
سینماسینما، سمیه کاظمی حسنوند
فیلم سینمایی «پیرپسر» به نویسندگی و کارگردانی اکتای براهنی، روایتگر زندگی مردی به نام غلام باستانی و دو پسرش؛ علی و رضا است. پیرمردی که در دود و عیاشی و رفیق بازیهای آنچنانی غرق است و پسرانش را قربانی زندگی بیثمری کرده که همچون کلاف سردرگمی در هم پیچیده است و آنها را به ورطه نابودی و ناکامی میکشاند.
فیلم از چند سو حائز اهمیت است. اول از باب نگاه دقیق و روانشناختی که به جامعه ایرانی دارد. جامعهای که فرو پاشیده و ناامید است و دائما قربانی میدهد. گویی سرخوردگی، یاس، خشونت و… تمامی ندارد و این چرخه منحوس دایما تا ابدالدهر میچرخد.
نکته مهم دیگر، سنت پدرخدایی که در جوامع شرقی ریشه تاریخی دارد. در تاریخ شرق دائماً میخوانیم که پدری تاجدار به چشمان پسر جوانش، میل داغ کشیده است. چرا که یا دچار توهم توطئه بوده یا از جانب فرزندانش احساس خطر میکرده است. در تاریخ ما کم نیستند شاهزادگانی با چشمانی نابینا که سالهای عمرشان را در حصر خانگی یا زندان گذراندهاند. در شرق پسرکشی برای حفظ قدرت و اقتدار پدر رخ داده است. در واقع هرچه که غربیها پدر کشی کردهاند شرقیها؛ ید طولایی در پسرکشی داشته و دارند. به عبارت دیگر در غرب پدرکشی در قالب اساطیر، تراژدی و توطئههای سیاسی ثبت شده است. برای نمونه در اساطیر یونانی کرونوس، پدرش اورانوس ( خدای آسمان) را با داس اخته کرد و در نهایت سرنگون شد. بعدها خود او هم توسط پسرش زئوس سرنگون شد. چرخه خشنی که بین نسلها تکرار میشود. غلام باستانی با پدرش رفتار ناشایستی داشته است. آنچنان که با دوستش از بوی بد جنازه پدر مردهاش ابراز انزجار میکند و حالا خودش هم منفور پسرانش است.
این سنت پدرکشی و پسرکشی همزمان با هم در فیلم بروز داده شده است.
داستان فیلم به شدت قصهگو است. در واقع نویسنده به خوبی توانسته است عناصر داستان را در هم چفت و بست کند و ماحصل آن انسجام درونی قصه و ساختار به شدت قوی و کاربردی است که مخاطب را از همان سکانس اول روی صندلیهای سینما میخکوب میکند.
سنت قصهگویی ما به شدت تحت تاثیر سنت قصهگویی هزار و یک شب است. در هزار و یک شب عمدتاً قصهها به صورت تو در تو و دالانی روایت میشود چون آنجا شهرزاد میخواهد شهریار خونریز را مجاب کند تا یک شب دیگر به قصه او گوش کند و او را نکشد. در واقع از این قصه به آن قصه متوسل میشود تا شاید فرجی شود و شهریار از کشتنش منصرف شود. در فیلم پیر پسر هم از این فرم روایت هزار و یک شبی استفاده شده است. در فیلم، داستان غلام و زن اولش، غلام و خانواده زن اولش و ماجرای غصب خانه آنها، داستان غلام و زن دومش، داستان رعنا و خانوادهاش، داستان رعنا و همسر سابقش، داستان علی و رعنا و … روایت میشود.
نکته دیگر شکاف بین نسلی است که در فیلم به خوبی به آن پرداخته شده است. نسلی که تا قبل از انقلاب کتاب و روزنامه میخوانده و بعد از انقلاب به تمامی آن داشتهها پشت پا میزند. جایی در فیلم آمده است و غلام باستانی پدر خانواده میگوید: من هم اهل کتاب و روزنامه بودم. منتها بعد از انقلاب همه چیز را کنار گذاشتم!
در این فیلم، صدای زنان شنیده نمیشود. تنها جسارت رعنا به چشم میآید آنهم مثل یک آتش که لحظاتی اوج میگیرد و بعد به سرعت خاموش میشود. جهان داستانی زنان در این فیلم، جهانی توام با سرکوب، خفقان و اجبار است. حق او از بین رفته و او به ناچار تبدیل به موجود نامریی شده که هست اما نیست. همه جا حضور دارد، عطرش، ردش و تاثیرش! اما گویی چیزی از او متنفر است و اجازه بروز به او نمیدهد. رژ لب، عطر، لباس زنانه و هر چیزی که میتواند از آن یک زن باشد وجود دارد اما همه چیز علیه او است. نگاه خشنی که جامعه به زن و زنانگی دارد به خوبی قابل لمس است و در فیلم به چالش کشیده میشود.
