روزنامه فرهیختگان : فیلم پروین تبدیل به یک بیوگرافی متوسط شده | نیمرخ
|جعبه لایتنر آنلاین|

روزنامه فرهیختگان : فیلم پروین تبدیل به یک بیوگرافی متوسط شده

 

 

محمدحسین سلطانی  در روزنامه فرهیختگان نوشت :
گرمی هوای تابستان ۹۳ خوابیده است. عکاسان جلوی در بیمارستان جمع شده‌اند. گویا چند لحظه قبل حاتمی‌کیا، مجید مجیدی و کمال تبریزی و چند نفر دیگر به عیادت رهبر انقلاب رفتند. مقابل تخت رهبری جای سوزن انداختن نیست و صدای فلاش‌ها است که از دوربین‌های عکاسی بلند می‌شود.
در میان صدای فلاش‌ها رهبری شعری را می‌خوانند: «هر بلائی کز تو آید نعمتی است/هر که را رنجی دهی آن راحتی است – زان به تاریکی‌گذاری بنده را/ تا ببیند آن رخ تابنده را – تیشه زان بر هر رگ و بندم زنند / تا که با مهر تو پیوندم زنند» پس از خواندن شعر سؤالی را از هنرمندانی که مقابلشان ایستاده‌اند، می‌پرسند: «می‌دانید شعر برای کیست؟» به جز صدای فلاش دوربین‌ها پاسخ دیگری دریافت نمی‌شود. ایشان ادامه می‌دهند: «شاید فکر کنید از کسی مثل مولانا باشد. از پروین اعتصامی است این شعر، شاعری که سعی شده همواره شعرش و چهره‌اش پوشانده شود.» حدود ۱۰ سال پس از آن صحبت‌ها فیلمی روی پرده جشنواره فیلم فجر می‌آید به نام همان شاعر مهجور.
حضور کم‌رنگ پروین در جشنواره چهل‌و‌دوم
در فجر چهل‌‌ودوم، فیلم پروینِ ورزی تنها جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن را کسب کرد و مارال بنی‌آدم به عنوان برجسته‌ترین پروین‌هایی شناخته شد که در سال‌های اخیر به تصویر کشیده شده. پیش از پروینِ بنی‌آدم، باران کوثری و آناهیتا نعمتی هم لباس پروین را پوشیدند اما از یک پرتره سرامیکی فراتر نمی‌روند. با این حال پروینِ محمدرضا ورزی سعی می‌کند از چهارچوب‌های فعلی فراتر رود و او را به مخاطب نزدیک‌تر کند. با این حال سیمای پروین به عنوان یک زن کنشگر، نقطه‌ای است که نیاز به بحثی جدی دارد.
بیاییم فارغ از رتبه‌بندی جشنواره‌ها که –حتی در برخی از دوره‌ها بالاجبار– جایزه نقش اول و مکمل زن را میان بازیگران خانم سینما توزیع می‌کنند، به این موضوع بنگریم. اگر بخواهیم زن‌هایی که نقشج محوری داستان را در فیلم‌های ایرانی داشته‌اند را به شمارش درآوریم، تعداد آثاری که می‌توان نام برد از انگشتان دو دست کمتر است. اگر این آمار را بخواهیم در فیلم‌های تاریخی و آثار بیوگرافی جست‌وجو کنیم، برای پیدا کردن یک زنِ قهرمان به چالشی جدی برمی‌خوریم. با این تفاسیر، پروین تبدیل به اثری می‌شود که در سال‌های اخیر توانسته اتفاقی مهم در سینمای ایران باشد. اتفاقی که آن را تبدیل به جدی‌ترین اثر بیوگرافی از یک شخصیت زنِ معاصر می‌کند.
اگر بخواهیم به سیمای زنان در سینمای ایران نگاهی بیندازیم، آنچه به شکل جدی مشاهده می‌شود، وضعیت زن در قابی است که در نسبت با یک مرد در موضع ضعف قرار می‌گیرد و صرفاً به کاراکتری حاشیه‌ای در اثر تبدیل می‌شود و یا در نسبت با وضعیت اجتماعی، او شخصیتی منفعل و مورد ستم به تصویر کشیده می‌شود. به حاشیه رفتگی زن در سینمای ایران البته مربوط به چند سال اخیر نیست و با نگاهی به تصویر زن حتی در سینمای پس از انقلاب هم شرایط بهتری ندارد.
