سینماسینما، عزیزالله حاجیمشهدی:
ابراهیم مختاری، مستندساز نامآشنای سینمای ایران، ۲۳ سال پس از ساخت نخستین فیلم سینمایی خود (زینت/ ۱۳۷۲) این روزها، «برگِ جان» دومین فیلم سینمایی خود را در گروه هنر و تجربه بر پرده نمایش دارد. فیلمی که فضای کلی آن باز هم، با حالوهوای رایج فیلمهای معمول و گیشهپسند سینمای ما تفاوتهای آشکاری دارد.
مختاری با استفاده از همان جغرافیایی که در مستند درخشان «زعفران» (۱۳۶۹) با آن آشنا شده بود، اکنون دنباله قصه آدمهای آن دیار را – که انگار ناگفته و ناشنیده مانده بود- در فیلم تازهاش، پی میگیرد تا با تعبیری شاعرانه، با عنوانی پرمعنا و چندوجهی، با نام «برگ جان» ساخته و پرداخته شود. عنوانبندی پایانی فیلم که با استفاده از برخی نماهای فیلم مستند «زعفران» طراحی شده است، نوعی ادای دین به کسانی است که بهراستی، بدون حضور آنها ساختن مستند زعفران امکانپذیر نمیشد.
از بعد معناشناختی، برای واژههای «برگ» و «جان» معناهای پرباری میتوان یافت که یافتن قرابتهای معناشناسانه میان این واژهها با درونمایه اصلی فیلم «برگ جان»، بسیار تاملبرانگیز به نظر میرسد.
«برگ»، بهعنوان جزئی از پیکره یک گیاه یا درخت (موجود زنده) که در شکل ظاهری آن نیز سبزی، سرزندگی و نشانههای آشکار رویش و جوانه زدن دیده میشود، گذشته از این معنای آشنا و متعارف، با معانی دیگری همچون ساز و نوا، تاب و توان و حتی نغمه و آهنگ و میل نیز سازگاری دارد. برای واژه «جان» نیز معادل مناسبی مثل «روح» میتوان یافت که از دیدگاه دانشمند و حکیم بزرگی چون ابنسینا که میان «تن» و «جان» و «روان» تفاوت قائل میشود و آنها را مترادف «بدن» و «روح» و «نفس» میداند، برای جان میتوان معنایی مثل روح در نظر گرفت که زنده بودن تن را به جان پیوند میزند. تا آنجا که جان را خورشید و روان را روشنایی خورشید به حساب میآورد. بر مبنای چنین دیدگاهی، جان، جسمی لطیف و فناپذیر است که برخلاف روان که جسم نیست و فناناپذیر است، مرتبهای ناسوتی دارد و به همین روی، ابدی و جاودانه نخواهد بود.
در مقایسهای گذرا، مشابهتی که میان گل و برگ گیاه زعفران با جان آدمی وجود دارد، مخاطب حرفهای چنین فیلمی را از سطوح آسانپسندانه یک قصه معمولی بالاتر میکشاند و با گفتن این واقعیت که جان آدمی مظروف روان اوست، و تن آدمی به جان او وابسته است و زندگی خود را مدیون جان است، سادهتر میتواند به روابط آدمهای اصلی چنین فیلمی پی ببرد.
