راه رفتن بر لبه تیغ!/ نگاهی به فیلم«رزم آرا؛ یک دوسیه مسکوت»
سینماسینما، عزیزالله حاجی مشهدی
احسان عمادی در دومین مستند تاریخی خود نیز توانسته است بار دیگر از همکاری حسام اسلامی به عنوان تهیه کننده فیلم «رزم آرا؛ یک دوسیه مسکوت» بهره مند شود. او در مستند تازه خود تلاش کرده تا از طریق پرداختن به چهره نگاری یک شخصیت سیاسی- نظامی از میان رجال سیاسی تاریخ معاصر ایران، جلوه هایی از یک مقطع تاریخی پرتنش از دوران سلطنت پهلوی دوم و اوضاع اجتماعی اواخر دهه ۲۰ و اوایل دهه ۳۰ را در فیلم مستند خود بازسازی کند.
اگر بپذیریم که در قالب یک مستند چهره نگار (portrate documantary) قرار نیست که تنها به ویژگی های شخصیتی یک چهره تاریخی، سیاسی یا علمی و هنری بپردازیم، به شرط آشنایی با ظرفیت های زیاد چنین قالبی، می توانیم از شرایط تاریخی و اجتماعی زمانه ای که شخصیت مورد نظرمان در آن به سر می برده است نیز تصویری روشن به دست دهیم و به خوبی می توانیم در جهت بالا بردن میزان شناخت تاریخی مخاطبان خود کمک کرده و شرایطی ایجاد کنیم که مخاطبان فیلم مستندمان بتوانند شناخت درست تر و دقیق تری از یک چهره سیاسی یا فرهنگی و هنری پیدا کنند. در این صورت، چه بسا، بهتر بتوانیم به نقش و اهمیت ساخت این دسته از مستندها پی ببریم. در عین حال، چشم داشت ها و انتظارات ما از یک مستند چهره نگار نیز بیش از حد انتظار، بالاتر می رود و توقع داریم که چنین مستندی، از سطح یک مستند چهره نگار ساده که تنها به شرح حال و بیوگرافی یک شخصیت می پردازد، خود را بالاتر بکشد و بدون دخالت دادن نگاه شخصیِ مستندساز، در سایه وفاداری به سوژه، دستاوردی صادقانه را به مخاطبان و علاقه مندان این گونه آثار ارائه دهد.
شاید حتی لازم باشد که گاه، درباره یک شخصیت خاص، چند مستندساز، با زوایه نگاه های متفاوت و به ظاهر متضاد، فیلم بسازند و هم چنان که مثلا کسانی همچون محمد ترکمان، داوود امینی و… که درباره رزم آرا و دوران تاریخی زمان حیات وی، کتاب هایی تدوین کرده اند و آشکارا با دیدگاه های متفاوتی دست به چنین تالیفاتی زده اند، درباره رزم آرا نیز چند فیلم با نگاه های متفاوت تولید شود.
ساخته شدن مستندهایی از نوع «رزم آرا…» اگرچه به تاریخ معاصر ایران مربوط می شود و در مقایسه با برخی چهره های تاریخی که در سده های گذشته میزیسته اند، مستندات و اطلاعات دقیق تری در دست بوده است، با این همه، با گذشت نزدیک به هفت دهه از رخدادی چون ترور سپهبد حاجی علی رزم آرا، نخست وزیری که با چهره های نام آشنایی چون دکتر محمد مصدق، آیت الله کاشانی، نواب صفوی، اسدالله علم و… بسیاری دیگر هم دوره بوده است، باید گفت که به دلیل تحولات اجتماعی پیش آمده و به ویژه وقوع انقلاب۵۷، باز هم نزدیک شدن به چنین شخصیتی، کار چندان آسانی نبوده است.
