خاتون خیالی
سینماسینما، منوچهر دینپرست
نوشتن درباره سریالی که هنوز به اتمام نرسیده کاری نسبتا پر خطر است. چرا که احتمال دارد ورق برگردد و آنچه شما نسبت به آن ایراد وارد کردهاید، مورد تایید قرار نگیرد. آنچه قصد دارم در اینجا به آن اشاره کنم بیشتر از منظر درونمایه و نگاه تاریخی به سریال خاتون است. سریال در دو بستر عاشقانه و وطن پرستانه شکل گرفته و سعی کرده مخاطبان را نسبت به این دو توجه دهد.
ایران دوستی تنها مختص زمان اشغال از سوی بیگانگان نیست بلکه بسیاری در حال و هوای وطن انگیزه های ویژهای دارند و دست به کارهای خارقالعادهای می زنند. در سریال خاتون و با پایان فصل اول، آنچه تاکنون شاهد بودیم نوعی از وطن پرستی دربرابر اشغال روسها در مناطق شمالی ایران را نمایش می دهد که با محوریت خاتونِ سریال، قوام یافته و ادامه آن نیز بر کلیه تصمیمها و کنش های او تاثیر دارد. کارگردان سعی کرده با حضور بازیگران جوان و جویای نام، سریالی در خور بیافریند که مخاطبان نسبت به آن واکنش مثبت و همدلی داشته باشند.
قاعدتا در چنین سریالی غالب بینندگان نسبت به اشغالگران، نگاهی منفی دارند و همه مبارزان را به تبعِ آمال و اهدافشان، مثبت می بینند. با نگاهی به سریالهایی با محور مشابه، میتوانیم سریال دلیران تنگستان به کارگردانی همایون شهنواز را پیش چشم بیاوریم. این مجموعه تلویزیونی تاریخی دربارهٔ مبارزه رئیسعلی دلواری و یارانش در تنگستان، دشتستان و بوشهر در جنوب ایران مقابل امپراتوری بریتانیا است. در سریال هم با نوعی مبارزه وطن پرستانه مواجه هستیم و هم با رگههای کمرنگ عاشقانه.
هدفم از نگارش این متن کوتاه، قیاس سریال خاتون با دیگر سریالها نیست چرا که سخت باور دارم هر کارگردانی ذوق و توانایی خاص خود را دارد و بر پایه آن میتواند اثر خود را خلق کند.
سریال خاتون با توجه به ایجاد فضاسازی مناسب که بیانگر زمانه تاریخی و قدمت آن است توانسته مخاطب را تا حدود زیادی در حال و هوای زمان اشغال روسها در مناطق شمالی کشور قرار دهد. همین نکته را می توان نقطه قوت این سریال برشمرد چرا که معمولا سریالهای تاریخی نمیتوانند نسبت جدی میان فضای داستان و آن واقعه برقرار کنند. گذشته از این، به گمان من سریال خاتون با یک ضعف جدی مواجهه است و آن شخصیت خاتون است. خاتون نتوانسته مختصات یک شخصیت قهرمان را بهطور کامل تصویر کند. خاتون به عنوان زنی از عشایر بختیاری که تیراندازی بلد است، کتاب میخواند، زندگی مدرنی دارد، با دیدگاههای سنتی زاویه دارد و می خواهد به فرودستان کمک کند معرفی میشود. اما شخصیت پردازی او آنچنان دچار نقصان است که ما در هیچ کدام از موارد فوق حرکت کنشمند، موثر و فوقالعادهای ای از او نمی بینیم. او دچار ضعف و سستی در تصمیمهایی است که بیش از هر چیزی از حس زنانه اش برخاسته و موجب ایجاد دردسر و مشکلات برای خود اطرافیانش میشود. به طور مثال او با بیتدبیری و بیتجربگی باعث می شود مکان دوستان مبارزش لو برود و بیشترشان کشته شوند. او با بیمبالاتی به سراغ کسی می رود که آلوده به بیماری است و فرزندش نیز به ناگهان بر اثر بیماری میمیرد.
