نگاهی به مستندی درباره ابراهیم حاتمیکیا/ روایتی از خلق یک دراما
سینماسینما، فریبا اشویی:
«خواب ابراهیم» مستندی از پیشتولید و پشت صحنه فیلم «چ» به کارگردانی ابراهیم حاتمیکیا است، که با نگاه و قاب محمود کریمی روایت شده است. «چ» اگرچه در ذات ساختاریاش فیلم موفقی است، اما در درستی و جامعیت داستان آن، ابهامات فراوان است؛ ابهاماتی که در زمان اکران در جشنواره و نمایش عمومی آن، فیلم را درگیر حواشی مختلفی کرد. اما هیچ نشانی از این حواشی در مستند «خواب ابراهیم» نیست. کارگردان این مستند تعمدا میخواهد تا خواب شیرین ابراهیم را بر هم نزند. داستان فیلم «چ»، روایت دو روز از زندگی مصطفی چمران در پاوه است. این فیلم، پروژه سنگینی را در تولید پشت سر گذاشته و چیزی حدود ۵۲۰ پلان فیلمبرداریشده دارد. «چ» در قیاس با نمونههای دیگر این ژانر در سینمای ایران، از جلوههای ویژه و صحنهآراییهای نظامی متفاوت و منحصربهفردی برخوردار است. انتخاب تصاویر و ساخت لوکیشن، فیلمبرداری، انتخاب بازیگر و چهرهآرایی، صداگذاری و ضبط صدای بازیگران در استودیو، ساخت موسیقی، تدوین پیچیده و عملیات خلاقه ویژوال افکت که همزمان تولید پیش رفتهاند، پیرنگهای فرعی مستند «خواب ابراهیم» هستند که در کنار پیرنگ اصلی، یعنی خود ابراهیم حاتمیکیا، خالق «چ»، به آنها پرداخته شده است. از دیگر نکات قابل تامل در این مستند، اسناد و مدارکی است که در نگارش متن «چ»، از آنها استفاده شده است. اسناد و مدارکی که به گواهی فیلم، بسیار محدود هم بودهاند. گفتوگویی کوتاه با مهدی چمران (برادر مصطفی چمران)، احکام فوریتی امام راحل-فرمانده کل قوا- و شاید چند مورد شفاهی دیگر که در این مستند به آن اشاره شده، تمام آن تحقیقاتی است که در «خواب ابراهیم» بهعنوان مستندات و یافتههای حاتمیکیا در مقام نویسنده فیلمنامه آمده است. واضح و مبرهن است که اهمیت و حساسیت این رویداد در مقطعی مهم از تاریخ انقلاب و جنگ، رسالت محقق و راوی را دوصدچندان میکند. تحقیقی کیفی، که مستند بر جامعیت بیشتری بوده و گفتوگومحور باشد. مصاحبه و تحقیق با عاملان مستقیم و غیرمستقیم رویداد، مهمترین رکن تحقیق کیفی به شمار میآید. اما مستند «خواب ابراهیم» در این رابطه، یعنی به تصویر کشیدن آنچه نشان از تلاش و اهتمام حاتمیکیا بهعنوان نویسنده و راوی این اثر نمایشی در حوزه تحقیق و نگارش باشد، موفق نبوده است. درحقیقت آنچه مخاطب در «خواب ابراهیم» شاهد آن است، روایتی از خلق یک دراما است که با الهامات از ذهن نویسنده و کارگردان شکل گرفته است. (تکرار پلانهای نگارش متن کارگردان پای لپتاپ، پنهای تاکیدی با اندازه قاب و نماهای مختلف، موقعیت زمانی و مکانی نویسنده و تصاویر سوپرایمپوزشده خالق درام و متن درهم.) «چ» درامی است الهامگرفته از یک رویداد مهم تاریخی که نویسنده آن کاملا دلی عمل کرده است. آنچه «چ» تصویر کرده، چون از پشتوانه جامع و استانداردهای لازم واقعنگاری تاریخی فاصله دارد، نمیتواند مبتنی بر تمام حقیقت باشد. البته حاتمیکیا هم در تایید این ادعا و پاسخ به ابهامات و اعتراضاتی که بر فیلم شد، یادآور شده است که: «من چمران خودم را ساختهام!» و اما سکانسی از فیلم، در این مستند است که در فیلم «چ» نشانی از آن نیست؛ سکانسی که جزو سکانسهای حذفشده بوده و مشخصا ازجمله موضوعات مهم مستند بودن روایت هم میتوانست باشد. در این سکانس، دکتر مصطفی چمران پس از ورود به پاوه، با بزرگان کرد ملاقات میکند. شرح سکانس، در دیالوگهایی که عربنیا (مصطفی چمران) و حاتمیکیا روخوانی میکنند، مشخص شده است. مستند «خواب ابراهیم» در عین حال که میخواهد از همه چیز بگوید، اما روایتش در برخی زمینهها ابتر میماند. مستند درحقیقت جایی میان خوف و رجا معطل است. معطلی بدین معنا که مخاطب نمیفهمد آیا قرار است در این فیلم بیوگرافی و پشت صحنههای فیلم «چ» را ببیند، یا با حاتمیکیا، از بعد خلقیات و علقههای شخصی و دغدغههای فکری، عقیدتی، ارزشی، شیوه نویسندگی و مهارت فیلمسازیاش آشنا شود؟