احسان عمادی کوشیده است با نگاهی بی طرفانه و وفادار به حقایق تاریخی، روایتی تازه و شاید به راستی متفاوت از زندگی و کشته شدن جنجالی رزم آرا، نخست وزیر نظامی محمدرضا شاه، ارائه دهد. از انتخاب عنوان فیلم و استفاده از واژه فرانسوی «دوسیه» ( du siye) – به معنای پرونده- گرفته، تا واژه عربی «مسکوت» -در این عنوان به جای بایگانی شده و راکد- که به خوبی حال و هوای فضای عدلیه و دادگستری ۶۰ یا ۷۰ سال پیش ایران را به ذهنمان می آورد تا حال و هوای تصویری فیلم که به جز چند نما از مصاحبه با برخی از آدم های آشنا- که دوست مستندسازمان فرهاد ورهرام از این روش، به عنوان شیوه ای شبیه استشهاد محلی یاد می کند- در بخش های عمده ای از کار خود، با پی جویی های دقیق، از برخی صحنه ها و نماهای تصویری سیاه و سفید به اصطلاح آرشیوی و بایگانی شده که به طور معمول در شیوه مستندهای گردآوری (Compilation) مورد استفاده قرار می گیرد، بهره می برد. کارگردان در کنار مدارک و مستندات انگشت شماری که در اختیار داشته است، برای تنوع بخشیدن به ساختار بصری و شکل دیداری کار خود نیز دست به خلاقیت می زند و بر مبنای برخی نقل قول هایی که حتی نوار صوتی و مدرک مستند شنیداری آنها نیز وجود نداشته است، با استفاده از شیوه ساده و در عین حال جذاب موشن گرافیک (Motion Graphics) فضاهایی خلق می کند که جای خالی تصاویر پرشمار و متنوع را به خوبی ُپر کند.
مهم ترین امتیاز کار احسان عمادی در ساخت چنین مستندی، گذشته از آنچه پیش از این گفته ایم، پرهیز از نگاه ساده انگارانه در تولید این فیلم مستند است. به این معنا که از آغاز تا پایان فیلم، هرگز مرعوب هیچ یک از جریان های فکری یا سیاسی و نگرش ها و قضاوت های رایج نمی شود و با هیچ یک از شخصیت ها، در مقام مستندساز، جانبدارانه همدلی نمی کند و قضاوت و برداشت نهایی را به مخاطبان چنین اثری واگذار می کند. به گونه ای که مخاطبان این مستند، در طول فیلم، طی۷۷ دقیقه، با روندی آرام و طبیعی، ابتدا با زندگی و شخصیت رزم آرا و همچنین رشد و ارتقای او تا رسیدن به ریاست ستاد ارتش و نخست وزیری، آشنا می شوند و بعد از پرسش های فراوانی که در طول فیلم برای آنها مطرح می شود، می توانند درباره ماجرای ترور شخصیت محوری این مستند دست به قضاوت بزنند. چه کسی به او شلیک کرد؟ چه کسی دستور قتل و ترور او را صادر کرد؟ نقش چهره های نام آشنایی که در آن فضای سیاسی حضوری موثر داشته اند (از محمدرضا شاه گرفته تا آیت الله کاشانی و نواب صفوی و اسدالله علم و نواب صفوی و خلیل طهماسبی و…) در این ترور جنجالی و بحث برانگیز چه بوده است؟
از میان منابع تصویری مورد استفاده کارگردان، بیشترین حجم مستندات را عکس های به جامانده از شخصیت های مورد اشاره در فیلم و فضاهای کار و زندگی و حتی پیکر خون آلود رزم آرا، تشکیل می دهد.
از شخصیت ها و چهره های مورد اشاره در فیلم، به هیچ روی تصاویری مبالغه شده و یکسره مثبت یا منفی ارائه داده نمی شود. در معرفی خلیل طهماسبی، از او به عنوان نجار ساده عضو گروه انقلابی فداییان اسلام یاد می شود که با سپهبد رزم آرا به عنوان کسی که از مخالفان جدی ملی شدن صنعت نفت بود، آشکارا مخالفت می کرد.
مستند «رزم آرا…» به دلیل چند ویژگی ممتاز، از جمله استفاده درست از مدارک و مستندات انگشت شمار موجود، بهره برداری مناسب از نتیجه پژوهش های انجام شده تاریخی (از کتابهای موجود گرفته تا مستندات مربوط به «پروژه تاریخ شفاهی هاروارد»)، انتخاب موسیقی کم حجم و متناسب و به ویژه سنت شکنی در استفاده از عادی ترین شیوه ضبط گفتار متن (با صدای محمد بحرانی) و پرهیز از کلیشه های رایج، برای تولید مستندهای چهره نگار با تکیه بر رخدادهای تاریخی، می تواند انگاره بسیار مناسبی باشد.
منبع: ماهنامه هنروتجربه
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین میشود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران میشود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی میکنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلمهای سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
مستند «رویاباف و قاضی» اکران آنلاین میشود
مستند «رویاباف و قاضی» به کارگردانی حسام اسلامی از ۱۴ آبان اکران آنلاین خود را در هاشور آغاز میکند. نوشته مستند «رویاباف و قاضی» اکران آنلاین میشود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۸/۱۰
اختصاصی سینماسینما/ حسام اسلامی: امیدوارم فیلمساز مستند برای عرضه فیلمش کمتر دچار چالش شود
اختصاصی سینماسینما/ حسام اسلامی: امیدوارم فیلمساز مستند برای حسام اسلامی تهیهکننده و کارگردان مستند در این گفتگو، درباره اکران آنلاین فرار از قصر (ساخته احسان عمادی)، نمایش مستند در پلتفرمها و اکران ۲ فیلمش صحبت کرده است.