زن در سینمای پیش از انقلاب مهم‌ترین نقشش اغواگری و یا مؤلفه‌ای برای تجاری‌سازی است. با تمام این تفاسیر باری که روی دوش پروین می‌افتد، بار چندان ساده‌ و سبکی نیست. چندین مرتبه بازنویسی فیلمنامه این اثر نشان از درک اهمیت این موضوع دارد. درک اهمیتی که پروین را تبدیل به نقطه مهمی می‌کند، اما هنوز چند سؤال پاسخ‌نداده درباره اثر ورزی باقی می‌ماند. اول آنکه آیا پروین تبدیل به اثری ماندگار می‌شود؟ و دوم چقدر پروینِ ورزی توانسته به قهرمانی مانند پروین اعتصامی تبدیل شود.
برای پاسخ به بخشی از سؤال اول باید منتظر ماند تا تاریخ درباره فیلم ورزی قضاوت کند اما آنچه واضح است پروین نمی‌تواند از اثری متوسط فراتر رود. با آنکه فیلم ورزی می‌تواند مخاطب را با خود همراه کند اما عمیق نشدن در کاراکتر‌های داستان و ساخته نشدن یک زن شاعره در این روایت نشان از ضعف در روایت ورزی دارد.
پروینِ ورزی با شعرش نسبتی دارد
مسئله اصلی داستان پروین در شجاعتی نهفته است که ادبیات به او می‌دهد، اما وقتی نسبت پروین با ادبیات صرفاً در استعدادی معجزه‌گونه خلاصه می‌شود و ما چیزی از روند به کار افتادن قریحه شاعرانه او نمی‌بینیم، عملاً پروین را تبدیل به زنی می‌کند که تلاش دارد کنشگری کند و در عرصه اجتماع باشد اما به جز خواندن و حفظ شعر و چندین مرتبه خواندن اشعار مختلف چیز دیگری در او دیده نمی‌شود. نسبت کاراکتر پروین وقتی با اثر او، یعنی اشعارش برقرار نمی‌شود، یعنی کارگردان بر این پیش‌فرض سوار شده که ما باید از قبل می‌دانستیم که پروین شاعر است و دوره ادبی او چیست و با پذیرش این پیش‌فرض‌ها تازه آغاز به تعریف کردن قصه می‌کند. تمرکز «پروین» بر واقع به جای کاراکتر پروین باعث شده تا در بستر وقایع مختلف باز هم پروین زیر سایه باقی شخصیت‌ها قرار بگیرد.
پروین در بیتی درباره احوالاتش به پدرش می‌گوید: «دهرْ بسیار چو من سربه‌گریبان دیده است/ چه تفاوت کندَش سربه‌گریبانی من». اگر بخواهیم میان این بیت و فیلم ورزی تناسبی برقرار کنیم، به خوبی پروین به عنوان شخصیتی مهجور و سردرگریبان نمایش داده می‌شود. شاید اگر بخواهیم، پروین را به عنوان زنی تماماً کنشگر ببینیم، به دلیل نسبتی که پروین با پدرش دارد و خود را بار‌ها و در اشعار مختلف ذیل پدر تصویر می‌کند (موضوعی که به کرات در فیلم هم به آن اشاره می‌شود)، این نسبت پروین با پدر ادیبش باعث می‌شود، او ذیل پدر خود تعریف شود و باز هم زیر سایه مرد دیگری قرار بگیرد. با این تفاسیر، ورزی سعی می‌کند پروین را با تمام این مسائل تبدیل به زنی کند که با تمام مناسبت‌های اجتماعی مختلف، کنشگر باشد.
اتفاقی که با بازی خود بنی‌آدم به سمت اتفاق افتادن می‌رود اما درنهایت اثر ورزی را تبدیل به یک بیوگرافی متوسط می‌کند. اثری که تا تبدیل شدن به اثری فاخر و در قدوقواره‌ شاعره‌ای به نام پروین اعتصامی، فاصله بسیاری دارد. فاصله‌ای که به نظر می‌رسد با شجاعت سازندگانی از این قبیل روز به روز از آن کاسته شود.

