
سینماسینما، یزدان سلحشور:
«مهتاب، خواهر ماهرخ به همراه شوهر و دو فرزندش از شمال به طرف تهران حرکت میکند تا آینه موروثی نوعروس خانواده را به مراسم ازدواج خواهرش برساند. در راه زنی روستایی با آنها همسفر میشود، اما همگی در تصادف با یک نفتکش جان میدهند. خبر به خانواده میرسد و عروسی به ماتم تبدیل میشود. گزارشهای پلیس اگرچه صحت تصادف و کشته شدن مسافران را نشان میدهد، اثری از آینه موروثی پیدا نمیشود. درحالیکه همه اعضای خانواده مرگ مسافران را پذیرفتهاند، خانم بزرگ دل به عزا نمیسپارد و انتظار میکشد تا مهتاب با آینه نوعروس از راه برسد. بهرغم نظر خانم بزرگ مراسم عزا برگزار میشود و نزدیکانِ ازدسترفتگان، راننده نفتکش و شاگردش، ماموران و دیگران در مراسم شرکت میجویند. اما ماهرخ با حالی پریشان با لباس سفید عروسی حاضر میشود. در میان عکسالعملهای متفاوت حاضران ناگهان مهتاب و دیگر مردگان با آینه موروثی از راه میرسند. انعکاس نور در آینه محفل آنها را غرق در روشنایی میکند. مهتاب آینه را به ماهرخ میسپارد تا مراسم عروسی برگزار شود.»[سوره سینما]
«در گفتوگوی تلویزیونی فریدون جیرانی و بهروز افخمی در بهمن ماه ۱۳۹۴ در شبکه سه تلویزیون ایران گفته شد که داوران جشنواره سال ۱۳۷۰ این فیلم را پسندیده بودند و بیشتر جایزهها را برایش در نظر گرفته بودند. ولی سرانجام تنها جایزه ویژه هیئت داوران به «مسافران» رسید. افخمی که از داوران آن دوره بود، از توضیح بیشتر خودداری کرد. جیرانی در گفتوگو با عبدالله اسفندیاری به سال ۱۳۹۵ اشاره کرد که از رسول ملاقلیپور شنیده که سیدمحمد بهشتی شیرازی در جلسه هیئت داوران آن جشنواره گفته که همه جایزهها را به بیضایی بدهند، «اگر میخواهید کسی را بیکار کنید!» بنا بر این نظر، تصمیم بر آن شده که جایزهها به این فیلم نرسد، تا احیانا فیلمساز دچار گرفتاریهای رایج در سینمای آن زمان نشود و بهاصطلاح «بیکار» نشود. ولی با این همه، بیضایی تا ۱۰ سال پس از «مسافران» امکان فیلمسازی نیافت.»[ویکیپدیای فارسی]
«یک دفعه عباس کیارستمی با شوخی به من گفت که روزی شخصی من را استاد خطاب کرد و من به او گفتم که من استاد نیستم و تنها دو استاد وجود دارد که یکی بهرام بیضایی است -که بد هم نگفته است- و دومی را درباره من اطلاق کرد که فکر کردم دومی را در پرانتز باز گذاشته که وقتی خاطره تعریف میکند، این اسم را بگذارد!»[آیدین آغداشلو]
بیضایی فیلمساز متفاوتی است؛ فیلمسازی با فیلمهایی بسیار ستایششده و همچنین با فیلمهایی کمتر ستایششده و گاهی هم با آثاری اصلا ستایشنشده! با این همه، حتی در مورد آثاری که مورد نقد منتقدان هنری یا منتقدان سیاسیاش قرار گرفته، تسلط تحسینبرانگیز او بر تمام اجزای صحنه، امری نبوده که مورد انکار قرار گیرد. «مسافران» فیلم ستایششدهای است از او که با قرائتهای گوناگون روبهرو شد. این قرائتها البته گاهی نه بر اساس آنچه در روگفتار یا زیرگفتارهای اثر بیان میشد، که بر اساس چیزی شکل میگرفت که منتقدان سیاسی بیضایی میخواستند او را به آن منتسب کنند و اگر بنا بود که بر اساس چنین خوانشی، «مسافران» منتسب به فرقهای خاص باشد، باید بخش اعظم آثار خلقشده در جهان از دوران باستان تاکنون، منتسب به آن فرقه خاص میبودند! با این همه، بودند کسانی که به اثر چشم دوختند و از خوانش سیاسی صاحب اثر درگذشتند. «متاسفانه یک رویه فرصتطلبانه در این سالهای اخیر پیرامون سینمای دینی به وجود آمده، به این شکل که مثلا فیلم بروسلی را میآورند و با آراستن به محاسن و انگشتر نقره و… ظاهر شرقپسندانهای به آن میدهند و آن را به عنوان سینمای یک کشور دینی یا مسلمان معرفی میکنند، که این یک کلاهبرداری است. «مسافران»، چه به لحاظ ساختار و چه به لحاظ محتوا، مذهبیترین فیلم ایرانی است که بعد از انقلاب ساخته شده است.»