پیمان (مهدی احمدی">مهدی احمدی">مهدی احمدی">مهدی احمدی">مهدی احمدی">مهدی احمدی">مهدی احمدی">مهدی احمدی) که کارگردان یک فیلم مستند غیرتبلیغی است، در گیرودار تولید مستند دلخواهش درباره زعفران، از بیماری سرطان خود باخبر میشود و در اوج کلافگیهای مربوط به تامین هزینه تولید فیلم و ماجرای خرید آپارتمانش، از زعفران و میزان آسیبپذیری این گیاه – در مقایسه با دانستههای آقا رحیم (سعید پورصمیمی) – درکی بسیار ناقص دارد. آقا رحیم، کشاورز زعفرانکاری است که با پشتوانه سالها تجربه، در کوچکترین کارها نیز نگاهی جزئینگرانه و دقیق دارد. در صحنهای که او در برابر خونسردیهای غیرقابل توجیه پیمان برای به تاخیر انداختن کار گل پرکنی زعفرانها، برمیآشوبد، بیشتر از همیشه، بهروشنی، متوجه نگرانیهایش میشویم و درمییابیم که او به گلهای چیدهشده درست مثل جان و تنی آسیبپذیر نگاه میکند که چه بسا با از دست دادن زمان مناسب، به نابودی آنها منجر شود. معنایی ظریف که درک آن برای پیمان و دیگر همکاران گروه فیلمسازیاش چندان قابل درک نخواهد بود! تا جایی که برخی از کارهای آقا رحیم، مثل پارچه کهنه بستن به سم الاغهایش به هنگام عبور دادن آنها از زمین کشاورزی دیگران برای پیشگیری از جابهجا شدن خاک(!)، تا دلواپسیهایش برای گلهای زعفران چیدهشده که اگر زود به داد آنها نرسد، ممکن است خیلی زود پژمرده و پلاسیده شود(!)، یا اکراه آشکار او در بریدن درخت پرمیوه اناری در انارستان که به پیشنهاد پیمان قرار است در حیاط خانه قدیمی – در محل فیلمبرداری- کاشته شود، همه و همه، کارهایی است که از نگاه آقا رحیم و بر پایه منطق واقعبینانه او که در همه کارهای زندگی، به دنبال درست بودن و حقیقی بودن است، بهشدت بوی غیرواقعی بودن، قلابی بودن و ساختگی بودن میدهد! چراکه برای او کاشتن درختی بیریشه در خاک باغچه یا انتخاب صفا خانم به جای همسر واقعیاش، برای بازی در فیلم، بسیار دور از واقعیت و ساختگی به نظر میرسد.
فیلم «برگ جان»، اگرچه در کلیت خود، مثل هر فیلم داستانپرداز دیگر، با معرفی شخصیتهای محوری خود و نمایش تناقضهای رفتاری میان آقا رحیم و پیمان، با کمی فاصله زمانی، ما را با نسیم (مریم مقدم) همسر کارگردان که بهتازگی از او جدا شده است، اما حالا به دلیل وضعیت غیرمنتظره بیماری سرطان پیمان، از تهران به خراسان میآید تا در کنارش باشد و… آشنا میکند و در جزئیات خود، بهویژه در طراحی صحنه و لباس و چینش اشیا و عناصر صحنه، به کارهای مستند (بهویژه مستند بازسازیشده) بسیار نزدیک میشود و به همین روی، شاید با کمی اغماض بتوان از آن بهعنوان یک اثر داستانی ِ مستندنما یاد کرد که آگاهانه میکوشد با وجود استفاده از بازیگری حرفهای و با سابقه همچون سعید پورصمیمی، ناخواسته تلاش کند تا آدمی مثل آقا رحیم را، برپایه نوعی منطق واقعنمایانه، یک کشاورز زعفرانکار واقعی جلوه دهد. استفاده آگاهانه از لهجه بسیار نزدیک به مردم جنوب خراسان (هرچند با اندکی اشکال قابل چشمپوشی در تلفظ برخی افعال) توسط این بازیگر حرفهای نیز شاید تمهیدی آگاهانه برای ایجاد همان فضای واقعنمایانه باشد.
