فیلمنامه، کهنه سرباز خسته تلویزیون

گروه تلویزیون – فاطمه شهدوست: در این راستا در بخش قبلی این گزارش چهره هایی در این خصوص صحبت کردند و از کم و کیفی گفتنند که هر بار با هر مجموعه ای دستخوش تغییراتی می شود. به عنوان نمونه سعید سلطانی در خصوص مجموعه در جست و جوی آرامش، به عنوان کارگردان این مجموعه گفت: همانطور که از ابتدای پخش این سریال در جریان آن هستید، زمان پخش مناسبی به ما اختصاص داده نشد؛ اتفاقی که باعث شد تا خیلی از مردم از دیدن کار جا بمانند، با این حال از بین کسانی که موفق شده بودند تا مجموعه را ببینند، بازخوردهای خوبی دریافت کردیم و خیلی از کسانی که کار را دیده بودند، اغلب از آن رضایت داشتند. با وجود پخش سریال در ۲ روز از هفته ما امیدواریم که حداقل در زمان بازپخش های «در جست و جوی آرامش» این مجموعه آن طور که باید دیده شود. طهماسب صلح جو نیز در خصوص مجموعه های اخیر بیان کرد: واقعیت این است که همیشه در بین تولیدات تلویزیون، اثاری که آن قدر جذابیت داشته باشند که پای آن ها بنشینیم و تماشایشان کنیم، وجود ندارد، من هم در این مدت جدا از کمبود زمان برای تماشای این مجموعه های اخیر، ترجیح دادم تا بعضی سریال ها مثل مختار نامه را بازهم ببینم. از سوی دیگر وقتی آدم از یک سریال چند قسمت را می بیند، اگر آن مجموعه دارای جذابیت کافی نباشد، مخاطب دیگر قسمت های بعدی را دنبال نخواهد کرد، به همین دلیل وفتی بخشی از کار را که دارای روندی یکنواخت و داستان غیرجذابی است را می بینیم، دیگر به آن توجه نخواهیم کرد. با این حال من درباره مجموعه های حاضر قضاوت نمی کنم چون نتوانستم آن ها را ببینم و هر زمان که برخی از قسمت های آن ها به چشمم می خورد ، حس می کردم که این کارها دارای سردرگمی هستند که چندان نمی توانند مخاطب را جذب کنند. جبار آذین نیز عنوان کرد: با توجه به این که یکی از عوامل اصلی توفیق و ارتباط اجتماعی تلویزیون با جامعه، تولید مجموعه ها و سریال های با کیفیت و جذاب است، رسانه ملی هم در این راستا به حرکت خود در تولید سریال همچنان ادامه می دهد، اما این رسانه در تولیدات خود اغلب به سمت تولید آثار متوسط و به ندرت کارهایی در سطوح بالاتر رفته است. اغلب سریال هایی که در روزها و ماه های اخیر از تلویزیون پخش شدند نیز، آثاری بودند که از لحاظ تصویری نتوانستند، در حد استانداردهای رایج تلویزیون قرار بگیرند؛ همچنین مضامین اکثر آن ها کمتر با موضوعات اجتماعی و زندگی مردم جامعه ما همسو بود، برای نمونه می توان به مجموعه هایی که اخیرا از تلویزیون پخش شد و ۲ تا از آن ها همچنان در حال نمایش هستند، اشاره کرد. در ادامه بخش دوم این گزارش را می خوانید: حسین سلطان محمدی: مناسبت های تقویم در قاب سریال ها حسین سلطان محمدی منتقد تلویزیون و سینما در گفت و گو با بانی فیلم درباره مجموعه های اخیر تلویزیون گفت: در سریال های پخش شده در سیما، ما با چند موضوع کلی مواجه بودیم، یکی موضوع مناسبتی مثل نوار زرد که به بهانه هفته نیروی انتظامی پخش شد و سریال عقیق هم با فضایی که برای محرم شکل گرفته بود به روی آنتن رفت. اما تجربه نشان داده که وقتی داستان به گونه ای طرح می شود که موضوع مناسبتی را در بستری از تاریخ روایت کند، حتما منظور دیگری را هم در لایه های زیرین کار دارد و عاشورا، مبارزه با ظلم و… لایه رویی کار است. وی ادامه داد: در سریال عقیق ما داستانی از عشق، مبارزه، غیرت و همه ماجراهایی که جزو اصول فرهنگ ما هستند به نمایش درآمد. درباره نوار زرد هم بخشی از آن مثل گم شدن همسر آن پلیس به سریال ناوارو