملو
پروژه بیضاییخوانی به مدیریت کیوان کثیریان، چهارشنبه این هفته به نمایشنامه «مجلس قربانی سنمّار» اختصاص دارد. به گزارش سینماسینما، نمایشنامه «مجلس قربانی سنمّار» نوشته استاد فقید بهرام بیضایی، چهارشنبه ۲۷ آبانماه ساعت ۱۸ در عمارت روبرو خوانده میشود. مهدی محرمی، سینا ایجادی، الناز شجاعی، سروش کشاورز و پریا یاراحمدی نقشخوانان...
۱۴۰۵/۰۸/۲۵
سینماسینما، شهرام اشرف ابیانه از بیضاییخوانی گروه کیوان کثیریان برخوان: ندا کوهی شاهد اجرا: شهرام اشرف ابیانه «آرش» که در عنوان آغازینش آمده است: «برای یک، دو، چند، چندین برخوان»، جدا از قابلیتهای شگفت اجراییاش، اگر بهدرستی خوانده و اجرا شود، معجزهای کلامی است. مشکل بسیاری از دوستداران بهرام بیضایی...
۱۴۰۵/۰۸/۱۸
آیین پاسداشت بهرام بیضایی با عنوان «روایتگر اسطورهها» شامگاه شنبه ۱۶ آبانماه با حضور جمعی از هنرمندان، پیشکسوتان و اهالی تئاتر در تالار اصلی مجموعه تئاتر شهر برگزار شد؛ مراسمی که در آن حاضران ضمن مرور جایگاه هنری و آثار این هنرمند برجسته، از ضرورت پاسداشت بزرگان فرهنگ و هنر...
۱۴۰۵/۰۸/۱۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
پاسداشت بهرام بیضایی با سخنانی از اکبر زنجانپور، داریوش فرهنگ، رویا افشار، یادداشتهایی از محمود دولت آبادی و مسعود کیمیایی و اجرای قطعاتی موسیقی توسط وحید تاج برگزار شد.
۱۴۰۵/۰۸/۱۶
آیین پاسداشت بهرام بیضایی به روایت اهالی تئاتر برگزار میشود. به گزارش سینماسینما به نقل از روابط عمومی خانه تئاتر، آیین پاسداشت بهرام بیضایی «روایت اسطورهها» به روایت اهالی تئاتر در سالن اصلی مجموعه تئاتر شهر برگزار میشود. این برنامه به همت خانه تئاتر با همراهی تئاتر شهر روز شنبه...
۱۴۰۵/۰۸/۱۲
حدود هشت ماه بعد از درگذشت بهرام بیضایی همزمان با زادروزش و در آمریکا، آیین پاسداشت او به روایت اهالی تئاتر برگزار میشود.
۱۴۰۵/۰۸/۱۲
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی؛ در ادامهی مجموعهبرنامههای «بیضاییخوانی»، شامگاه چهارشنبه، ۲۹ مهرماه ۱۴۰۵، فرصت تازه یی پیش آمد تا در مؤسسهی فرهنگیهنری تهرنگ، شنوندهی مشتاق برخوانی نمایشنامهی «کارنامهی بندار بیدخش»، نوشتهی استاد بهرام بیضایی، باشیم. برنامه یی بسیار گرم و پرکشش که با نقشخوانی “ساناز پوردشتی” در نقش بندار بیدخش...
۱۴۰۵/۰۸/۰۸
احمد طالبینژاد در سالروز درگذشت ناصر تقوایی گفت: خالق «ناخدا خورشید» در سالهای پایانی عمرش در یک انزوای ناخواسته بود.
۱۴۰۵/۰۷/۲۲
احمد طالبینژاد، روزنامهنگار و منتقد سینما در سالروز درگذشت ناصر تقوایی، هنر فیلمنامهنویسی این کارگردان بزرگ سینمای ایران را بررسی کرد. در این گفتوگو که در استودیوی ایسنا انجام شد، زوایای تازهای از زندگی ناصر تقوایی مطرح و مهارت وی در اقتباس آثار ادبی تحسین شد.