وجود لحظههای هرچند کوتاه اما ظریف با طنزی کمرنگ در لایه زیرین کار، بهویژه در صحنههایی که آقا رحیم حضور دارد، مثل پنهان شدن زیر شاخ و برگهای درخت انار بریدهشده در عبور از کوچه تا صحنهای که در آن روی پارچه سپیدی که با چیدن منظم و بسیار آراسته و تزیینشده «زعفرانهای دخترپیچ» شمایلی چون یک قالیچه زیبا و رنگین به نظر میرسد، در کنار صحنههای زیبای دیگری چون چیدن گل زعفران زیر نور فانوسها در شب، یا مراسم گل پرکنی زعفرانها در فضای مهتابی خانه کوچک قدیمی همراه با نوای دلنواز نیزن روستایی (پسرعموی آقارحیم) و همچنین صحنه شاد ترانهخوانی دستهجمعی گروه تولید فیلم که در ساعتهای پایانی حضورشان در روستا، سرود آشنای «آمد بهار جانها!/ ای شاخ تر به رقص آ» (یکی از شعرهای معروف مولانا که با مفاهیمی مثل روییدن، جوانه زدن و شنیدن صدای جوانه زدن پیاز گلهای زعفران در زیر خاک، تناسب پرمعنایی دارد) را با هم میخوانند، به فیلم «برگ جان» روح میبخشد. اگرچه فیلم، کار تولید دشوار، سنگین و چندان پرهزینهای به نظر نمیرسد، با این همه، با توجه به وجود تعادلی منطقی در طراحی صحنه و چهرهپردازی، ارائه قاببندیهای درست مجید گرجیان و بازیهای گرم و گیرای بازیگران اصلی فیلم (از سعید پورصمیمی گرفته تا مهدی احمدی">مهدی احمدی">مهدی احمدی">مهدی احمدی">مهدی احمدی">مهدی احمدی">مهدی احمدی">مهدی احمدی و مریم مقدم) و موسیقی همخوان با فضای روستای جنوب خراسان ( بهزاد عبدی)، درمجموع، حاصل کار ابراهیم مختاری به اثری، ساده، صمیمی و دلنشین تبدیل شده است که در یاد و خاطر سینمادوستان حرفهای باقی خواهد ماند. هرچند که برای مخاطبان عام سینما، شاید به دلیل فضایی بهنسبت کمتحرک و بدون گرهافکنیها و فراز و فرودهای پرتنش داستانی، اثر چندان جذاب و پرکششی به نظر نرسد.
ماهنامه هنر و تجربه
مستند «اجاره نشین ها» در موزه سینما به نمایش در می آید. به گزارش ایسنا ، مستند « اجاره نشینی» ساخته ابراهیم مختاری و کیوان کیانی در موزه سینما نمایش ...ادامه مطلب نوشته نمایش مستند «اجاره نشین ها» در موزه اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۲/۱۱/۰۶
بیستوسومین نشست ماهانهی «مستندهای ایرانشناسی» به نمایش و نقد و بررسی فیلم مستند «چیغ» ساخته محمدرضا اصلانی اختصاص دارد. به گزارش سینماسینما، این نشست با حضور محمدرضا اصلانی سازنده اثر، ابراهیم مختاری نویسنده، کارگردان و مستندساز و سعید عقیقی فیلمنامهنویس، مدرس و منتقد سینما برگزار میشود و پس از نمایش...
۱۴۰۲/۱۰/۲۳
سخه ترمیم شده مستند «زعفران» ساخته ابراهیم مختاری در حاشیه پانزدهمین جشنواره بینالمللی «سینماحقیقت» با حضور مستندسازان و علاقهمندان به آثار این کارگردان و در آیینی ویژه اکران شد.
۱۴۰۰/۰۹/۲۳
در بخش مروری بر آثار ابراهیم مختاری در پانزدهمین جشنواره سینماحقیقت، دو پنل تخصصی برای دو فیلم این فیلمساز و یک مراسم رونمایی از نسخه ترمیم شده مستند «زعفران» در ششمین روز جشنواره برگزار خواهد شد.
۱۴۰۰/۰۹/۲۱
اعضای انجمن مستندسازان سینمای ایران بیست و چهارمین سالگرد تاسیس این انجمن را جشن گرفتند.
۱۴۰۰/۰۹/۱۴
چهار فیلم از آثار ابراهیم مختاری در پاریس به نمایش درمیآید. به گزارش سینماسینما، فیلمهای «زعفران»، «زینت: یک روز بهخصوص»، «برگ جان» و «زینت» به کارگردانی ابراهیم مختاری در ماه نوامبر ۲۰۲۱ میلادی (آبان و آذر ۱۴۰۰) در پاریس به نمایش درمیآید. این برنامه فرهنگی به صورت مشترک توسط مرکز...
۱۴۰۰/۰۸/۲۲
چهار فیلم از آثار ابراهیم مختاری در پاریس به نمایش درمیآید.
۱۴۰۰/۰۸/۲۲
ابراهیم مختاری رییس پیشین هیات مدیره خانه سینما که متنی را با عنوان «در کانون کارگردانان سینمای ایران» چه خبر است، چندی قبل منتشر کرد؛ در پی آن ابوالحسن داودی پاسخی به آن داد و به تازگی در پاسخ به این سینماگر متن جدیدی را منتشر کرده است.