تاکید مستندساز بر سکانسهایی که ویژوال افکت دارند، مثل سکانس سقوط هلیکوپتر که در آن شیوه فیلمبرداری و بهرهوری از ابزار کامپیوتری به تصویر کشیده شده، چیزی به شناخت ما از مهارت و تبحر حاتمیکیا در کارگردانی نمیافزاید. اما میتواند بر تسلط متخصصان داخلی بر فناوریهای صنعت فیلم روز دنیا صحه گذارد. حاتمیکیا نیز در تایید این معنی تاکید میکند: «چقدر فیلمسازی راحت شده!» او همچنین معتقد است تولید این پروژه با وجود پیچیدگیهایش میتواند برای عاملانش ارمغانهای ارزشمندی به همراه داشته باشد، ازجمله اینکه در نشستهایی که با عواملش دارد، یادآور میشود: «از آن فیلمهاست که وقتی توی کار برویم، قدمان بلندتر میشود، اگرچه الان از بیرون سخت به نظر میرسد.»
با عبور از مستند «خواب ابراهیم» نگارنده اذعان دارد: حاتمیکیا، فیلمساز مولف و ارزشی است. پیشینه او معرف خاستگاه اجتماعیاش است. در این ارتباط جامعهشناسی هنر هم به بازشناسی جایگاه اجتماعی هنرمند معتقد است. جایگاه اجتماعی هنرمند درواقع همان اندیشه و چهارچوب فکری و نظریاش، نزد مخاطب است. این معانی در «خواب ابراهیم» دنبال نمیشوند. مشکلات و تحولات سیاسی اجتماعی در هر جامعهای، با گذر از صافی ذهن هنرمند نمود برجسته و تاثیرگذارتری خواهد داشت. ارتباط مذکور دو سویه است. هنرمند با اثر هنریاش بر جامعه تاثیر میگذارد و جامعه و عناصر مهم اجتماعی آن نیز به نوبه خود در هدایت هنرمند به سمت تولید اثر هنری، سبک و مضمون نقش دارند. اینکه حاتمیکیا از کدام منظر اجتماعی به مسائل نگاه میکند و تا چه میزان در انعکاس مسائل مبتلابه جامعه شاهدش تاکنون موفق بوده را میتوان با بررسی آثارش و اقبالشان نزد مخاطب فهمید. قیاس مورد نظر در مستند «خواب ابراهیم» نیست و مستندساز خواسته تا خوابهای حاتمیکیا را تنها در «چ» خلاصه کند. لوسین گلدمن، منتقد و جامعهشناس رومانیایی، خلق اثر هنری را بیان گونهای جهانبینی میداند که به واسطه حضور هنرمند در گروه اجتماعی خاص در وجودش نهادینه میشود. حاتمیکیا از بچههای جبهه و جنگ است. جنگ و همه آن چیزی را که در پس و پیش آن بوده، یا میتوانست باشد، میتوان بهراحتی در جنس آثار این فیلمساز یافت. قهرمانان او چندین نفرند. اما درحقیقت همه آنان یک نفرند. یک نفر که تنها نقشش در روایتها تغییر میکند. گلدمن، اثر هنرمند را در معنا در دو سطح طبقهبندی میکند: سطح اول درک و تبیین اثر است. فیلمهای حاتمیکیا جنسشان با خاستگاهشان میخواند. اهم فیلمهای این فیلمساز تا فیلم «چ»، شامل این همخوانی میشوند. او فیلمساز ارزشی است. مفاهیم انقلاب، جنگ، دفاع مقدس و… برایش آشناست. به دلیل همین همجواری و همجنسیاش با جنس ادبیات و فرهنگ جامعه جنگ است که معانی بر جانش مینشیند و قادر است آن را با مهارتی منحصربهفرد در فیلمهایش انعکاس دهد. سطح دوم، انعکاس معانی در ساختار بیانشده است؛ گنجاندن این ساختار معنادار، در یک ساختار بیواسطه فراگیر که از آن بهعنوان ساختار اجتماعی یاد میشود. «چ» جنس داستانش با دیگر آثار حاتمیکیا فرق دارد. دستیابی به ساخت معنادار برای فیلمسازی که دلی کار میکند و بر خاستگاه و ساختار اجتماعی وقت وقوف مسلطی نیافته، در حداقل شرایط مستلزم درک و خاستگاه مشترک با موضوع انتخابشده است. حاتمیکیا خاستگاهش با خاستگاه روایت «چ»، همخوانی ندارد و همین «خواب ابراهیم» را مغشوش کرده است.