ظهور ناگهانی مدرنیته آن هم در کشوری که تا مغز استخوانش را مذهب و سنت و خانواده فرا گرفته بود، باعث به وجود آمدن نسلی از پدرمادرها شد که به فراخور منافع؛ مذهبی، سنتی، مدرن و … میشوند و باعث سردرگمی و حیرت فرزندانشان میشوند. در واقع باید گفت هجوم مدرنیته به چنین کشوری که ظاهری مدرن اما درونی به شدت سنتی و مذهبی داشته باعث به وجود آمدن نسلی شده که به شدت خود رای متحکم، تخریبگر، سرکوبگر و غیرقابل پیشبینی است. نماد و نمود چنین پدیدهای در جامعه فراوان است و در واقع مواجهه ناگهانی این نسل با پدیده مدرنیته به آنها شوک وارد کرده و آنها مسخ شدهاند. اکثراً هم تبدیل به پدر مادرهایی ناکافی برای فرزندانشان شدند و هرگونه استقلال و اعتماد به نفس فرزندانشان را مجال نمیدهند. ایرانی جماعت به مدد هزاران سال زندگی سخت در فلات ایران به تجربه، برخی پدیدهها را برای خود حل کرده است. زیست در فلات ایران، زیستی توام با پیچیدگی، سختی و رنج بوده است و اینجا تقابل سنت و مدرنیته باعث پس رفتن سنت شده اما این پسروی، محور توسعه پایدار هم نشده است. چرا چون ما فکر کردهایم که تمام مظاهر سنت بد است. برونداد آن چه بوده؟ به وجود آمدن نسلی که نه سنتی است و نه مدرنیته! موجود شتر گاوپلنگی که نمونهاش در فیلم «پیرپسر» به خوبی نشان داده شده است. در یک سکانس تکان دهنده رعنا، غلام و پسرانش را برای شام دعوت میکند. وقتی غلام میبیند که رعنا به علی پسرش ابراز تمایل میکند، شروع به تخریب کامل اول علی و بعد پسر دیگرش رضا میکند و این عمق فاجعه خانوادگی را نشان میدهد.
نکته دیگر اقتباسی است که از رمان «برادران کارامازوف» شده است. در این رمان هم، پدر و پسرها بر سر زنی به جدال میپردازند. رمان «برادران کارامازوف» آخرین اثر داستایوفسکی نویسنده شهیر روسی است. در این رمان داستان حول محور خانواده مردی عیاش و بیرحم است. مردی عاری از شفقت انسانی به نام فیودور پاولوویچ کارامازوف که دائماً رابطهای پر از تنش با پسرانش دارد. پسران او دیمیتری، ایوان، آلیوشا و اسمردیاکوف (پسر نامشروع فیودور که تبدیل به خدمتکار خانواده شده است) هستند.
دیمیتری پسر بزرگ خانواده و پدرش فیودور پاولوویچ بر سر ارث و زنی به نام گروشنکا با هم به رقابت میپردازند. دیمیتری پول زیادی خرج میکند تا برای گروشنکا جشن بگیرد اما او نمیآید. وقتی دیمیتری میفهمد گروشنکا نزد پدرش رفته؛ دیوانهوار به سمت خانه پدرش میرود و…
درست است که داستان فیلم عینا با اندک تفاوتی از رمان «برادران کارامازوف» نوشته شده، اما هنر بزرگ نویسنده و کارگردان در ایرانیزه کردن آن است. نویسنده، جامعه ایرانی را میشناسد و به خوبی و با تسلط کامل آن را پرداخت میکند. آنچنان که مخاطب با آن همذاتپنداری میکند و حتی اشک هم میریزد.
نمادگرایی در فیلم «پیرپسر» بسیار حایز اهمیت است. روی میزها پر از قاب عکسها، پاکت مچاله شده سیگار بهمن، قرصهای آرامبخش و… است. چیزهایی که مخاطب را شوکه میکند. روی دیوار جایی در فیلم نوشته شده است:
شتاب کردم که آفتاب بیاید، نیامد!
شعری از رضا براهنی که مانند یک صاعقه توجه مخاطب را به خودش جلب میکند. «پیرپسر» روایت انسانی است که چون گرگ زوزه کشیده و در شکم روزگار خودش دویده، شبانهروز را دریده که آفتاب بیاید، اما آفتاب نیامد.