۱۴۰۰/۰۴/۲۹
ابراهیم مختاری عضو سابق هیات مدیره خانه سینما و کارگردان در مطلبی تحت عنوان "در کانون کارگردانان سینمای ایران چه می گذرد؟" نقطه نظراتش را مطرح کرده است.
۱۴۰۰/۰۴/۱۴
مراسم نکوداشت محمد تهامی نژاد و ابراهیم مختاری در هتل پارسیان انقلاب به همراه تقدیر از سه کارگردان مستند برگزار شد.
۱۳۹۸/۰۴/۲۷
سینماپرس: نخستین آیین شب کارگردانان سینمای مستند با نکوداشت استاد محمد تهامینژاد و ابراهیم مختاری برگزار میشود.
۱۳۹۸/۰۴/۱۵
سینماپرس: فیلم «برگ جان» ساخته ابراهیم مختاری در اینالکو (موسسه ملی زبانها و تمدنهای شرقی) پاریس به نمایش در میآید.
۱۳۹۸/۰۲/۲۹
سینماپرس: فیلم سینمایی «برگ جان» به کارگردانی ابراهیم مختاری در هفدهمین دوره جشنواره بینالمللی فیلمهای آسیایی «چشم سوم» بمبئی در کشور هندوستان به نمایش در آمد.
۱۳۹۷/۱۰/۱۰
ابراهیم مختاری نویسنده و مستندساز پیشکسوت سینمای ایران، به همراه جمعی از مستندسازان جوان، فیلم «سفر سهراب» ساخته امید عبدالهی را با مخاطبان این فیلم در پردیس سینمایی چارسو به تماشا نشستند.
۱۳۹۷/۰۵/۲۹
سینماپرس: مستند سینمایی «سفر سهراب» فردا ٢٨ مردادماه، بهصورت ویژه با حضور سینماگران در پردیس چارسو به نمایش داده می شود.
۱۳۹۷/۰۵/۲۷
فیلم سینمایی «برگ جان» به کارگردانی ابراهیم مختاری جایزه بهترین فیلم هفته هنرهای تلویزیونی و فیلمهای ترغیب کننده گردشگری آسیا در شهر «تای ژو» در کشور چین را زا آن خود کرد. فیلم سینمایی «برگ جان» Leaf of Life به کارگردانی و تهیهکنندگی ابراهیم مختاری، با حضور این فیلمساز...
۱۳۹۷/۰۵/۱۰
سینماپرس: فیلم سینمایی «برگ جان» ساخته ابراهیم مختاری عنوان برتر جشنواره فیلم و تلویزیون توسعه گردشگری آسیا را کسب کرد.
۱۳۹۷/۰۵/۱۰
فیلم سینمایی «برگ جان» به کارگردانی ابراهیم مختاری در هفته هنرهای تلویزیونی و فیلمهای ترغیب کننده گردشگری آسیا در شهر «تای ژو» در کشور چین روی پرده رفت. به گزارش رسیده، «برگ جان» Leaf of Life به کارگردانی و تهیهکنندگی ابراهیم مختاری و با حضور این فیلمساز پیشکسوت سینمای ایران؛...
۱۳۹۷/۰۵/۰۹
سینماسینما، زهرا مشتاق: در کلاسهای فیلمنامهنویسی بهروز افخمی گفته میشد در جهان هیچ قصه ناگفتهای وجود ندارد. مهم آن است که این قصههای دوباره چگونه تعریف شود. «برگ جان» یکی از همین قصههای تکراری است. بی هیچ خلاقیتی در بازتعریف روایت. در سادهترین بیان ممکن فیلم شوری در دل نمیاندازد...
۱۳۹۷/۰۲/۲۹
نمایش و مباحثه فیلمهای «ابراهیم مختاری» در چاچوب نشستهای مدرسه علوم اجتماعی و کمیته فیلمهای مردمشناسی «ژان روش» در سالن نمایش موزه انسان شناسی پاریس در فرانسه برگزار میشود. به گزارش رسیده،نمایش و مباحثه فیلمهای «ابراهیم مختاری» در چارچوب نشستهای مدرسه علوم اجتماعی و کمیته فیلمهای مردمشناسی «ژان روش»؛ با...