[منوچهر یاری/حوزه هنری/ خرداد۱۳۸۰/ ایسنا] اینکه «مسافران» مذهبیترین فیلم پس از انقلاب است، یا سیاسیترین یا امیدبرانگیزترین یا فلسفیترین، البته محل مناقشه خواهد بود تا دههها، اما مهم آن است که فیلم چه نوع جهانی را میسازد، یا توقع دارد از مخاطب، که چه نوع جهانی را باور کند، یا بیش از اینها، از مخاطب میخواهد چگونه به حقیقت و راویان حقیقت بنگرد. از این منظر و راویان متعدد فیلم و سابقه بیضایی در بازروایی آثار کوروساوا [مثلا در «غریبه و مه» که روایت بیضاییوار از «هفت سامورایی» است]، «مسافران» بازآفرینی «راشومون» است با همان مقصد نهایی در تغییر رویکرد مخاطب نسبت به حقیقت و راویانش، اما به نسبت فیلم کوروساوا، فیلم امیدوارانهتری است؛ جنسی از امیدواری در این فیلم است که در آثار تارکوفسکی هم قابل رصد است و اینکه چنین فیلمی را با این غلظت و شدت مذهبی بخوانند، یادآور سخن بابک احمدی است که در ایران، امید و اعتماد تارکوفسکی بدل به امید و اعتقاد شد! [رویکردی که در همان دههای اتفاق افتاد که در ایستگاه پایانیاش، «مسافران» کلید خورد.]
من شخصا از طرفداران سینمای بیضایی نیستم؛ نه به این دلیل که او استاد نیست [شاید بیش از هر سینماگر دیگری در ایران، لایق چنین لقبی است]، بلکه به این دلیل که او در بخشِ غالبِ کارنامه سینمایی کمحجمش [۱۰ فیلم بلند طی ۴۶ سال] بیش از آنکه دلمشغول تولید اندیشه در حوزههای ماندگار باشد، به کار تولید استعارههای سیاسی پرداخته و هر جا که بهرغم کوشایی، در این امر موفق نبوده، به بهترین آثار کارنامه خود دست یافته، مثل «باشو» یا همین «مسافران» و احتمالا فاجعهبارترین اثرش «وقتی همه خوابیم» است که حتی دیگر دلمشغول تولید استعاره سیاسی هم نیست، یکسره بیانیه صادر میکند!
«مسافران» بهرغم تلاش فیلمساز برای تولید کلاناستعاره سیاسی و صدور بیانیههایی غیرعلنی[از این نظر احتمالا ترس دستاندرکاران دولتی فرهنگ از آثار او بهحق بوده، چراکه همیشه با ساخت هر فیلم تازهاش، انتظار پخش شبنامهای را داشتهاند!] به دلیل ذاتِ تکثرگرای نوع روایت چندگانه فیلم، به اثری «ضدِ تکخوانی» بدل شده و به دلیل انضباط باورنکردنی بیضایی، چه در روایت و چه در اجرای سینمایی، با شکست «کلاناستعاره سیاسی» در «متن»، متن بر آفریننده خود چیره شده و اثری چندخوانشی با زیرگفتارهای بسیار پدید آمده.
«مسافران» را باید غایتِ سودآوری شکست آفریننده در برابر متن هنری انگاشت؛ اگر در «باشو»، عوامل بیرونی و نقش سرمایهگذار و تهیهکننده، باعث حذف قرائت سیاسی از متن شد و استعارههای نفسگیر بیانیهوار را به خاکستر بدل کرد، در «مسافران»، ذات و چگونگی روایت، بیضایی سیاسیاندیش را خاکسترنشین کرد و بیضایی هنرمند را چون ققنوسی از دل این خاکستر به در آورد. بارها آرزو کردهام که کاش در «غریبه و مه» هم چنین رویکردی به وقوع میپیوست و آن همه زیبایی بصری و چشماندازهای نو در سینمای ایران، به هدر نمیرفت، اما دریغ که چنین نشد.
منبع: ماهنامه هنروتجربه
سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی؛ تازه ترین نمونه از مجموعه برنامه های برخوانی نمایشنامه های استاد بهرام بیضایی با عنوان بیضایی خوانی به کارگردانی کیوان کثیریان این بار با انتخاب نمایشنامهی «چهار صندوق» در شامگاه ۱۲ مهر، در کتابسرای راوی- در محله ی باغ فردوس تجریش- به اجرا درآمد. دراجرای این برخوانی،...