ماهنامه هنر و تجربه
۴۵ Total Views ۴۵ Views Todayآخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین میشود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران میشود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی میکنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلمهای سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
وقتی درختان شهر در جشنواره شهر موضوعیت ندارد
در نشست رسانهای جشنواره فیلم شهر ،اعتراض به قطع درختان شهر توسط تعدادی از خبرنگاران، بحث برانگیز شد. به گزارش سینماسینما، مریم پیرکاری، دبیر نهمین جشنواره فیلم شهر در پاسخ به پرسش درباره قطع درختان و… با تأکید بر این که جای طرح چنین مسائلی در نشست خبری یک جشنواره...
۱۴۰۴/۰۸/۱۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
«ارتفاع پست»؛ پرواز اضطراب و امید بر فراز خاکِ ایران
سینماسینما، محمد ناصریراد فیلم «ارتفاع پست» به کارگردانی ابراهیم حاتمیکیا و فیلمنامهای مشترک از اصغر فرهادی، بیانیهای تصویری است از جامعهای که میان زمین و آسمان، میان زیستن و رهایی، میان وطن و رؤیای فرار، در آن دهه یعنی آغاز دهه هشتاد خورشیدی در حال تردید است، تردیدی که کماکان...
۱۴۰۴/۰۷/۲۹
یادداشت ابراهیم حاتمیکیا درباره اقدام تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی
ابراهیم حاتمیکیا کارگردان سینمای ایران درباره اقدام تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی یادداشتی منتشر کرد. نوشته یادداشت ابراهیم حاتمیکیا درباره اقدام تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۳/۲۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
رونمایی از پوستر جدید فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع)»
دومین پوستر فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع): به وقت طلوع» ساخته ابراهیم حاتمیکیا در آستانه فروش ۵۰ میلیاردی رونمایی شد. نوشته رونمایی از پوستر جدید فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع)» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۲۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
رونمایی از جدیدترین تیزر «موسی کلیمالله (ع)»
تیزر جدید فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع): به وقت طلوع» به کارگردانی ابراهیم حاتمیکیا رونمایی شد. نوشته رونمایی از جدیدترین تیزر «موسی کلیمالله (ع)» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۲۱
اکران سیار «موسی کلیمالله (ع)» در شهرهای بدون سینما
فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع): به وقت طلوع» جدیدترین ساخته ابراهیم حاتمیکیا از طریق شبکه اکران سیار بهمن سبز به شهرهای بدون سینما میرود. نوشته اکران سیار «موسی کلیمالله (ع)» در شهرهای بدون سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۲۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
«موسی کلیمالله»؛ دومین فیلم پرفروش اکران نوروزی
میزان فروش فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع): به وقت طلوع» به کارگردانی ابراهیم حاتمیکیا به ۳۰ میلیارد تومان رسید. به گزارش سینماسینما، فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع): به وقت طلوع» جدیدترین ساخته ابراهیم حاتمیکیا به تهیهکنندگی سیدمحمود رضوی و محصول سیمافیلم که به عنوان یکی از آثار اکران نوروز ۱۴۰۴...