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، آریو همتی «پیرپسر» به کارگردانی و نویسندگی اکتای براهنی بنا بر مقولهبندی ساختاریک، یعنی سینمای پیشا ساختارگرا، ساختارگرا، پسا ساختارگرا و فراساختارگرا در نوع سینمای فراساختارگرا و در ادامه مسیر فیلمهای «دونده» امیر نادری، «بادکنک سفید» جعفر پناهی، «طعم گیلاس» عباس کیارستمی، «فروشنده» اصغر فرهادی و… قرار میگیرد. این...
۱۴۰۴/۰۸/۲۰
سینماسینما، سپیده ابرآویز فیلمساز چه نویسنده فیلمنامه باشد چه کارگردان، خوب است روانشناسی بداند. خوب که نه اصلا واجب است و ضروری. اکتای براهنی این موضوع را به درستی درک میکند او فارغ از اینکه اقتباس میکند یا نمیکند بازیگر حرفهای میآورد یا نمیآورد فیلمش را خوب میسازد یا نمیسازد...
۱۴۰۴/۰۸/۱۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، منوچهر دین پرست فیلم «پیرپسر» ساخته اکتای براهنی، دومین اثر سینمایی او، با فیلمنامهای منسجم و کارگردانی پخته، یکی از برجستهترین آثار سینمای ایران در سالهای اخیر است. فیلم درباره خانوادهای سهنفره شامل پدر مستبد (غلام با بازی حسن پورشیرازی) و دو پسرش (علی: حامد بهداد، رضا: محمد ولیزادگان)است...
۱۴۰۴/۰۸/۱۲
اکران آنلاین فیلم «پیرپسر» در پلتفرم «فیلمنت» عصر امروز متوقف شد. به گزارش سینماسینما، اکتای براهنی، کارگردان این فیلم، در صفحه شخصی خود اعلام کرد: پخش «پیرپسر» از ساعت سه بعد از ظهر امروز (شنبه) به دستور رئیس ساترا متوقف شده است و تلاشها برای ادامه پخش تاکنون بینتیجه مانده...
۱۴۰۴/۰۸/۱۰
فیلم «پیر پسر» به کارگردانی اکتای براهنی، امشب به طور اختصاصی در سینما آنلاین فیلمنت اکران شد. به گزارش سینماسینما، فیلم درام ایرانی «پیر پسر» به نویسندگی و کارگردانی اکتای براهنی و تهیهکنندگی حنیف سروری و بابک حمیدیان، ۴ آبان ۱۴۰۴ ساعت ۱۸، در سینما آنلاین پلتفرم فیلمنت به نمایش...
۱۴۰۴/۰۸/۰۴
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
فیلم سینمایی «پیر پسر» به کارگردانی اکتای براهنی، از ساعت ۱۸ یکشنبه ۴ آبان به طور اختصاصی در سینما آنلاین فیلمنت اکران میشود. نوشته اکران آنلاین فیلم «پیر پسر» از امشب در فیلمنت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۸/۰۴
تهیه کننده فیلم سینمایی پیر پسر به کارگردانی اکتای براهنی با تایید قاچاق این فیلم سینمایی گفت: ادمین کانال تلگرامی که نسخه این فیلم را منتشر کرده باید خسارت سنگینی بدهد. به گزارش سینماسینما، «حنیف سروری» یکی از تهیه کنندگان فیلم «پیر پسر» اظهار کرد: نسخه قاچاق فیلم سینمایی پیر...
۱۴۰۴/۰۸/۰۴
سینماسینما، مسعود ارجمندفر فیلم «پیرپسر»، دومین ساختهی اکتای براهنی، اثری چندلایه و عمیق است که فراتر از یک درام خانوادگی، به کاوش در تاریکترین زوایای روان انسان و ریشههای اساطیری میپردازد. این فیلم با الهام از مفاهیم روانشناختی کارل گوستاو یونگ، ساختارهای روایی اساطیری و ارجاع به ادبیات کهن ایران...
۱۴۰۴/۰۷/۱۸
سینماسینما، زهرا راد دیوارهای ترکخورده فریاد میزنند، پنجرههای گردگرفته نور را در خود خفه میکنند و حوض خشکشده، آرزوهای بربادرفته را پیش چشم میگذارد. خانهی پدری در «پیرپسر» اکتای براهنی، تنها لوکیشن نیست؛ کاراکتری زنده است که از دل سینمای روسیه تا تهران امروز را روایت میکند. اینجا معماری، خودِ...
