
سینماسینما، ابوالفضل نجیب
فیلمسازان زن سینمای قبل از انقلاب کارنامه چندان قابل اعتنایی ندارند. در مقایسه با سینمای پساانقلاب که دستکم ۷ کارگردان زن و در میان آنها به دو کارگردان صاحب سبک میتوان اشاره کرد. در این میان اما جایگاه رخشان بنیاعتماد در سینمای بعد از انقلاب و چه بسا در تاریخ سینمای ایران متفاوت و برجسته است.
فیلمسازان زن سینمای قبل از انقلاب کارنامه چندان قابل اعتنایی ندارند. در این کارنامه تنها نام شهلا ریاحی با فیلم بلند داستانی مرجان(۱۳۳۵) به چشم میخورد.
در مقایسه با سینمای پساانقلاب که دستکم ۷ کارگردان زن و در میان آنها دو کارگردان صاحب سبک میتوان اشاره کرد بر فاصلههای کمی و کیفی قابل ملاحظهای از حضور زنان فیلمساز در تاریخ سینمای ایران دلالت دارد.
در این میان اما جایگاه رخشان بنیاعتماد در سینمای بعد از انقلاب و چه بسا در تاریخ سینمای ایران متفاوت و برجسته است. او به واسطه ساخت مجموعه فیلمهایی درباره زنان و از قشرها و لایههای مختلف جامعه به یک سینماگر صاحب اعتبار و سبک تبدیل شده است.
نگاهی گذرا به سیر زندگی و فعالیتهای سینمایی بنیاعتماد بهتر میتوان دلایل این برجستگی را بازخوانی کرد.
بنیاعتماد سال ۱۳۳۳ در تهران متولد شد. در خانواده متوسط که به دلیل علاقهمندی پدر به هنر باعث گرایش و رشد رخشان در حوزههای هنری و تشویق او به ادبیات شد.
او که ابتدا قصد تحصیل در رشته معماری داشت، سر از منشی سر صحنه برنامههای تلویزیونی درآورد سپس در رشته کارگردانی در دانشگاه هنرهای دراماتیک مشغول به تحصیل شد.
در ادامه دستیار کارگردان و پس از آن به کار تهیهکنندگی روی آورد. در سال ۱۳۵۶ به عنوان گزارشگر شروع به ساخت برنامههای تلویزیونی و به تدریج به مستندسازی گرایش پیدا کرد. در خلال جنگ برنامه اقتصاد جنگ را که به معضلات کشورهای تکمحصولی میپرداخت، تهیه و روانه آنتن کرد.
در سال ۱۳۷۱ او با ساخت فیلم مستند آخرین ملاقات درباره زندگی و آثار ایران دفتری بازیگر قدیمی سینمای ایران، خود را در زمره مستندساز معرفی کرد.
با مروری بر سیر فیلمسازی رخشان بنیاعتماد درمییابیم که رشد و نمو هنری او به موازات دگرگونیهای بسیار با تحولات کمی و کیفی در سینمای ایران همراه است.
بنیاعتماد در نخستین فیلم داستانی خود «خارج از محدوده» همسری راتصویر میکند که تمامقد محدود و معطوف به خانه است و از این طریق به نوعی بر مسوولیت دشوار زنان در جامعه ایرانی تاکید میکند. تصویری که از زن در خارج از محدوده ارایه میشود برخلاف کلیشههای قبل انقلاب، نگاهی مطالبهجویانه است.
در فیلم بعدی با عنوان «زرد قناری» مادر خانواده زنی محکم، سنجیده و معقول و در مقایسه با مردان سادهلوح و کمحرف تصویر میشود. این نگاه متفاوت به زنان بعد از انقلاب ناشی از ذهنیت بنیاعتماد به جامعهای درحال پوست انداختن است. جامعهای که به تدریج زنان از محاط روابط سنتی خارج و به تعبیری به فعلیتیافتگی در نظم و نظام جدید در خانواده رو به تغییر هستند.
«پول خارجی» سومین فیلم بنیاعتماد سنجیدهتر و پختهتر از دو فیلم قبلی جامعه درحال جنگ را تصویر میکند. در این فیلم با درک مقتضیات و ضرورتهای مالی با نیمنگاهی به گیشه خود را چند گام در جلب حمایت مخاطبان موفق نشان میدهد. آنچه در این ۳ فیلم محسوس است، نگاه ظنزآلود بنیاعتماد به تاروپود روابط و مناسبات اجتماعی و خانوادگی است.
