جشنواره فیلم کوتاه، محفلی برای فیلمسازی در چند دقیقه

داریوش غریب زاده: بیشتر مخاطبان فیلم کوتاه بینندگان تلویزیون هستند

داریوش غریب زاده، فیلمساز، عکاس و مدرس سینماست که در بخش «مرور آثار» سی و چهارمین جشنواره فیلم کوتاه تهران، از او یاد می شود. او داوری چندین جشنواره ملی و بین المللی، مشاور فیلمنامه و کارگردانی فیلم های کوتاه مستند و سینمایی متعددی از جمله «تنهای تنهای تنها»، «بالابان»، «پینوکیو، عاموسردار و رئیسعلی» و… را در کارنامه خود دارد. وی در خصوص کم و کیف برگزاری جشنواره بین المللی فیلم کوتاه تهران به بانی فیلم گفت: تجربه ۸۲ سال حضور من در این جشنواره این است که این جشنواره به واسطه تداوم برگزاری در این ۴۳ دوره کم کم به یک محفل معتبر سالانه برای بچه های فیلم کوتاه تبدیل شده است. کسانی که به فیلم کوتاه علاقه دارند می دانند که سالانه جایی به نام جشنواره فیلم کوتاه تهران وجود دارد که می توانند در آنجا آثار خود را عرضه کنند. وی افزود: این جشنواره سکوی پرتاب و پیشرفت بسیاری از فیلمسازان بلند بوده است. حتی آقای اصغر هم در جوانی در سینمای جوانان فعال بوده است. این جشنواره کسانی همچون شهرام مکری، آیدا پناهنده، وحید موسائیان را داشته که در حال حاضر با فیلم های بلندشان در فستیوال های جهانی حضور دارند. پس یکی از کارکردهای این جشنواره معرفی فیلمسازان کوتاه به سینمای بلند بوده است. غریب زاده در پاسخ به اینکه آیا مردم عام هم می توانند مخاطب فیلم کوتاه و این جشنواره باشند یا خیر، گفت: اینجا و در این جشنواره خیر. ولی بیشترین مخاطب عام فیلم کوتاه می توانند مخاطبین تلویزیون باشند. تلویزیون می تواند در بدترین شرایط پخش حتی در نیمه شب ۰۱هزار نفر در کشور مخاطب داشته باشد که مخاطبین خارج از کشور هم به این عدد اضافه می شوند. باید در تلویزیون و اینترنت به دنبال مخاطب عام بگردیم. ولی آیا از یک جشنواره که در یک سالن محدود ۰۰۲ یا۰۰۳ نفری برگزار می شود این توقع منطقی است که مردم عام هم حضور داشته باشند؟ لزومی ندارد که مردم عام در این جشنواره با فیلم کوتاه آشنا شوند. این جشنواره باید شکل دورهمی خود فیلمسازان و محل تبادل و تلاقی و انتقال تجربه های فیلمسازان باشد و فیلم های هم را ببینند و درباره آنها صحبت کنند. به نظرم حتی جشنواره فیلم فجر هم نمی تواند آنقدر فراگیر شود که مردم عام را به سینما بکشاند. آن فیلمی که در جشنواره فجر حضور دارد باید اکران عمومی شود و در سراسر ایران اکران شود. وی ادامه داد: در حال حاضر مردم خودشان در فضای مجازی با تلفن همراه فیلم کوتاه می سازند. فضای مجازی باعث شده مردم روی گوشی های خود فیلم های کوتاه و همچنین بهترین فیلم های روز دنیا را ببینند. این گونه است که می تواند تاثیر خود را بگذارد. اگر قرار باشد که فیلم کوتاه همه گیر شود تلویزیون می تواند نقش مهمی ایفا کند. این فیلمساز پیشکسوت در مورد تفاوت این جشنواره فیلم کوتاه تهران با سایر جشنواره های همتای خود در حوزه فیلم کوتاه تاکید کرد: من روی این جشنواره تعصب خاصی دارم. درست است که در حوزه فیلم کوتاه جشنواره های زیادی برگزار می شود ولی چون خودم را عضو خانواده سینمای جوانان می دانم به نظرم مهم ترین رویداد فیلم کوتاه کشور، این جشنواره است. جشنواره های دیگر این وسعت و حجم فیلم و مهمان خارجی و ورکشاپ ها را ندارد. غریب زاده در خصوص اختصاص سیمرغ به فیلم کوتاه در جشنواره فیلم فجر تاکید کرد: فیلم کوتاه باید در جشنواره فیلم فجر حضور داشته باشد. همه فستیوال های مهم و معتبر جهانی از جمله برلین و کن بخش فیلم کوتاه دارند. در دنیا متراژ فیلم اهمیت ندارد، یعنی اگر یک نفر فیلم ۵۱ دقیقه ای دارد و در همان ۵۱ دقیقه دستور زبان سینما را رعایت کرده با کسی که فیلمی یک ساعته ساخته و در آن دستور زبان سینمایی را رعایت کرده هیچ تفاوتی قائل نیستند. هر دو فیلمساز هستند. مسئولان و تصمیم گیران سینمایی ایران فکر می کنند با متراژ فیلم یک نفر می تواند فیلمساز یا کارگردان باشد. این بسیار مضحک است که ملاک شناخت یک کارگردان را بر مبنای طول کارش بگذارند. مثل این است که بگویند اگر شما بتوانید یک دیگ بزرگ غذا درست کنید آشپز هستید ولی اگر شما بتوانید همان کیفیت غذا را در یک ظرف کوچک درست کنید آشپز نیستید! مسئولان ما به سینما به صورت حجمی، متری و یا زمانی نگاه می کنند. در صورتی که اگر کسی توانست در سه دقیقه با رعایت دستور زبان سینمایی روی مخاطب تاثیر بگذارد کارگردان است. این موضوع در جشنواره برلین در بخش استعدادیابی بسیار مورد توجه است که متاسفانه در ایران مورد کم لطفی است. سینمای ما ایرانی ها هم مانند غذایمان است، باید حتما یک دیس بزرگ جلویمان بگذارند تا سیر شویم در صورتی که با یک غذای باکیفیت و کم هم می توانیم سیر شویم.