۱۴۰۵/۰۷/۲۲
سینماسینما، امیرابراهیم جلالیان فیلم «کاغذ بیخط» آخرین ساخته ناصر تقوایی است که سال ۱۳۸۰، پس از سالها سکوتِ این فیلمسازِ صاحبسبک، به نمایش درآمد و بهنوعی واپسین حضور جدی او در سینمای ایران بود. فیلم، برخلاف آثار شاخص و سنگین پیشین او مانند «ناخدا خورشید» یا «آرامش در حضور دیگران...
۱۴۰۵/۰۷/۱۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
آیین گرامیداشت روز سینما با محوریت «ایران» شامگاه پنجشنبه (۲۶ شهریور) در محوطه بیرونی موزه سینما و با حضور تعدادی از مسوولان و هنرمندان سینما و تلوبزیون و با نکوداشت یاد بهرام بیضایی، ناصر تقوایی و اکبر عبدی گرامی داشته شد.
۱۴۰۵/۰۶/۲۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
گرامیداشت روز سینما با محوریت «ایران» و با نکوداشت یاد بهرام بیضایی، ناصر تقوایی و اکبر عبدی و آنهایی که جان خود را در جنگ و ناآرامی های دیماه سال گذشته از دست دادند، شامگاه پنجشنبه ۲۶ شهریور ماه در موزه سینمای ایران برگزار شد. عکاس: علی چاشنیگیر
۱۴۰۵/۰۶/۲۷
تالار نشستهای خانه سینما شماره ۲ با حضور مدیرعامل خانه سینما و جمعی از سینماگران به نام ناصر تقوایی نامگذاری شد. نوشته نامگذاری تالار نشستهای خانه سینما به نام ناصر تقوایی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۵/۰۶/۲۴
در فاصله کمتر از یک ماه مانده تا اولین سالروز درگذشت ناصر تقوایی، سالنی در خانه سینما ۲ به یاد این فیلساز مشهور ایرانی نامگذاری شد.
۱۴۰۵/۰۶/۲۴
سینماسینما، علیرضا سعادتنیا …بسی رنج بردم در این سالِ سی عجم زنده کردم بدین پارسی نمیرم از این پس که من زندهام که تخم سخن را پراکندهام قلبم بارها از مرگ بزرگان این سرزمین لرزیده است. و همیشه این پرسش در ذهنم شکل میگیرد که آیا اجبار به خانهنشینی، تبعید،...
۱۴۰۴/۰۸/۲۷
جمعی از کارگردانان و سینماگران برای یادبود ناصرتقوایی در خانه هنرمندان ایران گردهم آمدند. به گزارش سینماسینما، عصر روز سهشنبه، ششم آبانماه مراسم یادبود ناصر تقوایی چند هفته پس از درگذشت این هنرمند در سالن شهناز خانه هنرمندان توسط کانون کارگردانان خانه سینما برپا شد. در این برنامه بجز مرضیه...
۱۴۰۴/۰۸/۰۷
ناصر تقوایی، فیلمساز، عکاس و نویسنده و از مهمترین چهرههای جریانساز و تأثیرگذار در تاریخ سینمای ایران درگذشت. به گزارش سینماسینما، مرضیه وفامهر، همسر ناصر تقوایی با اعلام این خبر در صفحه اینستاگرامش نوشت: «ناصر تقوایی هنرمندی که دشواری آزاده زیستن را برگزید به رهایی رسید. پروازش را به خاطر...