«نرگس» حتی تا این زمان جسورانهترین و ماندگارترین فیلم درکارنامه بنیاعتماد محسوب میشود. حضور زنهای آسیبپذیر جنسی در سینمای بعد از انقلاب شاید با فیلم نرگس نمود پیدا کرد. نرگس در زمان خود و تا امروز بر خلاف ظاهر خود فیلم لطیفی بود. خشونت و لطافت برآمده از دل فیلم انگار به نوعی الهامگرفته از اشعار فروغ باشد.
در «نرگس» با همین دستمایه همچنان زندگی مردم کوچه و بازار درکانون توجه فیلمساز است که از چارچوب قراردادهای معمول فراتر میرود و در فضایی تیره و تلخ و نکبتزده برای اولین بار یک عشق سه ضلعی را بر پرده سینما جان میدهد.
با «روسری آبی» مسیر فیلمسازی او به سمت جلب جدی مخاطب بدنه سینما سوق پیدا میکند.
در «روسری آبی» بنیاعتماد همچنان دغدغه عشق و زندگی را در لابهلای مناسبات سنتی برآمده از دل جامعه و همزمان خانوادهای مرفه و شبه اشرافی دنبال میکند.
رسول مرد سالخورده پس از فوت همسر به نوبر، زنی از میان کارگران مزرعه دل میبندد. عشقی که هم فینفسه تابو و ممنوعه است و هم در میان خانواده خلاف عرف و شانیت.
فیلم هر چند به برخی مولفههای آشنای سینمای قبل از انقلاب از جمله اختلافات طبقاتی نیمنگاهی دارد اما تفاوت عمده در نوعیت نگاه او به رابطه رسول و نوبر و فرجام این رابطهای است که تلخ به پایان میرسد.
رخشان بنیاعتماد در «بانوی اردیبهشت» که اولین تجربه فرمگرایانه محسوب میشد، سویه متفاوتی از زن ایرانی را به نمایش گذاشت.
هرچند «بانوی اردیبهشت» در مقایسه با سینمای داستانگو- اجتماعی و البته تلخ «نرگس» و «روسری آبی» قدمی به پیش محسوب نمیشد اما با این حال توانست با نگاهی جامعهشناسانه چالشهای پیش روی یک زن تنها با داشتن یک فرزند برای انتخاب زندگی را تصویر کند. در بانوی اردیبهشت پسر نوجوان مانع زندگی دوباره فروغ زن میانسال مطلقه، مستندساز و جذاب است.
فیلم پاسخی بود به این پرسش جامعهشناسانه «چه چیز از یک زن، مادری نمونه میسازد.» در خلال فیلم این تعارض فروغ را بر آن میدارد که از خود بپرسد، «چرا مادر بودن باید انسان را از نعمت زندگی عادی محروم کند؟»
بنیاعتماد در «زیر پوست شهر» بار دیگر به دلمشغولیهای اولیه یا همان طبقه فرودست جامعه بازگشت. فیلم روایتی است از سرگردانی یک جوان برای اداره زندگی مادر و خواهر که ناچار به خلاف و پنهانکاری تن میدهد.
روایتی به ظاهر کلیشهای و تکراری در سینمای اجتماعی و سادهانگار قبل و سختگیرانه بعد از انقلاب. آنچه فیلم را د
ر نوع خود متفاوت نشان داد، نگاه مستندگونه و تجربیات بنیاعتماد از اینگونه سینما بود. «گیلانه» اولین تجربه سینماگران زن در ژانر جنگی محسوب میشود که همچنان دغدغههای زنانه بنیاعتماد در این حوزه را دنبال میکند.
فیلمی گرم و صمیمانه و واقعگرایانه که میتواند در زمره ماندگارهای این حوزه ثبت و ضبط شود. اعتیاد و دختران خانه گریز که میتوان از پیامدهای جامعه پساجنگ تعبیر کرد همچنان در ادامه دغدغههای بنیاعتماد نشان از ذهنیت همیشه درگیر او با جامعهای دارد که هیچگاه در دوران حرفهای چشم روی آن نبست. همین خصیصه زنانگی و دنبال کردن دغدغههای زنانه در جامعه ملتهبی که مدام با چالشهای تازه روبهرو است او را به عنوان فیلمساز مولف در حافظه سینمای ایران ماندگار میکند.