از سوی دیگر میداند و میبیند که همسرش او را عاشقانه دوست دارد اما با او نیز همواره سرد است و سرِ جدال دارد. مثالی دیگر؛ شیرزاد از زندان خلاص می شود و به خانه می آید، بابت فوت فرزندش یک سیلی به خاتون می زند. نه واکنشهای خاتون شبیه مادری فرزند مرده است و نه کلیت صحنه حق مطلب را ادا میکند. کارگردان در این سکانس واقعا چه معنایی را می خواهد به مخاطب القا کند؟ نفهم بودن شیرزاد یا عمق مردسالاری را؟ اگر او به عنوان فردی نظامی تا این اندازه نافهم است پس چگونه در جایی دیگر متهورانه مافوقش را میکشد تا مردم و مملکت از شر او در امان بمانند. عدم سنخیت میان شیرزاد و خاتون، سریال را در اغمایی فرو برده که میان خیال و واقعیت در نوسان است. در فیلمهای تاریخی قاعدتا مخاطب باید بهرهای از واقعیت داشته باشد اما واقعا تا اینجای این سریال، خاتون چه حرکتی انجام داده که می توان او را زنی شجاع و قهرمان تلقی کرد؟
هنگامی که کمیسر از شیرزاد می خواهد که زنش را طلاق دهد و شیرزاد نیز در نهایت تسلیم می شود ما با ناپختگی فیلمنامه ای رو به رو هستیم. هیچ فرد روسی در زمان اشغال ایران از کسی نخواسته که زنش را طلاق دهد تا او با زن ازدواج کند، او را به دست آورد و به مطامع پلید خود برسد. به گواه تاریخ، شقاوت و پلشتی روسها در زمان اشغال ایران باعث شد تعداد کثیری از زنان مورد تعدی قرار بگیرند. کارگردان با طرح این سکانس چه میخواهد بگوید؟ عمق فاجعه تجاوز روسها را طرح کند یا کمیسر روس ایرانی تبار را ستایش کند که مسائل شرعی را رعایت می کند؟
در بخش پایانی فصل هشتم زمان بسیاری از سریال تلف می شود تا خاتون از قزوین به تهران بیاید. او در شک و تردید است که آیا با یک راننده کامیون از قزوین همراه شود یا نه؟ وقتی هم که تصمیم میگیرد گویی راننده مسخ شده و به هر نحوی میخواهد خاتون را به مقصد برساند. راننده در طول مسیر نیز آردهایی را که توانسته از دست اشغالگران خارج کند در طول راه به مستمندان میدهد. حرکتی که خاتون بابت آن از راننده به عنوان رابین هود یاد می کند. البته رابین هودی که گویی عاشق زنی در راه مانده هم شده است. خاتون حتی وقتی سرباز انگیسی را از پشت سر با گلوله میکشد، دچار لرزش و پشیمانی میشود و گویی هیچ قدرتی در او دیده نمیشود.
از ضعف شخصیت خاتون در این سریال که بگذریم، من سریال را تقابل جدی با مفهوم تاریخ میبینم. کارگردان نتوانسته در سریال خود تاریخ را به خوبی درک کند و بیشتر به جریان مکانیکی سریال فرو افتاده. آیا سریال خاتون می خواهد بر حضور روسها در ایران تاکید کند یا ناتوانی ارتش دوران پهلوی در زمان اشغال را به رخ بکشد؟ آیا می خواهد حماسه مبارزان وطن پرست را نشان دهد که دربرابر ظلم حاکم و اشغال بیگانگان ایستادند یا می خواهد حضور لهستانی ها در ایران را برجسته کند؟ در همه اینها ما با کاستیهایی رو به رو هستیم که ارتباط درستی میان تاریخ و سریال برقرار نشده است و انسجام مناسبی در انعکاس وقایع تاریخی نیز دیده نمیشود.
به نظر می رسد کارگردان می بایست از مشاوران آگاهی که به جزییات تاریخ این برهه مسلط بودند استفاده میکرد تا فیلم زبان گویای این دوره تاریخی باشد. متاسفانه نه تنها با سریالی تاریخی که رویدادهای بسیار مهم را روایت می کند رو به رو نیستیم بلکه با ریسمانی مواجهیم که کارگردان داستان را به آن بسته و داستانکهای متعددی را به آن ریسمان گره زده.
اگر از فقدان نگاه تاریخی و ضعفی که در مضمون سریال دیده می شود بگذریم باید اذعان داشت که کارگردان در نگارش متن و دیالوگها نیز بر همین سیاق قرار گرفته و شاهد سریالی هستیم که می توانست مخاطب را نه تنها در حال و هوای عشق و وطن پرستی همراه کند بلکه او را مجذوب روایتها و کلماتی کند که تداعی کننده حال و هوای متون قوی ادبی و تاریخی باشد.
در پایان باید اذعان داشت اگرچه سریال توانسته مخاطبانی پرشمار را جذب کند و استقبال قابل توجهی نیز از آن صورت گرفت اما نمیتوان سریال خاتون را در آن دسته از سریالهایی برشمرد که در یاد و خاطره ها به عنوان یک سریال تاریخی بماند. دیدنش ضرر ندارد و ندیدنش نیز چیزی را از کف مخاطب بیرون نمی کشد.