۱۴۰۴/۰۷/۲۲
مرضیه وفامهر جایزه بهترین بازیگر فیلم کوتاه را برای بازی در فیلم «نگاه» از جشنواره فیلمهای ایرانی سانفرانسیسکو دریافت کرد. به گزارش سینماسینما، مرضیه وفامهر بازیگر سینما برنده جایزه بهترین بازیگر فیلم کوتاه در جشنواره فیلمهای ایرانی سانفرانسیسکو برای بازی در فیلم «نگاه» ساخته فرنوش صمدی شد. این بازیگر با...
۱۳۹۷/۰۷/۰۵
فیلم کوتاه «اَسِتون» در نخستین نمایش رسمی خود در ایران؛ ساعت ۱۸ روز یکشنبه ۷ آبان جاری در فرهنگسرای گلستان تهران روی پرده میرود. به گزارش رسیده،فیلم کوتاه داستانی «اَسِتون» ACETONEبراساس طرحی از بهرنگ دزفولیزاده به نویسندگی هوتن زنگنه و به کارگردانی بهرنگ دزفولیزاده و همچنین با بازی...
۱۳۹۶/۰۸/۰۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
نمایشهای جدید پردیس تئاتر شهرزاد معرفی شدند. به گزارش رسیده، ۴ نمایش «کوکوی کبوتران حرم»، «خانه برنارد آلبا»، «رویای ماه» و همچنین «خورشیدهای همیشه» به صحنه میرود. «کوکوی کبوتران حرم» نوشته علیرضا نادری و کارگردانی افسانه ماهیان با نقشآفرینی مرضیه بدرقه، بهناز جعفری، ناهید مسلمی، مسیح کاظمی، عاطفه رضوی، فروغ...
۱۳۹۶/۰۷/۱۷
فیلم کوتاه نگاه (Gaze) به نویسندگی علی عسگری و فرنوش صمدی و تهیه کنندگى پوریا حیدرى اوره که در سکوت خبرى ساخته شده بود، به بخش مسابقه فیلمهاى کوتاه هفتادمین دوره جشنواره لوکارنو سوئیس راه یافته است و اولین اکران جهانى خود را خواهد داشت. به گزارش فیلمنت نیوز، اولین...
۱۳۹۶/۰۴/۲۸
سینماسینما، علیرضا سعادتنیا ۱ …ای مرگ، مرا برای دیدار با تو به هیچ میانجی نیاز نیست. دست مهربانت را به من بده. دشمنان من، اگر مرا در چهرهٔ یکیک گرسنگان تا همهٔ زمانها بازنشناسند، زودتر مردهاند… و اگر نیز بازشناسند!!! مرا برای دیدار با تو به هیچ میانجی نیاز نیست....
۱۴۰۴/۰۷/۲۲
سینماسینما، علیرضا سعادتنیا ۱/ سالها قبل، منتقد ارجمند شهرام جعفرینژاد از من خواستند که از دیدگاه خودم، بهترین فیلم تاریخ سینما را انتخاب کنم و درباره آن بنویسم. بیدرنگ «باشو، غریبه کوچک »را انتخاب کردم و درباره آن نوشتم که در پانزدهمین شماره مجله صنعت سینما و در تاریخ فروردین...
۱۴۰۴/۰۶/۲۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
با توجه به اعلام دبیرخانه جشنواره فیلم فجر ماراتن آماده سازی فیلم ها برای حضور در جشنواره فیلم فجر آغاز شد. فرصت باقی مانده برای تهیه کنندگانی که متقاضی حضور در جشنواره فیلم فجر هستند تنها چهار روز است.فیلم های «بیست و یک روز بعد» محمدرضا خردمندان، «بوف کور» به...
۱۳۹۵/۰۸/۲۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماپرس: چهار روز تا آخرین مهلت اعلام شده از سوی دبیرخانه برای متقاضیان حضور در جشنواره فیلم فجر باقیمانده و تاکنون ۹۲ فیلم در مراحل مختلف تولید امکان حضور در جشنواره سیوپنجم فیلم فجر را دارند.
۱۳۹۵/۰۸/۲۶