آنچه شاید درباره بنیاعتماد و دیگر فیلمسازان زن دوران بعد از انقلاب گفتنی باشد اینکه برخلاف سینمای زنانه قبل از انقلاب، این بار چالشهای خانوادگی، اجتماعی و شخصی زنان از زاویه و نگاه فیلمسازانی بیان میشد که هرکدام به نوعی حامل تجربههای شخصی یا حداقل در برخورد با معضلات زنان به زبان فهم مشترک از موقعیت زنانگی و همذاتپنداری ارتقا پیدا میکند.
منبع: روزنامه اعتماد
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
هشتاد و هفت تهیه کننده_کارگردان سینمای ایران با امضای بیانیهای حمایت قاطع خود از مواضع نوزده صنف سینمایی و بیانیه خانه سینما را اعلام کردند و خواستار حذف پروانه ساخت و پایان ممیزی فیلمنامه شدند. به گزارش سینماسینما، رخشان بنی اعتماد، علیرضا داوودنژاد، جعفرپناهی، کیانوش عیاری، محمدرسول اف، تهمینه میلانی،...
۱۴۰۴/۰۸/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
چندی پیش ۱۳۰ نفر از سینماگران تصمیم خانه سینما مبنی بر پرهیز از مشارکت در ساز و کار ابهام امیز و ناکارآمد معرفی فیلم به اسکار را تصمیمی مسئولانه اعلام کردند که رخشان بنی اعتماد، فریدون جیرانی، علیرضا داوودنژاد، جعفرپناهی، مصطفی کیایی، آیدا پناهنده، مازیار میری، محمد رسولاف، علی مصفا،...
۱۴۰۴/۰۶/۲۸
سومین جشنواره فیلم زنان شرقی از ۲۶ تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵ در کوبلنز آلمان برگزار میشود؛ رویدادی که به نمایش آثار برجستهای از فیلمسازان زن ایران، افغانستان و سایر کشورهای شرقی اختصاص دارد. به گزارش سینماسینما، سومین جشنواره فیلم زنان شرقی در کوبلنز آلمان از ۲۶ تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵...
۱۴۰۴/۰۶/۲۴
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
فیلم سینمایی «گیلانه» به کارگردانی رخشان بنیاعتماد و محسن عبدالوهاب دوشنبه ۶ مرداد در موزه سینمای ایران به نمایش در میآید. نوشته نمایش «گیلانه» در روز سوم «سینمای ایران برای وطن» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۵/۰۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
فیلم «درون امیر» ساخته امیر عزیزی در بخش مسابقهی «روزهای مولفین» در جشنواره ونیز شرکت خواهد کرد. به گزارش سینماسینما، کارگردان این فیلمِ امیر عزیزی چهل و یک ساله فعالیتهای سینماییاش را در سال ۲۰۰۳ بهعنوان دستیار کارگردانانی چون کیانوش عیاری و رخشان بنی اعتماد آغاز کرد. سپس فیلم های...
۱۴۰۴/۰۵/۰۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
باران کوثری فیلم سینمایی «نرگس» ساخته رخشان بنیاعتماد را برای نابینایان توضیحدار کرد. به گزارش سینماسینما، سوینا در آستانه ششمین سالگرد تاسیس خود، نسخه ویژه نابینایان فیلم سینمایی «نرگس» ساخته رخشان بنیاعتماد را پنجشنبه ۲۶ تیرماه در چارچوب برنامه فیلمخانه منتشر میکند. این فیلم روز پنجشنبه ساعت ۱۹ از طریق...
۱۴۰۴/۰۴/۲۵
بزرگداشت رخشان بنی اعتماد در تورنتو برگزار شد. به گزارش سینماسینما، طی مراسمی در تورنتو، از بانو رخشان بنیاعتماد و فعالیتهای این کارگردان ایرانی تجلیل به عمل آمد. این شب تقدیر که توسط گروه هنری موجنو به مدیریت عارف محمدی و با همکاری پژهشکده ایرانشناسی الهه امیدیار (دانشگاه تورنتو) برگزار...