۱۴۰۴/۰۱/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع)» ۳۰ میلیاردی شد
میزان فروش فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع): به وقت طلوع» به کارگردانی ابراهیم حاتمیکیا به ۳۰ میلیارد تومان رسید. نوشته فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع)» ۳۰ میلیاردی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
فروش «موسی کلیمالله (ع)» از مرز ۲۵ میلیارد عبور کرد
میزان فروش فیلم سینمایی «موسی کلیمالله (ع): به وقت طلوع» به کارگردانی ابراهیم حاتمیکیا از مرز ۲۵ میلیارد تومان عبور کرد. نوشته فروش «موسی کلیمالله (ع)» از مرز ۲۵ میلیارد عبور کرد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۱/۰۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
از جنجال «شروین» تا اعتراض «کیانوش»
در هفتهای که پشت سر گذاشتیم شروین حاجیپور، تینا پاکروان، ابراهیم حاتمیکیا، کیانوش عیاری و زندهیاد منوچهر والیزاده از مهمترین چهرههای خبرساز در محافل رسانهای بودند. نوشته از جنجال «شروین» تا اعتراض «کیانوش» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۲/۱۰
قهرمانهایی که سفر کردن را برگزیدند
فیلم سینمایی «بچه مردم» که فرازهای پایانی اکران در سینماها را تجربه میکند، از منظر ساختار داستانی، روایتی مشابه فیلمهایی در تاریخ سینمای ایران دارد که قهرمانشان سفری منزل به منزل را تجربه میکنند. نوشته قهرمانهایی که سفر کردن را برگزیدند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۹/۱۷
فیلم سینمایی «بچه مردم» از ۳۰ مهر اکران میشود
فیلم سینمایی «بچه مردم» به کارگردانی محمود کریمی از چهارشنبه ۳۰ مهرماه در سینماهای کشور اکران میشود. نوشته فیلم سینمایی «بچه مردم» از ۳۰ مهر اکران میشود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۷/۲۱
برگزیدگان سیوهفتمین جشنواره فیلمهای کودکان و نوجوانان معرفی شدند/ شب درخشش «بچه مردم»
اختتامیه سیوهفتمین جشنواره بینالمللی فیلمهای کودکان و نوجوانان در سالن اجلاس سران اصفهان با درخشش فیلم سینمایی «بچه مردم» به کارگردانی محمود کریمی برگزار شد. نوشته برگزیدگان سیوهفتمین جشنواره فیلمهای کودکان و نوجوانان معرفی شدند/ شب درخشش «بچه مردم» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۷/۱۷
تنور داغ جشنواره با حضور مهدویان، کریمی و جوانان پرشور
دومین روز از چهاردهمین جشنواره فیلم ۱۰۰ با برگزاری کارگاه محمدحسین مهدویان و نشست محمود کریمی کارگردان فیلم «بچه مردم» و حضور پرتعداد مخاطبان در پردیس ملت برگزار شد. نوشته تنور داغ جشنواره با حضور مهدویان، کریمی و جوانان پرشور اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۲/۱۸
«بچه مردم»؛ …و خدایی که همین نزدیکیست
المیرا ندائی فیلم «بچهی مردم» به کارگردانی محمود کریمی و تهیه کنندگی سید علی احمدی، در چهل و سومین جشنواره ...ادامه مطلب نوشته «بچه مردم»؛ …و خدایی که همین نزدیکیست اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۱/۲۱
معرفی فیلمهای جشنواره فجر ۴۳
به گزارش سینماسینما، تیزر فیلم سینمایی «بچه مردم»، توسط روحالله موحدی ساخته شده است. این فیلم نخستین اثر سینمایی محمود کریمی است و تهیهکننده این فیلم اجتماعی را سیدعلی احمدی برعهده داشته است. «بچه مردم» درباره کودکی است که پس از رها شدن توسط مادرش با چالشهای عجیبی روبهرو...
۱۴۰۳/۱۱/۱۸
شیرینیپزی کریمی و شرکا
از میان فیلمهای به نمایش درآمده در سه روز ابتدایی جشنواره چهلوسوم، «بچه مردم» به کارگردانی محمود کریمی با بیشترین واکنش مثبت از سوی اصحاب رسانه و منتقدان مواجه شد. نوشته شیرینیپزی کریمی و شرکا اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۱/۱۵
یادداشتی بر «بچه مردم» و «اسفند»/ از روایت دلنشین و شیرین تلخیها تا فیلمنامه چشم اسفندیار
سینماسینما، ایلیا محمدینیا؛ «بچه مردم» روایت دلنشین و شیرین تلخیهاست بعضی فیلمها آنقدر حال خوب دارند که میخواهید ساعتها فیلم ادامه داشته باشد و شما تماشاچی بمانید. فیلم «بچه مردم» ساخته محمود کریمی از همین دست فیلمهاست. فیلم داستان جستوجو برای یافتن ریشههاست. فیلم در فضایی فانتزی داستان سرراست و...
۱۴۰۳/۱۱/۱۵
سومین روز جشنواره فیلم فجر / گزارش تصویری
سومین روز نمایش آثار چهل و سومین جشنواره فیلم فجر امروز ۱۴ بهمن ۱۴۰۳ در برج میلاد(سینمای رسانهها) با نمایش فیلمهای «رها» به کارگردانی حسام فرهمند، «بچه مردم» به کارگردانی محمود کریمی، «اسفند» به کارگردانی دانش اقباشاوی و «آبستن» به کار خود ادامه داد.
۱۴۰۳/۱۱/۱۴
«بچه مردم» براساس دغدغه چندساله یوسف اصلانیست
محمود کریمی کارگردان فیلم سینمایی «بچه مردم» بیان کرد که این فیلم براساس دغدغههای چندین ساله یوسف اصلانی ساخته شده است. نوشته «بچه مردم» براساس دغدغه چندساله یوسف اصلانیست اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۱/۱۴