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین میشود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران میشود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی میکنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلمهای سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
نگاهی به نقدهای «تاسیان»/ نمایش یک دوران آرام، لزوما رویا فروشی نیست
سینماسینما، مازیار معاونی اصطلاح رویا فروشی و نمایش وضعیت گل و بلبلی اولین بار برای توصیف فیلم های عامیانه تجاری دهه چهل خورشیدی استفاده شد که ندامت شخصیت های منفی و بازگشت آنها به دامان خانواده و برقرار شدن صلح و صفا در پایان آنها، درست در نقطه مقابل اتمسفر...
۱۴۰۴/۰۵/۱۹
«تاسیان» و پایانی بیقهرمان
سینماسینما، فرنوش آباء «تاسیان» نه فقط یک درام عاشقانه، بلکه تصویری تکاندهنده از تاثیرات ویرانگر ایدئولوژی یک مکتب است؛ ایدئولوژی مکتب چپگرای ایرانی که در طی دههها با شعار عدالت اجتماعی و مبارزه با «زر و زور و تزویر» خود به ابزاری برای تخریب ساختارهای مولد اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی...
۱۴۰۴/۰۵/۱۷
«تاسیان» و نظریه مرگ مولف
سینماسینما، ابوالفضل نجیب اگر فهم نظریه مرگ مولف رولان بارت به معنای وانهادن تفسیر متن بر اساس زمینه ها و تجارب شخصی و آزادی عمل مخاطب در تأویل دمکراتیک اثر، و بی نیاز کردن از توضیح مولف باشد، می توان «تاسیان» را فارغ از آنچه در سطح می گذارد، به...
۱۴۰۴/۰۵/۱۴
تاسیان میشود بیتو
سینماسینما، گلاره محمدی بسیاری گفته اند و شنیده ایم که در هنگام خلق اثر هنری به گونه ای عمل کنید که گویی آخرین یادگار خود در این جهان را به جا می گذارید و پس از گذشت زمان مخاطبان شما را با آن اثر به یاد خواهند آورد. این گفته...
۱۴۰۴/۰۵/۰۹
مرگ رفاقتها در بزنگاه تاریخ/ نگاهی به سریال «تاسیان» به بهانه پخش قسمت بیست و یکم
سینماسینما، منصوره بسمل؛سریال تاسیان دومین اثر تاریخی تینا پاکروان در واپسین هفتههای پخش خود همچنان در هزارتویی از عاشقانههای متفاوت، روایتگر بخشی از روزگار سپری شده مردمان این سرزمین بوده است. تاسیان نیز همچون اثر قبلی این کارگردان به درستی تاریخ را کاویده و از دل آن داستان هایی از...
۱۴۰۴/۰۴/۲۰
«تاسیان» رفع توقیف شد
قسمت چهارم سریال «تاسیان» به کارگردانی تینا پاکروان امروز (جمعه ۱۷ اسفند) در شبکه نمایش خانگی منتشر شد. به گزارش سینماسینما، پخش سریال «تاسیان» پس از انتشار سه قسمت، به دلیل نداشتن مجوز تولید و پخش، متوقف شده بود. تیم تولید سریال «تاسیان» اصلاحات مورد نظر شورای صدور مجوز تولید...
۱۴۰۳/۱۲/۱۷
عقبنشینی سازندگان، انجام اصلاحات، پخش قسمت چهارم «تاسیان»
قسمت چهارم سریال «تاسیان» به کارگردانی تینا پاکروان امروز (جمعه ۱۷ اسفند) در شبکه نمایش خانگی منتشر شد. به گزارش ...ادامه مطلب نوشته عقبنشینی سازندگان، انجام اصلاحات، پخش قسمت چهارم «تاسیان» اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۲/۱۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
از جنجال «شروین» تا اعتراض «کیانوش»
در هفتهای که پشت سر گذاشتیم شروین حاجیپور، تینا پاکروان، ابراهیم حاتمیکیا، کیانوش عیاری و زندهیاد منوچهر والیزاده از مهمترین چهرههای خبرساز در محافل رسانهای بودند. نوشته از جنجال «شروین» تا اعتراض «کیانوش» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۲/۱۰
توقیف را چه کسی در دامان فرهنگ ما گذاشت؟/ بیانیه اعتراضی کانون کارگردانان سینما در پی پخش نشدن قسمت جدید «تاسیان»
در پی پخش نشدن قسمت چهارم سریال «تاسیان»، کانون کارگردانان سینمای ایران بیانیهای منتشر کرد. به گزارش سینماسینما، این بیانیه بدین مضمون است: «بالاخره این در، کی باید روی پاشنهاش بیصدای غیژ غیژ بچرخد؟! تا کی از صدها دالان پیدا و ناپیدای گرفتن مجوز باید گذشت و باز توقیف شد؟...