۱۴۰۴/۰۱/۱۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سوینا (سینمای نابینایان) داستان صوتی «تیستو سبزانگشتی» را پنجشنبه منتشر میکند. به گزارش سینماسینما، «تیستو سبزانگشتی» عنوان کتابی نوشته موریس دروئون با ترجمه لیلی گلستان است که کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان آن را منتشر کرده و ابراهیم حقیقی تصویرگر و طراح روی جلد کتاب است. سوینا داستان صوتی...
۱۴۰۳/۱۱/۲۴
سومین دوره «چشم در چشم» به نمایش آثار رخشان بنیاعتماد و برگزاری جلسه گفتگو با حضور این کارگردان سینمای ایران اختصاص دارد. به گزارش سینماسینما، برنامه این دوره که از ۲۵ تا ۳۰ دی ۱۴۰۳ در پلتفرم عمارت روبرو برگزار میشود به شرح زیر است: سهشنبه ۲۵ دی و ساعت...
۱۴۰۳/۱۰/۱۶
رخشان بنی اعتماد مخاطبان را به تماشای فیلم «علت مرگ: نامعلوم» دعوت کرد و درباره سینمای اجتماعی نوشت. به گزارش ...ادامه مطلب نوشته پیشنهاد رخشان بنیاعتماد به تماشاگران؛ «علت مرگ نامعلوم» را ببینید! اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۰/۰۹
مستند «ژیلا» به کارگردانی مشترک «رخشان بنیاعتماد» و «مجتبا میرتهماسب» بهطور همزمان در سراسر دنیا اکران اینترنتی خواهد شد. به گزارش سینماسینما، این اکران آنلاین از ١١ آگوست (٢١ مرداد) ساعت ١٢ ظهر بهوقت لسآنجلس و همزمان با نخستین نمایش فیلم در سالروز درگذشت «ژیلا کاشف» آغاز میشود و...
۱۴۰۳/۰۵/۱۴
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، محدثه واعظیپور گاهی، بعضی نقشها فرصتی ویژه هستند تا بازیگری دیده شود. گاهی گویی زمین و زمان دست به دست هم میدهند تا با یک شاهنقش، نابازیگری به چشم بیاید، بدرخشد، دوست داشته شود و در حافظه سینمادوستان باقی بماند. مثالها فراوانند از مینو فرشچی در «بانوی اردیبهشتِ» رخشان...
۱۴۰۳/۰۵/۰۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
جهانگیر کوثری تهیهکننده باسابقه سینما در حاشیه حضور در ویژهبرنامه «یورو ۲۰۲۴» آپارت اسپرت، درباره فعالیتهای سینمایی خودش و همسرش رخشان بنیاعتماد گفت: فیلمسازانی که متعهد به مسائل اجتماعی جامعه هستند و فکر میکنند آثارشان میتواند روزنهها و دریچههایی را به سوی فرهنگ باز کند، مانند خانم بنیاعتماد، طبیعی است...
۱۴۰۳/۰۴/۲۲
بانیفیلم: روبن اوسلاند و رخشان بنیاعتماد در میان کاندیداهای جذب سرمایه برای فیلم بعدی هستند. به گزارش خبرنگار بانیفیلم از فرانسه، روبن اوسلاند و رخشان بنیاعتماد به همراه چند فیلمساز ...ادامه مطلب نوشته از یک تا ۲۰میلیون یورو؛ کمک مجمع سرمایهگذاران کن به کدام فیلمسازان میرسد؟ اولین بار در بانی...
۱۴۰۳/۰۲/۱۲
سینماسینما، پاریس: روبن اوستلوند، رخشان بنیاعتماد و جمعی دیگر از کارگردانان مطرح در مجمع سرمایه گذران بازار فیلم کن شرکت میکنند. امروز در پاریس یک مجله فرانسوی به نقل از مجله اسکرین از معاملات و پروژههای بینالمللی که قرار است در طول جشنواره کن ۲۰۲۴ برگزار شود، خبر داد. این...