شبیه بود، همچنین وجود پرونده های مختلف و پلیس ایرانی که حلال همه آن ها است، اتفاقی است که جای بحث دارد. در مجموعه روزهای بهتر هم داستان های خیلی معمولی وجود دارد و قرار نیست که ما به لایه ها و منظورهای پنهان برسیم. اتفاقی که البته در عقیق به گونه ای رخ داده و درباره آن می توان گفت که موضوع آن بحث مبارزه با نیروهای خودسر بوده است و بردن روایت به سال های بسیار دور در این مجموعه بهانه ای برای بیان یک موضوع معاصر بوده است. وی ادامه داد: به طور کلی این سه مجموعه با توجه به سیاست، مناسبت و زندگی اجتماعی تا حدودی پاسخگو بودند. اما در سریال روزهای بهتر که پیش از این مجموعه چرخ و فلک با چنین قالبی به شکل اپیزودی پخش شد و در آن اندیشه فولادوند به عنوان یک حلقه مشترک در اپبزودها حضور داشت، دارای قصه های جدا با ماجراهای مختلف است که به غیر از عنوان کلی سریال، دیگر حلقه مشترکی وجود ندارد. اما باز هم در کل می توان گفت که تلویزیون در تلاش است تا با پخش انواع مجموعه ها، سلایق و مخاطبان مختلف را جلب این رسانه کند. حال شیوه اجرا و نمایش در این آثار جزو موارد قابل بحث است. مثلا درباره نوار زرد، همانطور که اشاره شد، می توان گفت که این کارآگاه با وجود اسم و فضای کلی داستان، نشانگر یک پلیس ایرانی نیست و با وجود این که تهیه کننده مجموعه گفته بود که ما پرونده های زیادی را برای شکل گیری قصه این کار خواندیم، بازهم مقداری عجیب است که مثلا باند مواد مخدری سال ها فعال باشد و عامل آن هم در زندان باشد و همچنان باند شناسایی نشده، این اتفاق برای منی که ادعا دارم قدرت امنیتی بالایی دارم، ناملموس و غیرقابل باور است و ذهنیت من به عنوان مخاطب در چنین مواردی دچار اختلال می شود. در این سریال حتی پوشش پلیس هم ایرانی نبود، به عنوان نمونه کت و شلواری که تن او بود، به جای یک پلیس مثل یک جوان سرخوش امروزی بود. حتی یکی از همکاران ما در نیروی انتظامی می گفت چنین پوششی برای پلیس ها منع شده است. یا حتی افسری در این جایگاه به شکل ازاد نمی تواند سوار بنز مرکز شود، بلکه راننده دارد و در کل چنین مواردی موجب می شود که به باورپذیری کار لطمه وارد شود. او اضافه کرد: در سریال روزهای بهتر و داستان هایی که وجود دارد نیز جای بحث وجود دارد و اغلب اپیزودهای آن به خوبی و خوشی جلو می رود، در صورتی که خوب است به گونه ای به اتفاقات پرداخته شود که برای کسانی که درگیر چنین ماجراهایی مثل چک برگشتی و… شده اند، قابل باور و ملموس باشد. حمید طاهری: وجود لایه‏ های مختلف در داستان برای جلب اقشار مختلف حمید طاهری، نویسنده سریال «در جست و جوی آرامش» در بخش دیگری از این گزارش، درباره میزان استقبال از این مجموعه به بانی فیلم گفت: با وجود ساعت پخش و روزهایی که به این مجموعه اختصاص داه شده، در کل کار آن طور که باید دیده نشد ولی حتی با این شرایط کسانی که کار را دیده بودند، نگاه مثبتی به سریال داشتند و من بازخورد منفی را ندیدم. وی در خصوص تغییراتی که در هر قصه ای توسط سازمان، پیش از ضبط و حتی پخش هر کاری اتفاق می افتد، بیان کرد: به هر حال هر کاری به سفارش جایی یا برای صدا وسیما نوشته می شود و در جریان شکل گیری و تکمیل آن باید تعاملاتی با کارگردان، گروه، سازمان و مرکزی که با آن همکاری داریم، داشته باشیم. حال گاهی این تعامل درست پیش نمی رود و موجب می شود که کار ناقص شود، اما در مورد این سریال، به نظرم این تعامل مثبت بود، یعنی در سریال «در جست و جو آرامش» ما به نتیجه رسیدیم و تعاملات لازم نیز هم با سازمان و هم با دیگر اعضای گروه