۱۴۰۴/۰۶/۱۸
سینماسینما، ترجمه: فریبا جمور نمایش فیلم سینمایی «پیرپسر» ساخته اکتای براهنی در جشنوارههای خارجی، فرصتی بود تا این اثر از نگاه اهالی مطبوعات و منتقدان در رسانههای کشورهای میزبان نقد شود؛ نگاه فیلم به موضوع مردسالاری، ارتباط پدر و پسران، نقش زن در فیلم و مواردی از این دست در...
۱۴۰۴/۰۶/۱۳
سینماسینما، فرزانه متین جادوی سینما بدین معناست که یک فیلم خوب توانایی آن را دارد تا مخاطباش را به فراسوی زندگی روزمره ببرد. اکتای براهنی بیپروا با موضوعات اجتماعی و ساختارهای تجربی، یکی از چهرههای برجسته نسل جدید سینمای ایران است که نه پیرو سینمای هنری است و نه همراه...
۱۴۰۴/۰۶/۰۸
سینماسینما، ابوالفضل نجیب بسیاری بر این باور هستند که «پیرپسر» دومین فیلم اکتای براهنی در سینمای ایران یک اتفاق تازه است. آنچه به اتفاق تعبیر میشود الزاما به معنای اعتبار و ارزشهای بصری و سینمایی، بلکه وجهی از تمایز فیلمی است که پتانسیل و ظرفیتهای متنوعی برای تأویلگرایی، تفسیرگرایی و...
۱۴۰۴/۰۶/۰۲
سینماسینما، ندا قوسی «همه اصول اخلاقی پیر مرد در این کلام خلاصه میشد: دنیا پس از مرگ من چه دنیا چه سراب!»[۱] [در متن حاضر جملاتی از کتاب «برادران کارامازوف»، فئودور داستایفسکی، ترجمه استاد پرویز شهدی منتشر شده توسط انتشارات مجید استفاده شده که دقیقاً و به طور مشخص به...
۱۴۰۴/۰۶/۰۱
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما؛ جدیدترین قسمت از برنامه سینمایی «هفت»، جمعه ۲۴ مرداد از ساعت ۲۲ به صورت زنده به آنتن شبکه نمایش رفت. در بخشی از این برنامه، بهروز افخمی مطرح کرد که حمید نعمت الله کارگردان «قاتل و وحشی» در تماسی تلفنی که با او داشته مطرح کرده است که اکتای...
۱۴۰۴/۰۵/۲۵
سینماسینما، زهرا مشتاق باید در اعلام زمان فیلم اشتباهی رخ داده باشد. محال است سه ساعت و نیم تمام، بی وقفه به تصاویری چشم دوخت که ذره ذره تو را می بلعد، روحت را به بی رحمانه ترین شکل ممکن، از هم متلاشی می کند و تو باز عطش بیشتری...
۱۴۰۴/۰۵/۲۴
سینماسینما، احمد میر احسان آن پدر منتقد شعر و خاطرات خانه اموات روایت «پیرپسر» و ضدروایت ترامپ یا غلام؟ و یک فیلم مدرن شاید می خواهم به بهانه درک رابطه بینامتنی “پیر پسر ” اکتای (اگتای) براهنی و میراث پدر ‘ رضا براهنی به نوعی ساختار زدایی فبلم با تبار...
۱۴۰۴/۰۵/۱۵
سینماسینما، فرزانه متین نظام مردسالاری بر پایه ی خشونت، غیرت، قدرت نمایی و سرکوب احساسات بنا شده است این مردانگی نه فقط به زن، ستم می کند بلکه مرد را در نهایت به ویرانی می کشاند. یکی از مهمترین مشکلات سینمای ایران، نمای مردانه، نگاه جنسی شده به زن، روایت...
۱۴۰۴/۰۵/۱۴
سینماسینما، محمد نجاری* در سپهر سینمای جهان، عنوان «پیرپسر» چون نغمهای دوگانه، دو روایت متمایز اما همصدا را به هم پیوند میدهد: «پیرپسر» اکتای براهنی، که در خاک اسطورههای ایرانی و زخمهای خانوادگی ریشه دارد، و «پیرپسر» (Oldboy) پارک چانووک، که در طوفان زیباییشناسی خشن و فلسفهی انتقام کرهای غوطهور...
۱۴۰۴/۰۵/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
داریوش ارجمند در بخشی از نشست فیلم «ناخدا خورشید» که در موزه سینما برگزار شده، بیان کرد: برای بازی در فیلم «پیر پسر» به من پیشنهاد شد اما در آن بازی نکردم زیرا معتقدم فیلمها و سریالهای ما هم کپی فیلمهای خارجی شده است و ما دیگر حتی یک پلیس...