منبع: سینما سینما
آدرس کوتاه: https://www.rokh.in/news/128543
دیدگاه

آخرین خبرها
خبرهای پربازدید

مجید مجیدی

دو پیام متفاوت وزیر ارشاد در یک روز

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پی اهدای جایزه بهترین فیلم بوسان به مجید مجیدی پیام تبریکی داد و در آستانه آغاز جشنواره تیاتر عروسکی هم پیامی دیگر منتشر کرد.

۲ساعت پیش

مجید مجیدی

تقدیر قالیباف از موضع‌گیری شجاعانه مجید مجیدی در جشنواره بوسان

رئیس مجلس با تقدیر از موضع‌گیری مجید مجیدی در جشنواره بوسان، گفت: موضع‌گیری شجاعانه، هوشمندانه و برخاسته از تعهد ملی ایشان بر روی صحنه جهانی و یادآوری مقاومت ستودنی و ایستادگی تاریخی ملت بزرگ ایران در برابر فشارهای ظالمانه و بازتاب مظلومیت و در عین حال صلابت این سرزمین، بار...

۱۰ساعت پیش

مجید مجیدی

«غذای نیمروز» ساخته مجید مجیدی بهترین فیلم جشنواره بوسان شد

فیلم سینمایی «غذای نیمروز» به کارگردانی مجید مجیدی مورد ستایش داوران جشنواره فیلم بوسان قرار گرفت و جایزه بهترین فیلم را دریافت کرد. نوشته «غذای نیمروز» ساخته مجید مجیدی بهترین فیلم جشنواره بوسان شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

دیروز

مجید مجیدی

فیلم مجید مجیدی راهی اسکار ۲۰۲۷ شد

فیلم «غذای نیمروز» ساخته مجید مجیدی با کسب جایزه بهترین فیلم جشنواره فیلم بوسان، واجد شرایط رقابت در شاخه بهترین فیلم بین‌المللی جوایز اسکار ۲۰۲۷ شناخته شد. به گزارش سینماسینما، در گذشته، هر کشور تنها یک فیلم را از طریق نهادهای رسمی یا کمیته‌های منتخب به آکادمی معرفی می‌کرد. این...

دیروز

مجید مجیدی

حرف‌های صریح مجید مجیدی پس از دریافت جایزه بوسان

فیلم «غذای نیمروز» مجید مجیدی برگزیده جشنواره بوسان شد.

دیروز

مجید مجیدی

تبریک یک مدیر سینمایی به مجید مجیدی

حامد جعفری، مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی، در پیامی کسب جایزه بهترین فیلم جشنواره بین‌المللی بوسان برای «غذای نیمروز» را به مجید مجیدی تبریک گفت و از او به‌خاطر بازتاب‌دادن فریاد تظلم‌خواهی کودکان میناب و مردم ایران در این رویداد جهانی تشکر کرد.

دیروز

مجید مجیدی

مجید مجیدی واجد شرایط رقابت اسکار شد

فیلم «غذای نیمروز» ساخته مجید مجیدی با کسب جایزه بهترین فیلم جشنواره فیلم بوسان، واجد شرایط رقابت در شاخه بهترین فیلم بین‌المللی جوایز اسکار ۲۰۲۷ شناخته شد.

دیروز

مجید مجیدی

ادامه واکنش‌ها به جایزه مجیدی

رییس سازمان سینمایی و خانه سینما در پیام های جداگانه ای دریافت جایزه جشنواره بوسان را به مجید مجیدی تبریک گفتند.

دیروز

مجید مجیدی

روایت تکان‌دهنده از یک معلم در جنوب

فیلم سینمایی «غذای نیمروز» ساخته مجید مجیدی که نخستین نمایش جهانی خود را در بخش مسابقه جشنواره بین‌المللی فیلم بوسان تجربه کرده است، در نقدی منتشرشده در اسکرین، اثری تاثیرگذار درباره فقر، محرومیت آموزشی و کشمکش‌های اخلاقی یک معلم توصیف شده است.

۱۴۰۵/۰۷/۱۹

مجید مجیدی

انتشار تیزر «غذای نیمروز» مجید مجیدی

نخستین تیزر از فیلم سینمایی «غذای نیمروز» ساخته مجید مجیدی پیش از نمایش در جشنواره فیلم بوسان منتشر شد.

۱۴۰۵/۰۶/۱۸

مجید مجیدی

جشنواره فیلم بوسان ۲۰۲۶؛ نخستین اکران فیلم مجید مجیدی و نمایش ۵ فیلم ایرانی

نخستین نمایش جهانی فیلم «غذای نیمروز» ساخته جدید مجید مجیدی در بخش مسابقه اصلی سی‌ویکمین جشنواره فیلم بوسان رقم می‌خورد. به گزارش سینماسینما، جشنواره بین‌المللی فیلم بوسان (کره جنوبی) امروز سه‌شنبه دهم شهریورماه ۱۴۰۵، فهرست ۱۴ فیلم بخش مسابقه اصلی را معرفی کرد که با نمایش جدیدترین فیلم ساخته مجید...