از کارگردان گرفته تا تهیه کننده و… مثبت بود. وی همچنین در خصوص تعامل و همکاری چند نویسنده در یک مجموعه، مثل سریال «در جست و جوی آرامش» گفت: واقعیت این است که نوشتن فیلمنامه برای سریال یک کار گروهی است، اتفاقی که در سریال های معروف دنیا هم دیده می شود. چرا که در غیر این صورت کار شکل تک گویی پیدا می کند، زیرا هر فردی هر چه قدر هم که خلاق باشد، در جایی ممکن است گرفتار تکرار شود، به همین دلیل یک سریال باید توسط چند نفر نوشته شود. در سریال «در جست و جو آرامش» هم ما در تیم نویسندگان به این هماهنگی رسیدیم اما به طور کلی این شیوه کار کرد به جهت همان هماهنگی هایی که باید اتفاق بیفتد، سختی های مخصوص به خود را دارد و همانطور که ما به این تعامل رسیدیم در بقیه گروه ها نیز باید چنین اتفاقی رخ دهد تا به نتایج بهتری برسند. طاهری درباره فضا و داستانی که در این مجموعه وجود دارد نیز گفت: ما سعی کردیم تا در این سریال لایه های مختلفی را برای اقشار گوناگون جامعه داشته باشیم. به همین دلیل در کنار پوشش فضای ملودرام خانوادگی که در کار وجود دارد، از سوی دیگر تلاش کردیم تا قهرمان هم بسازیم و با نمایش کنش های قهرمانانه خط جدایی را در داستان شکل دهیم. حال امیدواریم که این فضا مورد توجه و پسند مخاطبان هم واقع شده باشد. علیرضا محمودزاده: قرار نیست در قصه ‏ها اتفاق خاصی بیفتد! علیرضا محمودزاده، کارگردان یکی از اپیزودهای سریال روزهای بهتر، با عنوان کهنه سرباز، در خصوص فضای این مجموعه و بازخوردهایی که از آن داشته اند، به بانی فیلم گفت: سال های سال است که تلویزوین کار اپیزودیک انجام می دهد، اما مدتی است که این اتفاق توسط جوانان، بیشتر رخ داده است، مثل مجموعه شاید برای شما اتفاق بیفتد و…. . اما در این مجموعه ها گاهی به دلیل افزایش تعداد؛ ما شاهد افت کیفیت نیز هستیم و سریال روزهای بهتر در سطح بالاتری سعی در شکل گیری مجموعه اپیزودیکی داشت که این افت در آن رخ ندهد، از همین رو خیلی از چهره هایی چون مرجان اشرفی زاده، بیژن میرباقری و… در این مجموعه قصه های مختلفی را کارگردانی می کنند و این مسئله باعث شده تا روزهای بهتر در حال حاضر به عنوان یکی از بهترین مجموعه های تلویزیونی به روی آنتن برود. محمودزاده درباره داستان هایی که در این سریال اتفاق می افتند بیان کرد: خود من فیلمسازی هستم که قرار نیست در قصه هایم اتفاق خاصی بیفتد و مثل فیلم حقه باز دم دراز تلاشم این است تا بچه ها هم آن را متوجه شوند. حال درباره اپیزود کهنه سرباز که البته داستان آن خانوادگی و درباره یک کودک بود، باید بگویم که قصه و فضای این کار از مدت ها پیش شکل گرفته و توسط شورای شبکه یک تصویب شده بود. اما بعد که مجموعه های روزهای بهتر شکل گرفت قرار شد تا به جای ساخت مستقل آن، داستان را در این سریال بیاوریم. با همکاری با آقای زالی که جزو تهیه کنندگان حرفه ای است که حضور او در چنین کارهای اپیزودیکی واقعا لازم است، درنهایت کهنه سرباز شکل گرفت. برای این اپیزود هم ما لوکیشن های مختلفی از لاهیجان تا تهران را داشتیم. وی درباره سادگی داستان های روزهای بهتر گفت: من فیلمساز کودک هستم و ساده حرف زدن جزو یکی از ارکان این حوزه است، اما مسئله ای که وجود دارد این است که آیا ما در تلویزیون به خوراک نیاز داریم یا کار هنری؟ اتفاقی که فکر می کنم وجود هر دو آن ها تا حدی الزامی است، اما متاسفانه این موضوع در تلویزیون باب شده که عده ای خیلی ا زکارها را سهل الوصول می گیرند و این باعث می شود تا به گروه و فضایی که در هر اثری وجود دارد، لطمه وارد شود، اما در کهنه سرباز به عقیده من بابت تغییر لوکیشن ها و جست و جوهایی که برای فضای کار اتفاق افتاد، این مجموعه واقعا سختی های خودش را داشت. از سوی دیگر متاسفانه برخی دوستان درباره سریال سازی ساده حرف می زنند و گاه نقدهای غیرمنصفانه ای را مطرح می کنیم. با این حال من فکر می کنم سریال روزهای بهتر ساختار عجیب و غریبی دارد که در آن یک تهیه کننده با تمام توانش ۴ گروه را پوشش می دهد و در کل ماحصل آن چه که بیرون می آید، مجموعه های قابل توجهی است که نشان دهنده تلاشی است که برای آن ها شده است. علاوه بر این ها کارگردان های خوبی برای این مجموعه انتخاب شده اند و تنها در این بین من فکر می کنم که اگر از میزان فشاری که روی تهیه کننده است کاسته می شد و به عنوان مثال بین اپیزودهای کار یک وقفه ایجاد می شد، آن وقت مردم هم با آن بهتر ارتباط برقرار می کردند و این کار ادامه دار می شد. بهزاد عشقی: صدا و سیما دشمن خودش شده است! بهزاد عشقی منتقد تلویزیون و سینما در گفت و گو با بانی فیلم درباره مجموعه های اخیری که از تلویزیون پخش شد و میزان جذب مخاطبان آن ها عنوان کرد: متاسفانه کیفیت سریال های موجود، از جمله موضوعاتی است که جای بحث دارد. در همین راستا چندی پیش با کیومرث پوراحمد که مجموعه هایی چون قصه های مجید را در کارنامه کاری خود دارد، صحبت از این موضوع شد. در مقطعی صدا و سیما فضایی بی رقیب بود و سریال هایی ساخته می شد که بسیار دیده می شد و از کیفیت مطلوبی برخوردار بود. اتفاقی که در دهه ۰۸ هم وجود داشت، اما با گذشت زمان به جای آن که به دلیل وجود این بازار پر رقیب کیفیت کارها بالاتر رود و به میزان جذابیت ها اضافه شود، شاهد هستیم که سریال ها هر چه بیشتر خنثی تر، بی رمق و نا توان از ایجاد ارتباط شده اند. در این بین ۲ مشکل وجود دارد، یکی از این موارد به بحران مالی که صدا و سیما دارد برمی گردد، مشکلاتی که همچنان ادامه دارد و باعث شده تا این سازمان قادر پرداخت دستمزدهای بالا به عوامل درجه یک نباشند. وی ادامه داد: در سوی دیگر این راندمان مالی باعث شده که عوامل هر کاری دنبال اسپانسر بگردند و گاهی آن هایی که حامی مالی هستند نیز کمک های آنچنانی نمی کنند. در عین این بحران مالی سخت گیری ها در حوزه ساخت فیلم و سریال نیز بیشتر شده و محدودیت در انتخاب سوژه نیز به همین ترتیب. این اتفاق در حالی است که به واسطه گسترش تکنولوژی، سواد بصری مخاطبان امروزی هم بالا رفته و دیگر مثل دهه ۰۷ نیست که مردم پای همان چند شبکه داخلی می نشستند، آن ها امروز به بهترین سریال های دنیا دسترسی دارند و به طبع انتظار آن ها نیز بالاتر رفته است. عشقی اضافه کرد: در این میان برخی از تولیدکنندگان در فضاهای دیگری چون شبکه نمایش اقدام به تولید مجموعه هایی کردند که از نظر کمی و کیفی قابل توجه بودند و مخاطبان هم از آن ها استقبال کردند اما متاسفانه صدا و سیما به این اصل اساسی اصلا توجه نمی کند. من می بینم که در بین سریال هایی که می آیند و می روند کسی به آن ها توجه نمی کند و حتی کسانی که معتاد تلویزیون هستند نیز این کارها را نمی بینند. اما در همین زمان شما می بینید که دور همی مهران مدیری دیده می شود، پس نمی شود گفت که چون ما وارد دوران پر رقیب شدیم کاری از دست ما برنمی آید، بلکه حتی با درنظر گیری حداقل جذابیت ها می توان مخاطب را به این رسانه برگرداند، ولی در این بین صدا و سیما یک دشمن دارد و آن هم خودش است که هیچ تلاش و کوششی در این زمینه نمی کند.

نوشته فیلمنامه، کهنه سرباز خسته تلویزیون اولین بار در بانی‌فیلم پدیدار شد.