۱۴۰۴/۰۶/۱۴
اکران و نقدِ «فرار از قصر» در سینما اندیشه
فیلم مستند «فرار از قصر» بهکارگردانی سید احسان عمادی در فرهنگسرای اندیشه اکران و نقد بررسی می شود. به گزارش سینماسینما، این فیلم به تهیهکنندگی حسام اسلامی و محصول سال ۱۴۰۳ در «مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی» است. این مستند با بازسازی سینمایی و استفاده از تصاویر آرشیوی و...
۱۴۰۴/۰۵/۲۷
منتظر بمانید..
جایزه اژدههای نقرهای کراکف برای مستند «دربند»
«دربند» به کارگردانی حسام اسلامی جایزه بهترین مستند کوتاه شصت و پنجمین جشنواره فیلم کراکف لهستان را دریافت کرد. نوشته جایزه اژدههای نقرهای کراکف برای مستند «دربند» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۳/۱۳
منتظر بمانید..
جشنواره استانبول به سینمای ایران ۲ جایزه داد
چهل و چهارمین جشنواره فیلم استانبول دو جایزه ویژه هیات داوران و بهترین فیلم کوتاه خود را به آثار سینماگران ایرانی اختصاص داد. به گزارش سینماسینما، چهل و چهارمین جشنواره فیلم استانبول فهرست جوایز خود را اعلام کرد و فیلم «جماعت» ساخته سهند کبیری جایزه ویژه هیات داوران و «در...
۱۴۰۴/۰۲/۰۵
تنها یک فیلم کوتاه، سهم سینمای ایران در برلین؛ فیلمهای جشنواره برلین ۲۰۲۵ اعلام شد
هفتاد و پنجمین جشنواره بینالمللی فیلم برلین فهرست فیلمهای بخش مسابقه اصلی و سایر بخشها را اعلام کرد. به گزارش سینماسینما، در بخش مسابقه اصلی جشنواره برلین، ۱۹ فیلم برای کسب جوایز اصلی از جمله خرس طلایی بهترین فیلم رقابت میکنند. بخش مسابقه اصلی آری (فرانسه-بلژیک)، کارگردان: لئونور سرای ماه...
۱۴۰۳/۱۱/۰۲
چهار مستند ایرانی در جشنواره هات داکس
سی و یکمین جشنواره فیلم مستند هات داکس تورنتو فهرست فیلمهای خود را با حضور آثار ۵ سینماگر ایرانی اعلام کرد. به گزارش سینماسینما، سی و یکمین جشنواره فیلم مستند هات داکس در کشور کانادا فیلمهای خود را اعلام کرد و مستندهای «رویا باف و قاضی» ساخته حسام اسلامی محصول...
۱۴۰۳/۰۱/۰۹
ساخت مستند «فرار از قصر» مانند یک سفر طولانی بود
مراسم رونمایی و اکران افتتاحیه فیلم مستند «فرار از قصر» به کارگردانی سیداحسان عمادی و تهیهکنندگی حسام اسلامی از محصولات مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی شب گذشته (شنبه ۹ دی) توسط گروه سینمایی هنر و تجربه در پردیس سینمایی چارسو برگزار شد. به گزارش سینماسینما، پیش از نمایش...
۱۴۰۲/۱۰/۱۰
آغاز اکران یک مستند سیاسی در هنر و تجربه
اکران مستند سیاسی و تاریخی «فرار از قصر» به کارگردانی احسان عمادی و تهیهکنندگی حسام اسلامی از روز چهارشنبه ۶ دی در گروه سینمایی هنر و تجربه آغاز میشود. به گزارش سینماسینما، «فرار از قصر» یک مستند تاریخی و سیاسی بلند است که به ماجرای فرار رهبران حزب توده از...
۱۴۰۲/۱۰/۰۵
«متهمین دایره بیستم» نقد و بررسی میشود
فیلم مستند «متهمین دایره بیستم» با حضور حسام اسلامی نویسنده و کارگردان فیلم و معین کریمالدینی مستندساز و منتقد در «عصرانه مستند» نمایش داده میشود.