۱۴۰۳/۱۲/۱۰
واکنش تینا پاکروان به توقیف «تاسیان»
تینا پاکروان گفت: آنچه علیه سریال «تاسیان» شاهد بودیم، بهطرز مشهودی سازماندهی شده است. عوامل این سریال نزدیک دو سال تلاش کردهاند تا اثری را به سرانجام برسانند که مردم آن را دوست داشته باشند، آن وقت گروهی از سر انگیزهای که نمیدانم آن را بخل و حسادت بدانم یا...
۱۴۰۳/۱۲/۰۷
فشار بر سریال تینا پاکروان ادامه دارد/ ساترا: «تاسیان» مجوز نمایش ندارد
ساترا در جدیدترین اطلاعیه خود درخصوص سریال «تاسیان» توضیحاتی را مبنی بر ساخت غیرقانونی این سریال ارائه داده است. به گزارش سینماسینما، در این اطلاعیه که به نقل از روابط عمومی سازمان تنظیم مقررات رسانههای صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی (ساترا) منتشر شده، آمده است: «این سریال علیرغم...
۱۴۰۳/۱۱/۲۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سویههای تمجیدنشدنیِ سریال «خاتون»
سینماسینما، ندا قوسی موضوعات تاریخی همواره جذابیت بخصوصی در صنعت سینما و سریالسازی داشته و دارند؛ در ایران هم در سالهای اخیر بعد از پا گرفتن و رونق پلتفرمهای پخش آثار تصویری با عدم استقبال تماشاگران از مجموعههای صداوسیما، مسائل و معضلات اقتصادی و کمکفایتی مسئولین تلویزیون ملی، همین رسانههای...
۱۴۰۰/۰۷/۲۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
طراحی هنری «خاتون»؛ تحسین برانگیز و هویتمند
سینماسینما، گلاره محمدی هشتاد سال پیش، در چنین روزهایی ایران علیرغم اعلام بی طرفی، درگیر جنگ جهانی دوم بود. در پی حمله نیروهای متفقین و اشغال شهرهای کشور، ارتش ایران متلاشی شد و … شاید تاکنون تنها صحنه ها یا لحظاتی از این واقعه تاریخی در برخی از فیلم ها...
۱۴۰۰/۰۶/۲۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
حماسهی زنانه / «خاتون»؛ عاشقانه زیستن و شجاعانه جنگیدن
سینماسینما، شادی حاجی مشهدی اگر تماشای سریال «خاتون» را آغاز نکردهاید، این نوشته میتواند بخشهایی از داستان را لو دهد برای بازنمایی بخشی از تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران در مدیوم سینما، به یک روایت مستدل، مستند و جذاب نیاز است تا با نقشآفرینی بازیگرانی که هر یک در جای...
۱۴۰۰/۰۶/۲۳
امیرحسین حاجیلو درگذشت
امیرحسین حاجیلو بازیگر جوان تئاتر درگذشت. به گزارش سینماسینما، امیرحسین حاجیلو بازیگر تئاتر و عضو گروه تئاتر چهارپایه به سرپرستی اشکان خطیبی شب گذشته در سن ۲۳ سالگی در اثر سکته درگذشت. این بازیگر جوان متولد ۱۱ دی ۱۳۸۰ و عضو گروه تئاتر چهارپایه به سرپرستی اشکان خطیبی است. او...
۱۴۰۳/۱۱/۲۵
اجرای ۲ نمایش پس از ۲ سال وقفه کرونایی!
دو نمایش «پزشک نازنین» و «چخوفخوانی زیر نظر نماینده فدراسیون روسیه» بعد از ۲ سال وقفه کرونایی با نقشآفرینی هنرجویان اشکان خطیبی از ۱۴ بهمن ماه به روی صحنه میرود. ...ادامه مطلب
۱۴۰۰/۱۰/۱۲
اشکان خطیبی و هنرجویانش به صحنه باز میگردند
دو نمایش «پزشک نازنین» و «چخوفخوانی زیر نظر نماینده فدراسیون روسیه» از ۱۴ بهمن اجرا خواهند شد.