سید وحید حسینی نامی: باید مخاطب عام را با فیلم کوتاه آشتی دهیم

سید وحید حسینی نامی، یکی از فیلمسازان جوانی است که با فیلم کوتاه تجربی «کل به جز» هم در بخش ملی و هم به عنوان تنها نماینده ایران در بخش بین الملل سی و چهارمین جشنواره بین الملی فیلم کوتاه تهران حضور دارد. او در خصوص برگزاری این جشنواره و تاثیر آن بر جذب مخاطب عام به فیلم کوتاه به بانی فیلم گفت: در مورد برگزاری این جشنواره باید بگویم که سال به سال شاهد آن هستیم که این رویداد هر چه با شکوه تر و عظیم تر برگزار می شود. این طبیعی است چرا که از سویی سینمای ما کوتاه ما روز به روز پیشرفت می کند و گواه آن حضورهای بین المللی و فیلم های خوب سینماگران این حوزه است. از طرفی وقتی جشنواره ای سی و چهارمین دوره آن برگزار می شود طبیعتا می طلبد که به یک بلوغ و ثباتی رسیده باشد. خوشبختانه در مورد جشنواره فیلم کوتاه تهران این صدق می کند. نزدیک به یک دهه است که در این جشنواره فیلم دارم و به مرور این پیشرفت، بزرگ شدن، ثبات و روبه رشد بودن را رصد کرده ام. کارگردان مستند «دستها و رنگها» افزود: برگزاری چنین جشنواره ای قطعا موثر است. این جشنواره مهم ترین و بزرگ ترین رویداد سینمایی در زمینه فیلم کوتاه کشور است که اتفاقا در این دوره ثابت شد که چقدر طرفداران فیلم کوتاه زیاد هستند، حتی برخی معتقد بودند جابجایی محل برگزاری جشنواره از مرکز شهر به جای دیگر موجب افت عددی مخاطبان می شود در حالی که این طور نبود. با اینکه سالن های بزرگی در اختیار جشنواره است و گاهی همزمان یک فیلم در دو سالن اکران می شود، با این حال سالن ها پر بودند. طرفداران سینمای کوتاه طرفداران جدی هستند و هر کجا که برگزار شود پیگیر آن هستند. حسینی در خصوص تاثیر برگزاری این جشنواره در چرخه اقتصادی فیلمسازان کوتاه عنوان کرد: سینمای کوتاه در همه جای جهان مورد حمایت دولت ها بوده و اکثرا با هزینه ها و سوبسیدهای دولتی ساخته می شوند. در حال حاضر سینمای کوتاه ما سینمایی نوپاست و ما باید مخاطب عام را با فیلم کوتاه آشتی دهیم. اگر یک سری موانع از قبیل دریافت هزینه برای تماشای فیلم کوتاه را در نظر بگیریم شاید در این برهه کار درستی نباشد. البته احتمالا ۰۱ سال آینده این اتفاق بیفتد و این موضوع هم یکی از آیتم های پیشرفت در این زمینه است. ولی در حال حاضر کمی زود است و فعلا دنبال این هستیم که مخاطب را پیدا کنیم. بعد از اینکه مخاطب با فیلم کوتاه آشنا شد و به آن عادت کرد می توانیم برای آن ورودی هم در نظر بگیریم. البته این چرخه اقتصادی وجه دیگری هم دارد و این سوال به میان می آید که آیا فیلم کوتاه می تواند معیشت فیلمسازش را تامین کند که جواب آن منفی است. این فیلمساز در خصوص اختصاص سیمرغ به فیلم کوتاه در جشنواره فیلم فجر تاکید کرد: در جشنواره فیلم فجر سال۶۸ فیلم کوتاهی به نام «راه رفتن روی ریل ها» را داشتم که آن سال ۸۱ فیلم کوتاه در جشنواره حضور داشتند. به نظرم ما در برهه ای هستیم که سینمای کوتاه ایران جای چانه زنی ندارد، در اینکه سینمای کوتاه پیشرو تر از سینمای بلند ماست شکی نیست. فیلم های کوتاه ما جهان را فتح کرده اند و سفیر فرهنگی ما در رویدادهای فرهنگی بین المللی بوده اند. اگر موفقیت های چند سال اخیر فیلم کوتاه را در نظر بگیریم به نظر من این جشنواره فیلم فجر است که باید در کنار این سینما قرار بگیرد، فیلم کوتاه را از خودش بداند و حتی به آن افتخار کند. کما اینکه همه فستیوال های بزرگ جهان بخش فیلم کوتاه دارند و این دلالت بر این دارد که فیلم کوتاه هنوز از دل مردم می آید، هنوز روابط و ضوابط سینمای حرفه ای و آن گیر و دارها را ندارد و ژانر آرتیستی تری است. من خوشحالم که این اتفاق افتاد و در فراخوان فجر هم ذکر شد و دیگر قرار نیست سیمرغ عاریتی و سفارشی داده شود، این به نظر من اتفاق میمون و مبارکی است. فیلمسازان کوتاه واقعا این موضوع را مطالبه کردند و به مطالبه شان رسیدند. یک فهم عمومی بین فیلمسازان وجود داشت که این اتفاق باید بیفتد، بدنه جشنواره فجر و معاونت سازمان سینمایی هم به درستی آن را پذیرفتند و به اهمیت ماجرا پی بردند.