۱۴۰۴/۰۵/۰۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
فیلم سینمایی «پیرپسر» به کارگردانی اکتای براهنی تاکنون موفق به جذب بیش از یک میلیون نفر مخاطب شده است. نوشته سیر صعودی استقبال از «سینمای اجتماعی» ادامه دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۵/۰۶
جدیدترین قسمت از برنامه سینمایی «هفت» با اجرای بهروز افخمی جمعه سوم مرداد با بررسی فیلم سینمایی «پیر پسر» و پرونده ویژه پیرامون «پدر در سینمای ایران» از شبکه نمایش پخش میشود. نوشته نقد و بررسی «پیر پسر» در برنامه «هفت» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۵/۰۳
سینماسینما، دکتر پروین سلاجقه فیلم «پیرپسر» به کارگردانی اکتای براهنی با بازیگرانی شاخص بر اساس رمان قرن نوزدهمی «برادران کارامازوف»، نوشته ی فیودور داستایوفسکی، نویسندهی بزرگ روسی ساخته شده است. علاوه بر این، ترسناک ترین صحنهی آن، یادآور ترسناکترین صحنه ی فیلم معروف «درخشش» به کارگردانی استنلی کوبریک است، (تبری...
۱۴۰۴/۰۵/۰۳
سینماسینما، آیه اسماعیلی فیلم پیرپسر مجموعهای از لایههای روانشناختی، اجتماعی و دراماتیک است. این فیلم، به نویسندگی و کارگردانی اکتای براهنی محصول سال ۱۴۰۰ خورشیدی (۲۰۲۴ میلادی) است. نخستین نمایش آن در جشنواره روتردام بود، جایی که موفق به دریافت جایزه بهترین فیلم شد. فیلمنامه پیرپسر، با تعلیق روانشناختی بالا...
۱۴۰۴/۰۵/۰۲
سینماسینما، محمدحسین فتحی فیلم سینمایی «پیرپسر» ساخته اکتای براهنی، تصویری پیچیده و چندلایه از مناسبات قدرت در قالب یک خانواده را پیشِ روی مخاطب قرار میدهد. خانهای که مرکزیت آن پدری مقتدر است و دو پسرش به شکلی نمادین موقعیتهایی در برابر او دارند. ورود زنی جوان به این فضا،...
۱۴۰۴/۰۵/۰۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
بهدنبال برخی حاشیهسازیهای غیرسینمایی نسبت به فیلم سینمایی «پیر پسر» تعدادی از سینماگران با انتشار متنهایی ضمن انتقاد از این واکنشها، بر لزوم صیانت از «سینما» تأکید کردند. نوشته واکنش سینماگران به حواشی «پیر پسر»/ قلبهایی که برای «سینما» میتپد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۴/۲۹
سینماسینما، ابوالفضل نجیب ابتدا اشاره کنم هنوز «پیرپسر» را تماشا نکردهام. آنچه درباره فیلمب اید نوشته شود می ماند در حد وعده تا بعد. اما هیاهوی پیرامون فیلم علی الظاهر از خود فیلم بیشتر است و گمانم هم بر این است اغلب غوغاسالاران مسبوق به سابقه فیلم را ندیده گز...
۱۴۰۴/۰۴/۲۹
سینماسینما، محمد ناصریراد اگر روزی بخواهیم فیلمی را پیدا کنیم که در آن، تنِ انسان معاصر ایرانی با استخوانهای تاریخ برخورد کند، «پیرپسر» یکی از معدود نمونههای تپنده و البته زخمی آن است. اکتای براهنی در این اثر، نه فقط یک قصه جنایی یا روانپریشانه تعریف نمیکند، بلکه تصویری غریب...
۱۴۰۴/۰۴/۲۸
سینماسینما، عدنان شاه طلایی «پیر پسر» ساخته اکتای براهنی یکی از آثار برجسته ژانر جنایی روان شناختی در سینمای ایران است که با ظرافت وقتی مثال زدنی فضایی پرتنش و تاریکی از روابط خانوادگی را به تصویر می کشد. داستان در دل یک خانه قدیمی در تهران می گذرد، خانه...
۱۴۰۴/۰۴/۲۷
سینماسینما، محمدرضا امیر احمدی خط لو رفتن داستان شاید هنر کارگردانی اُکتای براهنی در دومین فیلمش، «پیر پسر»، نمایش خشونت زیرپوستی باشد، که در جای جای فیلم به چشم میخورد. نمایشی از اعماق جهنم، وقتی مصداق زمینیاش را پیدا کرده باشد. خشونتی تهدیدکننده، که تعلیق و ناامنی ایجاد میکند. نمایش...
۱۴۰۴/۰۴/۲۶