۱۴۰۰/۱۰/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
کدام یک از سلبریتی ها در اجرا موفق بوده اند ؟ ازگلزار و رضا صادقی تا اشکان خطیبی و پژمان بازغی
آزاده باقری در ضمیمه قاب کوچک جام جم نوشت : حضور سلبریتیها بهعنوان مجری در برنامههای گوناگون چند سالی میشود که به یک روال تبدیل شده است. هر سال نیز به تعداد آنها اضافه شده و شاهد آن هستیم که سلبریتی در کسوت مجری مقابل دوربین میآید. تجربهای که البته...
۱۴۰۰/۰۸/۱۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
چه عاشقان بینشانی که پای درد تو نشستند!/ نگاهی به قسمتهای اولیه سریال «خاتون»
سینماسینما، الناز راسخ سوم شهریور ١٣٢٠ است. نیروهای ارتش سرخ با همراهی ارتش انگلیس، ایران عزیز ما را از زمین و هوا و دریا مورد حمله قرار دادهاند. ایران که کمی پیش از این اعلان بیطرفی کرده بود، امروز مبهوت و حیران اجساد پاره پاره فرزندانش را که از خون...
۱۴۰۰/۰۶/۲۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
آی عشق آی عشق چهره آبیات پیدا نیست
سینماسینما، نغمه خدابخش آغاز روایت با عاشقانهای دلنشین به تصویر کشیده میشود، عاشقانهای بین دو شخصیت اصلی قصه، خاتون و شیرزاد، که بیننده را به تماشای عشق میان آن دو ترغیب میکند. دو آدم با دو دیدگاه و دو دنیای متفاوت که گویی تنها عشق آنها را به یکدیگر پیوند...
۱۴۰۰/۰۶/۱۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
اگر غم لشگر انگیزد که خون عاشقان ریزد / «خاتون»، تیتراژ آغازین، آیینه تمام نمای داستان است
سینماسینما، مینو خانی اگر تماشای سریال «خاتون» را آغاز نکردهاید، این نوشته میتواند بخشهایی از داستان را لو دهد چشمم را میبندم و به نوای موسیقی گوش جان میسپارم تا جدیدترین اثر استاد کیهان کلهر روحم را به پرواز درآورد. یک آرشه پرقدرت بر سیمها کشیده میشود، بعد تکانههای ریز...
۱۴۰۰/۰۶/۱۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
خاتون؛ زنی اصیل و روشنفکر / نگاهی به سریال «خاتون»
سینماسینما، رویا فتحاللهزاده اگر تماشای سریال «خاتون» را آغاز نکردهاید، این نوشته میتواند بخشهایی از داستان را لو دهد سریال «خاتون» به کارگردانی تینا پاکروان، شرایط جامعه ایران را در دهه ۱۳۲۰ و در دوران جنگ جهانی دوم به تصویر میکشد. دورانی که کشور ایران توسط نیروهای متفقین اشغال شده...
۱۴۰۰/۰۶/۱۴
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
ناگهان دیالوگ، جان گرفت! / «خاتون»؛ ریتم کوبنده و ضرباهنگ تند
سینماسینما، سعیده نیک اختر اگر هنوز تماشای این سریال را آغاز نکردهاید این نوشته میتواند بخشهایی از داستان را لو دهد «خاتون» سریالی با موضوع تاریخ معاصر است که رنگ و لعاب گیرایی دارد. شروع خوبش به چشم بیننده مینشیند و این مسیر را همچنان حفظ کرده است. ریتم و...
۱۴۰۰/۰۶/۱۱
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
«خاتون» از ۱۸ مرداد در شبکه نمایش خانگی
پوستر رسمی سریال «خاتون» به نویسندگى و کارگردانى تینا پاکروان و تهیه کنندگى على اسدزاده منتشر شد. به گزارش سینماسینما همچنین پخش سریال «خاتون» از دوشنبه ۱۸ مرداد به صورت اختصاصی از پلتفرم نماوا آغاز میشود. «خاتون» روایت داستانی-تاریخی از خانوادهای است که از اول شهریور ۱۳۲۰ آغاز شده و...
۱۴۰۰/۰۵/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
اولین آنونس سریال تاریخی «خاتون» منتشر شد
آنونس رسمی سریال «خاتون» به نویسندگی و کارگردانی تینا پاکروان منتشر شد. موسیقی آنونس منتشر شده بخشی از موسیقی تیتراژ اول سریال، ساخته کیهان کلهر با اجرای ارکستر فیلارمونیک پراگ است. این اولین باریست که کیهان کلهر برای یک سریال موسیقی میسازد. «خاتون» روایت داستانی-تاریخی از خانوادهای است که از...
۱۴۰۰/۰۵/۰۴