یوسف کارگر: مردم عام مخاطب اصلی این جشنواره هستند

یوسف کارگر، یکی از فیلمسازانی است که امسال در جشنواره بین المللی فیلم کوتاه تهران با فیلم کوتاه داستانی «آرا» در بخش بین الملل سی و چهارمین جشنواره فیلم کوتاه تهران حضور دارد که آثار او در سال های گذشته و در جشنواره های بین المللی موفقیت های قابل توجهی کسب کرده است. او در خصوص کم و کیف برگزاری این جشنواره در دوره جدید خود به بانی فیلم گفت: امسال استقبال بسیار گسترده ای از این جشنواره صورت گرفت و نسبت به سال های گذشته هم از لحاظ استقبال و هم کیفیت برگزاری و نمایش فیلم ها بهتر شده است. امسال برای اولین بار فیلم ها به صورت ameniC-D و صدای ۵٫۱ دالبی پخش شد که این خود جای تقدیر دارد. ما نیز به نوبه خود از مسئولان و برگزار کننده های این جشنواره تقدیر کردیم. تا اینجای کار که بازخوردهای بسیار خوبی دریافت کرده ایم. البته من زیاد به بحث دریافت جایزه اهمیت نمی دهم. با این حال نقدها و نظراتی که در مورد فیلم «آرا» شنیده ام مثبت بوده است و این خود بهترین جایزه ای است که یک فیلمساز می تواند از مردم بگیرد. وی در خصوص تاثیر برگزاری این جشنواره در جذب مخاطب عام به فیلم کوتاه افزود: هر سال ما شاهد این هستیم که استقبال از این جشنواره بیشتر و بیشتر می شود. بخشی از این موضوع مرهون این است که تبلیغات درستی در این زمینه صورت می گیرد، چه از طرف خود فیلمسازان و مسئولان جشنواره ورسانه ها و روزنامه ها و… در بیشتر دیده شدن این جشنواره تاثیرات زیادی داشته اند. کارگر ادامه داد: قطعا مردم عام هم می توانند مخاطب فیلم کوتاه باشند. اصلا فیلم ساخته می شود که مردم آن را ببینند و مخاطب عام بیشتر مد نظر است. حال اگر این موضوع پیش از این کمتر بوده است شاید در این میان ضعف هایی وجود داشته است. ولی به نظرم اساسا مردم عام مخاطب اصلی این جشنواره هستند. کارگردان فیلم کوتاه «آغی» در مورد تاثیر برگزاری این جشنواره در چرخه اقتصادی فیلمسازی در این حوزه عنوان کرد: فکر می کنم کم کم باید به این سمت برویم که فیلم کوتاه هم یک محصول و کالای فرهنگی است و این موضوع بین مردم جا می افتد که برای هر کالای فرهنگی، همانند سایر کالاهایی در بسته فرهنگی خانواده ها شکل می گیرد باید بهایی پرداخت شود. در حال حاضر بخش فروش فیلم در کشورهای دیگر به شدت جدی است و سرسختانه انجام می شود و چه ازطریق جشنواره ها و یا وی او دیو یا نمایش خانگی و… فیلم کوتاه به عنوان یک محصول فرهنگی به فروش می رسد. امیدواریم در چند سال آینده این مسئله در کشور ما هم جا بیفتد. این فیلمساز در خصوص اختصاص سیمرغ به فیلم کوتاه در جشنواره فیلم فجر تاکید کرد: به هر حال جشنواره فیلم فجر ویترین سینمای ایران است و بخشی از سینما هم فیلم کوتاه و محصولات مختلف این سینما در قالب مستند، تجربی، داستانی و انیمیشن است. چه بسا افتخارات عرصه بین المللی ما در حوزه فیلم کوتاه بسیار بیشتر از فیلم بلند است. طبیعتا فیلم کوتاه نیز این حق را به خود می دهد که در این ویترین سهمی داشته باشد. به نظر من ضروری و بایسته است که حتی بیشتر و بهتر از دو سالی که مجددا به جشنواره فجر برگشته است، فیلم کوتاه در جشنواره فیلم فجر حضور داشته باشد.

نوشته جشنواره فیلم کوتاه، محفلی برای فیلمسازی در چند دقیقه اولین بار در بانی‌فیلم پدیدار شد.