۱۲ساعت پیش
«کارنامهی بُندارِ بیدخش» در تازهترین جلسه از سلسله جلسات بیضاییخوانی به کارگردانی کیوان کثیریان نمایشنامه خوانی میشود. به گزارش سینماسینما، نمایشنامه «کارنامهی بُندارِ بیدخش» نوشته استاد فقید بهرام بیضایی، شنبه ۱۸ مهرماه ساعت ۱۹ در خانه فرهنگ و هنر یک اتفــاقِ سـاده خوانده میشود. ساناز پوردشتی و مهدی وحیدروش نقشخوانان...
۱۴۰۵/۰۷/۱۴
سینماسینما، شهرام اشرف ابیانه غروب در دیاری غریب، آخرین سهگانهی نمایشنامههای عروسکی بهرام بیضایی، حتی اکنون نیز نمایشنامهای پیشرو و جسورانه شمرده میشود. اثری که به شعر پهلو می زند، با آن زبان ادبی و آهنگین و آیینی و اعتراضی نوآورانهاش، ودیالوگهایی که حس روایت کهن و افسانه و حکایت...
۱۴۰۵/۰۷/۱۱
سینماسینما، فرزانه متین؛ دوشب گذشته به تماشای نمایشنامهخوانی «چهار صندوق» بهرام بیضایی به کارگردانی کیوان کثیریان نشستم؛ شبی که برای من فقط یک نمایشنامهخوانی نبود، بلکه فرصتی بود برای دوباره شنیدن صدای هنرمندی که بخش مهمی از تئاتر و سینمای ایران با نام او معنا پیدا میکند. بیضایی از آن...
۱۴۰۵/۰۷/۰۳
در مجلس یادبود بهرام بیضایی از او به عنوان هنرمندی یاد شد که یک تنه به جای ده تن کار کرد.
۱۴۰۵/۰۷/۰۱
نمایشنامه «چهار صندوق» در تازهترین جلسه از سلسله جلسات بیضاییخوانی به کارگردانی کیوان کثیریان نمایشنامه خوانی میشود. به گزارش سینماسینما، نمایشنامه «چهار صندوق» نوشته استاد فقید بهرام بیضایی، دوشنبه ۳۰ شهریورماه ساعت ۱۹ در عمارت روبرو خوانده میشود. نغمه احمدی، رضا جلایری، بهگل ذوالفقارزاده، امیرعلی صابری، درسا علمینژاد و حسین...
۱۴۰۵/۰۶/۲۸
نمایشنامه «چهار صندوق» در تازهترین جلسه از سلسله جلسات بیضاییخوانی به کارگردانی کیوان کثیریان نمایشنامه خوانی میشود. نوشته «چهار صندوق» بهرام بیضایی نمایشنامهخوانی میشود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۵/۰۶/۲۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی؛ در ادامه ی مجموعه برنامه های برخوانی نمایشنامه های استاد بهرام بیضایی با عنوان «بیضایی خوانی»، ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ در «مدرسه سینما و تئاتر جادو»، با برخوانی ندا کوهی و کارگردانی کیوان کثیریان، به تماشای برخوانی نمایشنامه «آرش»، یکی از نوشتههای آغازین سال های نمایشنامه نویسی...
۱۴۰۵/۰۶/۲۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
آیین گرامیداشت روز سینما با محوریت «ایران» شامگاه پنجشنبه (۲۶ شهریور) در محوطه بیرونی موزه سینما و با حضور تعدادی از مسوولان و هنرمندان سینما و تلوبزیون و با نکوداشت یاد بهرام بیضایی، ناصر تقوایی و اکبر عبدی گرامی داشته شد.
۱۴۰۵/۰۶/۲۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
گرامیداشت روز سینما با محوریت «ایران» و با نکوداشت یاد بهرام بیضایی، ناصر تقوایی و اکبر عبدی و آنهایی که جان خود را در جنگ و ناآرامی های دیماه سال گذشته از دست دادند، شامگاه پنجشنبه ۲۶ شهریور ماه در موزه سینمای ایران برگزار شد. عکاس: علی چاشنیگیر
۱۴۰۵/۰۶/۲۷
کتابخانه و مرکز اسناد خانه سینما با تاکید بر جمعاوری اسناد و آرشیو این نهاد صنفی، به اسم بهرام بیضایی نامگذاری شد.
۱۴۰۵/۰۶/۲۵
برنامه «به یاد استاد بهرام بیضایی» با پخش مستندهای «نامههای گمشده» و «فرش آنچه به یاد میآورد» در موزه سینمای ایران برگزار میشود. نوشته برنامه «به یاد استاد بهرام بیضایی» در موزه سینما برگزار میشود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۵/۰۶/۲۴
در این بسته خبری مروری بر مهمترین خبرهای رسیده سینما و تئاتر داریم.