۱۳۹۷/۰۵/۱۴
هیأت انتخاب دهمین جشن مستقل سینمای مستند معرفی شدند
اسامی اعضای هیأت انتخاب دهمین جشن مستقل سینمای مستند ایران اعلام شد. به گزارش سینماسینما، حسام اسلامی، شهروز توکل، محمد جعفری، سحر رضوی، فخرالدین سیدی کورائیم، محمد شیروانی، علی علایی، بهمن کیارستمی و محمد کارت به عنوان اعضای هیأت انتخاب این رویداد معرفی شدند. اعضای هیات انتخاب از اوایل هفته...
۱۳۹۷/۰۴/۲۳
معرفی هیأت انتخاب دهمین جشن مستقل سینمای مستند
سینماپرس: اسامی اعضای هیأت انتخاب دهمین جشن مستقل سینمای مستند ایران اعلام شد.
۱۳۹۷/۰۴/۲۳
رقابت «متهمین دایره بیستم» در جشنواره زردآلوی طلایی ارمنستان
مستند ایرانی «متهمین دایره بیستم» در بخش مسابقه جشنواره «زرد آلوی طلایی» ارمنستان حضور یافت. به گزارش رسیده، پانزدهمین دوره جشنواره «زردآلوی طلایی» طی روزهای ۱۷ تا ۲۴ تیر ماه ۹۷ در شهر «ایروان» ارمنستان برگزار میشود و مستند «متهمین دایره بیستم» ساخته حسام اسلامی در بخش مسابقه مستند این...
۱۳۹۷/۰۴/۱۲
«متهمین دایره بیستم» برگزیده وین
«متهمین دایره بیستم» برنده جایزه بهترین فیلم جشنواره مستند «وین» اتریش شد. به گزارش سینماسینما، در جشنواره بینالمللی مستند «وین» موسوم به ethnocineca که از ۴ تا ۱۱ ماه می ۲۰۱۸ در پایتخت اتریش برگزار شد، مستند «متهمین دایره بیستم» ساخته «حسام اسلامی» موفق به کسب جایزه بهترین فیلم بخش...
۱۳۹۷/۰۲/۲۹
«متهمین دایره بیستم» به جشنواره «اینک خاورمیانه» ایتالیا راه یافت
فیلم مستند «متهمین دایره بیستم» از تولیدات مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی به کارگردانی حسام اسلامی، به جشنواره «اینک خاورمیانه» فلورانس ایتالیا راه یافت. به گزارش رسیده، هشتمین دوره جشنواره «اینک خاورمیانه» Middle East Now طی روزهای ۲۱ تا ۲۶ فروردینماه ۱۳۹۷ در شهر «فلورانس» ایتالیا برگزار میشود و...
۱۳۹۶/۱۲/۲۶
معرفی انیمیشنها و مستندهای کوتاه راهیافته به جشنواره حسنات
۱۳ فیلم انیمیشن و ۱۷ مستند کوتاه برای بخش مسابقه هفتمین جشنواره ملی فیلم کوتاه حسنات اصفهان انتخاب شد. به گزارش رسیده ، اعضای هیئت انتخاب بخش فیلم متشکل از: مسعود امینیتیرانی، مهدی جعفری، امیر سحرخیز، سهراب خسروی، نقی نعمتی، حسین احمدی، پدران صدرائی طباطبایی، ابوالقاسم نظرپور، فریدون خسروی و...
۱۳۹۶/۱۱/۰۷
برنده سری جدید «خانه ما» به انتخاب مردم
فصل چهارم مستند مسابقه خانه ما مدتی است که روی آنتن شبکه نسیم رفته است. این مستند مسابقه خانوادگی در فصل جدید به سراغ سه خانواده اهوازی رفته است و با تغییراتی در چالش ها و داوری، فصلی متفاوت را شروع کرده است. خانه ما به کارگردانی حسام اسلامی و...
۱۳۹۶/۱۰/۲۷
به تماشای «محاکمه» بروید
برنامه این هفتهی کانون فیلم «سینماحقیقت» مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، به نمایش و نقد فیلم مستند «محاکمه» به کارگردانی احسان عمادی و تهیهکنندگی حسام اسلامی اختصاص یافته است.
۱۳۹۶/۰۶/۲۵
نمایش و نقد مستند «محاکمه» در کانون فیلم سینماحقیقت
برنامه این هفته کانون فیلم «سینماحقیقت» مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، به نمایش و نقد فیلم مستند «محاکمه» به کارگردانی احسان عمادی و تهیهکنندگی حسام اسلامی اختصاص یافته است. به گزارش رسیده، این فیلم از ساعت ۱۷ عصر روز یکشنبه ۲۶ شهریور ۹۶ در سالن سینماحقیقت این «مرکز» به...