۱۳۹۷/۰۱/۱۸
فیلم سینمایی «برگ جان» به کارگردانی ابراهیم مختاری جایزه «اینالکو»؛ مؤسسه ملی تمدن و زبانهای شرقی را از بیست و چهارمین دوره جشنواره فیلمهای آسیایی «وزول» در کشور فرانسه گرفت. به گزارش رسیده،فیلم سینمایی «برگ جان» Leaf of Life به کارگردانی ابراهیم مختاری و با حضور این فیلمساز پیشکسوت سینمای...
۱۳۹۶/۱۱/۲۰
نشست نقد و بررسی فیلم «برگ جان» ساخته ابراهیم مختاری روز چهارشنبه بیستم دیماه در تماشاخانه پارس کرمان برگزار میشود. به گزارش رسیده،در این برنامه ابتدا در ساعت ۱۷ فیلم «برگ جان» با حضور ابراهیم مختاری کارگردان و احمد طالبینژاد منتقد سینما نمایش داده شده و پس از آن تماشاگران...
۱۳۹۶/۱۰/۱۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
جلسه اکران و نقد و بررسی فیلم سینمایی «برگ جان» به کارگردانی و تهیهکنندگی ابراهیم مختاری که هم اکنون در گروه سینماهای «هنر و تجربه» در کشور روی پرده است؛ با حضور این کارگردان ، سعید پورصمیمی و مریم مقدم از بازیگران این فیلم و همچنین رضا درستکار کارشناس سینمای...
۱۳۹۶/۱۰/۰۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
«برگ جان» به کارگردانی ابراهیم مختاری با حضور سعید پورصمیمی و مریم مقدم از بازیگران این فیلم، در ساعت ۱۶ روز چهارشنبه ۲۹ آذر در خانه هنرمندان به نمایش در میآید و پس از آن نقد و بررسی میشود. به گزارش رسیده،فیلم سینمایی «برگ جان» Leaf of Life به کارگردانی...
۱۳۹۶/۰۹/۲۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
خسرو سینایی کارگردان سینما، شاهرخ فروتنیان بازیگر، افسانه چهرهآزاد بازیگر و جمیل رستمی کارگردان؛ در کنار مردم در پردیس سینمایی کورش به تماشای «برگ جان» به کارگردانی ابراهیم مختاری نشستند. به گزارش رسیده،فیلم سینمایی «برگ جان» Leaf of Life به کارگردانی و تهیهکنندگی ابراهیم مختاری که هم اکنون در گروه...
۱۳۹۶/۰۹/۱۹
مهدی احمدی بازیگر «برگ جان» در سئانس فوقالعاده پردیس سینمایی کورش در ساعت ۲۲ روز شنبه ۱۸ آذر در یک اکران مردمی به تماشای این فیلم به کارگردانی ابراهیم مختاری مینشیند. به گزارش رسیده،فیلم سینمایی «برگ جان» Leaf of Life به کارگردانی و تهیهکنندگی ابراهیم مختاری که هم اکنون در...
۱۳۹۶/۰۹/۱۷
سینماسینما، علی پاکزاد – ابراهیم مختاری کارگردان سینما گفت: «سنیمای تجربی رکنی از سینمای ایران است. توجه به این سینما و کوششهایی در مورد البته همیشه وجود داشته اما به اشکال دیگری و که امروزه به شکل «هنر و تجربه» درآمده است.» به گزارش سینماسینما، ابراهیم مختاری کارگردان سینما این...
۱۳۹۶/۰۹/۱۲
«برگ جان» در نمایش افتتاحیه بینالمللی در بخش مسابقه جشنواره فیلمهای آسیایی وزول شرکت میکند. به گزارش رسیده، فیلم «برگ جان» به کارگردانی ابراهیم مختاری و پخش کنندگی بنیاد سینمایی فارابی که جایزه غزال زرین بهترین فیلم سینمایی از جشنواره بینالمللی فیلم سبز را نیز از آن خود کرده بود،...
۱۳۹۶/۰۹/۱۰
«برگ جان» در نمایش افتتاحیه در بخش مسابقه جشنواره فیلمهای آسیایی وزول شرکت میکند. به گزارش سینماسینما، فیلم «برگ جان» به کارگردانی ابراهیم مختاری و پخش کنندگی بنیاد سینمایی فارابی که جایزه غزال زرین بهترین فیلم سینمایی از جشنواره فیلم سبز را نیز از آن خود کرده بود، در بیست...
۱۳۹۶/۰۹/۱۰