۱۴۰۵/۰۶/۲۴
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی؛ در ادامه ی سلسله برنامه های نمایشنامه خوانی آثار بهرام بیضایی با عنوان «بیضایی خوانی»، کیوان کثیریان، در جایگاه کارگردان و هماهنگ کننده ی این مجموعه برنامه ها، این بار به سراغ نمایشنامه ی “اژدهاک” رفته است؛ نمایشی که بهرام بیضایی آن را در فاصله ی...
۱۴۰۵/۰۶/۱۶
جلسات «بیضاییخوانی» با نمایشنامه «ضیافت» به کارگردانی کیوان کثیریان در خانه فرهنگ و هنر «یک اتفاق ساده» برگزار میشود و «اژدهاک» نیز خانه اردیبهشت اودلاجان اجرا شد. به گزارش سینماسینما، نمایشنامه «ضیافت» نوشته هنرمند فقید بهرام بیضایی، شنبه ۱۴ شهریور ساعت ۱۹ در خانه فرهنگ و هنر «یک اتفاق ساده»...
۱۴۰۵/۰۶/۱۰
مستند «دوئل» روایتی از مسیر پر پیچ و خم علیرضا حیدری برای رسیدن به المپیک، دوم مرداد روی آنتن شبکه ورزش میرود. نوشته روایت مسیر پر پیچ و خم زندگی علیرضا حیدری در مستند «دوئل» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۰۵/۰۲
نمایش « بازیافتیها» به کارگردانی رضا حیدری امشب ۳۰ آذر ماه روی صحنه نخواهد رفت.
۱۳۹۷/۰۹/۳۰
نمایش «باز یافتیها» به کارگردانی رضا حیدری، آذر ماه در پردیس تئاتر شهرزاد بر روی صحنه میرود.
۱۳۹۷/۰۸/۲۶
گروه طراح و آهنگساز نمایش «ریچارد» به کارگردانی حمیدرضا نعیمی معرفی شدند. به گزارش مهر، در نمایش «ریچارد» که از تیرماه در تالار وحدت روی صحنه می رود، رضا مهدی زاده طراح صحنه، ادنا زینلیان طراح لباس، ماریا حاجیها طراح گریم، رضا حیدری طراح نور، حبیب شیبانی و پردیس خسروی...
۱۳۹۷/۰۴/۰۲
اسامی ۱۰ فیلم برتر به انتخاب تماشاگران در سی و چهارمین جشنواره فیلم کوتاه تهران اعلام شد.انجمن فیلم کوتاه ایران (ایسفا) به همراه تعدادی از اعضا شامل پیمان نهان قدرتی، مصطفی امامی، علی رشیدی فر، کاوه قهرمان، غلام رضا حیدری، حمید ناصری مقدم، مسعود حاتمی، میر عباس خسروی نژاد، مهدی...
۱۳۹۶/۰۸/۰۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماپرس: نسخه نهایی فیلم سینمایی «شاخ کرگدن» تحویل دبیرخانه سیوپنجمین جشنواره فیلم فجر شد.
۱۳۹۵/۱۰/۰۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماپرس: فیلمبرداری فیلم سینمایی «کمدی انسانی» محمدهادی کریمی به پایان رسید.
۱۳۹۵/۰۸/۰۹
سینماپرس: فیلم مستند سینمایی «دیپلماسی شکست ناپذیر آقای نادری» ساخته مشترک بهتاش صناعی ها و مریم مقدم مراحل پایانی تدوین را پشت سر میگذارد.
۱۳۹۵/۰۶/۱۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماپرس: برندگان بخش های مختلف نخستین جشنواره فیلم «سلامت» معرفی شدند.
۱۳۹۵/۰۶/۰۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماپرس: نامزدهای دریافت جایزه از بخش های مختلف نخستین جشنواره فیلم «سلامت» معرفی شدند.
۱۳۹۵/۰۶/۰۵
سینماپرس: با پایان کار هیات انتخاب هشتمین جشن مستند سینمای ایران ۴۱ مستند کوتاه، نیمه بلند و بلند برای حضور در این رویداد انتخاب شدند.
۱۳۹۵/۰۶/۰۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماپرس: زمان و سالن های نمایش دهنده آثار سینمایی حاضر در نخستین جشنواره فیلم سلامت در پردیس سینمایی چارسو اعلام شد.
۱۳۹۵/۰۵/۳۱
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سینماپرس: محسن محسنی نسب کارگردان سینمای ایران که مدتی قبل فیلمبرداری جدیدترین اثر سینمایی اش را به پایان رسانده در رابطه با جدیدترین وضعیت این اثر سینمای گفت: تدوین «شاخ کرگدن» به اتمام رسیده و ما از ابتدای هفته آینده با یک گروه طراح جلوه های ویژه بصری کارهای این...
۱۳۹۵/۰۳/۲۹