۱۳۹۶/۰۶/۲۵
«متهمین دایره بیستم» به جایزه آسیا- پاسیفیک راه یافت
فیلم مستند «متهمین دایره بیستم» از تولیدات مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی به کارگردانی حسام اسلامی، به جایزه «آسیا- پاسیفیک» استرالیا راه یافت. به گزارش روابط عمومی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، با اعلام مسئولان یازدهمین دوره جوایز سینمایی آسیا- پاسیفیک، «متهمین دایره بیستم» به بخش مسابقه فیلمهای...
۱۳۹۶/۰۵/۳۰
مستند «ترور رزمآرا» در راه «حقیقت»
مستند «رزمآرا یک دوسیه مسکوت»به کارگردانی سیداحسان عمادی و تهیهکنندگی حسام اسلامی، برای اولین نمایش عمومی به دبیرخانه یازدهمین دوره جشنواره بینالمللی سینماحقیقت ارائه خواهد شد.
۱۳۹۶/۰۳/۰۸
روایتی تازه از ترور رزمآرا در جشنواره سینماحقیقت
مستند «رزمآرا یک دوسیه مسکوت» به کارگردانی سیداحسان عمادی و تهیهکنندگی حسام اسلامی، برای اولین نمایش عمومی به دبیرخانه یازدهمین دوره جشنواره بینالمللی سینماحقیقت ارائه خواهد شد. حسام اسلامی در گفتگو با خبرنگار روابط عمومی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی گفت: ایده ساخت فیلمی پیرامون ترور رزمآرا هنگام ساخت...
۱۳۹۶/۰۳/۰۸
«متهمین دایره بیستم» به نقد رسید
مستند «متهمین دایرهی بیستم» ساختهی حسام اسلامی در سالن سینماحقیقت به نمایش درآمد و سپس جلسهی نقد و بررسی این فیلم با حضور امید نجوان بهعنوان منتقد مهمان برگزار شد.
۱۳۹۶/۰۲/۱۸
به تماشای «متهمین دایره بیستم» بروید
برنامه این هفتهی کانون فیلم «سینماحقیقت» مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، به نمایش و نقد فیلم مستند «متهمین دایره بیستم» ساخته حسام اسلامی اختصاص یافته است.
۱۳۹۶/۰۲/۱۶
نمایش «متهمین دایره بیستم» در کانون فیلم سینماحقیقت
برنامه این هفته کانون فیلم «سینماحقیقت» مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، به نمایش و نقد فیلم مستند «متهمین دایره بیستم» ساخته حسام اسلامی اختصاص یافته است. به گزارش روابط عمومی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، این فیلم از ساعت ۱۷ عصر روز یکشنبه ۱۷ اردیبهشت ۹۶ در سالن...
۱۳۹۶/۰۲/۱۶
راهیابی «متهمین دایره بیستم» به جشنواره «هات داکس»
مستند «متهمین دایره بیستم» به کارگردانی حسام اسلامی به جشنواره بینالمللی و معتبر مستند «هاتداکس» کانادا راه یافت.
۱۳۹۶/۰۱/۰۵
مستند «متهمین دایره بیستم» به جشنواره «هاتداکس» راه یافت
به گزارش فیلمنت نیوز و به نقل از روابط عمومی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، بیست و سومین دوره جشنواره مستند «هاتداکس» طی روزهای ۷ تا ۱۷ اردیبهشتماه ۱۳۹۶ در شهر «تورنتو» کانادا برگزار میشود و فیلم مستند بلند متهمین دایره بیستم به کارگردانی حسام اسلامی در بخش «نمایش...
۱۳۹۶/۰۱/۰۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
«ماجرای نیمروز» با ۵ سیمرغ بلورین، برندهی جشنوارهی سیوپنجم
به گزارش خبرنگار فیلمنت نیوز؛ میهمانان آیین اختتامیهی سیوپنجمین جشنوارهی فیلم فجر از حدود ساعت ۱۸:۱۵ دقیقه وارد سالن همایشهای برج میلاد شدند و مراسم دقایقی بعد از ساعت ۱۹ با تلاوت آیات قران و پخش سرود جمهوری اسلامی و با اجرای احسان کرمی آغاز شد. صحنهی مراسم اختتامیه با...
۱۳۹۵/۱۱/۲۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
برندگان سیمرغ بلورین سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر مشخص شدند
۱۳۹۵/۱۱/۲۱