۱۴۰۳/۰۲/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی اجرای برخی طرح ها در عرصهی تولید فیلم – به ویژه فیلم مستند – به دلیل دشوارهای خاص آن، جز با تلاش مضاعف و شور و شوقی از سرِ دلسپردگی، امکان پذیر نخواهد شد. شهامت و پُردلی دکتر بهمن مقصودلو کارشناس نام آشنای سینما با پشتوانهی...
۱۴۰۰/۰۶/۳۱
سینماپرس: مجید جوانمرد کارگردان پیشکسوت سینما در پی درگذشت هنرمند فقید سینمای کشور زنده یاد شهلا ریاحی گفت: همانطور که همه می دانند بانو شهلا ریاحی اولین کارگردان زن سینمای ایران بودند و شناخت بسیار زیادی روی تکنیک سینما داشتند اما به واسطه تربیت حرفه ای که داشتند وقتی در...
۱۳۹۸/۱۰/۱۵
سینماپرس: مراسم تشییع پیکر شهلا ریاحی در تالار وحدت بدون حضور سلبریتی ها برگزار شد.
۱۳۹۸/۱۰/۱۵
مراسم تشییع شهلا ریاحی (بازیگر قدیمی سینما و تلویزیون) طبق برنامهی اعلام شده، فردا ۱۵ دی ماه از مقابل تالار وحدت برگزار میشود.
۱۳۹۸/۱۰/۱۴
سخنگوی وزارت امور خارجه ضمن تسلیت درگذشت شهلا ریاحی اظهار کرد: او نخستین بانوی کارگردان تاریخ سینمای ایران و کارنامهای مشحون از افتخارات داشت.
۱۳۹۸/۱۰/۱۱
سینماپرس: رییس سازمان سینمایی در پیامی درگذشت بازیگر پیشکسوت سینما و اولین فیلمساز زن ایرانی را تسلیت گفت.
۱۳۹۸/۱۰/۱۱
فرزند شهلا ریاحی با انتقاد از برخی بیاخلاقیها در انتشار اخبار از احوال این هنرمند گفت: «مادرم با توجه به شرایط جسمی فعلا اوضاع خوبی ندارد و تحت درمان است تا به زودی به منزل خود بازگردد.» به گزارش سینماسینما، از صبح سهشنبه، ۲۲ اسفند عکسی از شهلا ریاحی در...
۱۳۹۶/۱۲/۲۲
بانی فیلم: شهلا ریاحی این روزها ۹۵ سالگی خود را سپری می کند و بیش از یک دهه است که کهولت و آلزایمر لعنتی و بی رحم بین او سینما و تلویزیون فاصله انداخته. نخستین کارگردان زن سینمای ایران در دهه ۳۰ با ساخت تنها فیلمش «مرجان» پیشگام بود....
۱۳۹۶/۰۲/۲۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
زمانی جشنواره فجر حرف اول و آخر را در سینمای ایران میزد. این
۱۳۹۵/۱۱/۱۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
نقش و حضور زنان در سینما در پی رشد و حضور آنها در
۱۳۹۵/۰۹/۲۴
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماپرس: مسعود کیمیایی، علیرضا داوودنژاد، هاتف علیمردانی، سامان مقدم، اسماعیل میهندوست، سعید سهیلی، مهرداد فرید، مسعود اطیابی، مهدی کرمپور، محمدهادی کریمی، وحید جلیلوند، محمدحسین فرحبخش و ۳۰ فیلمساز دیگر با سپری کردن مراحل مختلف پس از تولید فیلمهای خود را اغلب برای جشنوارهی فجر آماده میکنند.
۱۳۹۵/۰۹/۰۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماپرس: تدوین «نهنگ عنبر۲-سلکشن رؤیا» توسط آقای سیامک مهماندوست به پایان رسیده است و بلافاصله مراحل موسیقی و صداگذاری آن با آقایان امیر توسلی و علیرضا غفارینژاد آغاز شده است.
۱۳۹۵/۰۸/۰۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماپرس: هنرمندی که نه بیمه بیکاری بسامانی دارد و نه درآمد ثابتی که بتواند با آن روزگار بگذراند کافیست به یک بیماری صعب العلاج هم دچار شود تا در مخمصه ای قرار گیرد که حتی چرایی هنرمند شدن اش را هم به چالش بکشد.
۱۳۹۵/۰۵/۱۶