۱۴۰۵/۰۶/۱۰

مجید مجیدی

مجید مجیدی فیلم جدیدش را به بوسان می‌برد

نخستین نمایش جهانی فیلم «غذای نیمروز» ساخته جدید مجید مجیدی در بخش مسابقه اصلی سی‌ویکمین جشنواره فیلم بوسان رقم می‌خورد.

۱۴۰۵/۰۶/۱۰

مجید مجیدی

فیلم «محمد رسول‌الله(ص)» زیرساخت‌های بزرگی برای سینمای ایران فراهم کرد

مجید مجیدی گفت: فیلم «محمد رسول‌الله(ص)» جدا از خود فیلم، زیرساخت‌های بسیار بزرگی برای سینمای ایران فراهم کرد، امکاناتی که ما به واسطه این فیلم وارد کردیم همچنان سینمای ایران از آن بهره زیادی می‌برد. نوشته فیلم «محمد رسول‌الله(ص)» زیرساخت‌های بزرگی برای سینمای ایران فراهم کرد اولین بار در سوره...

۱۴۰۵/۰۶/۰۹

مجید مجیدی

بازدید مجید مجیدی از رویداد «مشق ناتمام»/ ادای احترام به کودکان شهید

مجید مجیدی کارگردان سینما از رویداد فرهنگی هنری «مشق ناتمام» با محوریت گرامیداشت یاد بیش از ۴۰۰ کودک شهید ایران در پل طبیعت تهران بازدید کرد. نوشته بازدید مجید مجیدی از رویداد «مشق ناتمام»/ ادای احترام به کودکان شهید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۵/۰۵/۰۲

مجید مجیدی

واکنش مجید مجیدی به اظهارات توهین‌آمیز معاون ترامپ

مجید مجیدی در واکنش به اظهارات عجیب و توهین‌آمیز معاون ترامپ علیه مردم ایران نوشت: حرف بزرگتر از دهانتان نزنید.

۱۴۰۵/۰۴/۲۶

کمال تبریزی
ساسان سالور
۵

با موافقت شورای پروانه فیلمسازی؛ پروانه ساخت سینمایی برای ۷ فیلم‌‌نامه صادر شد

شورای پروانه فیلمسازی در جلسه اخیر، با ساخت ۷ فیلم‌ سینمایی موافقت کرد. به گزارش سینماسینما، فیلم‌‌نامه‌های «خون خانه» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی کمال تبریزی و نویسندگی محمدرضا گوهری، «طلا یاب» به تهیه‌کنندگی کیان آقاباباییان و کارگردانی فرزانه امینی و نویسندگی مصطفی شمشکی، «یک قدم به عقب» به تهیه‌کنندگی ساسان...

۱۴۰۴/۱۰/۰۷

کمال تبریزی

کمال تبریزی برای «خون خانه» پروانه ساخت گرفت

شورای پروانه ساخت سازمان سینمایی در جلسه اخیر خود با ساخت ۷ فیلم‌ از جمله «خون خانه» به کارگردانی کمال تبریزی موافقت کرد. نوشته کمال تبریزی برای «خون خانه» پروانه ساخت گرفت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۱۰/۰۷

کمال تبریزی
سامان مقدم
۳

فیلم‌های جدید در راه هستند؛ از کمال تبریزی و سامان مقدم تا برادران رزاق کریمی

کارگردان‌های متعددی از جمله کمال تبریزی، سامان مقدم، مرتضی آتش‌زمزم، امیر پذیرفته و مصطفی رزاق کریمی درصدد ساخت فیلم جدید خود هستند. نوشته فیلم‌های جدید در راه هستند؛ از کمال تبریزی و سامان مقدم تا برادران رزاق کریمی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۸/۲۸

کمال تبریزی
منیر قیدی
۳

معرفی داوران بخش سریال نهمین جشنواره فیلم شهر

هادی اسماعیلی، کمال تبریزی، ابراهیم داروغه‌زاده، مجید زین‌العابدین، بهروز شعیبی، منیر قیدی و حسین کرمی به عنوان داوران بخش سریال نهمین جشنواره بین‌المللی فیلم شهر معرفی شدند. نوشته معرفی داوران بخش سریال نهمین جشنواره فیلم شهر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۸/۱۸

کمال تبریزی
هومن سیدی
۲

بازیگران به صف، سریال‌ها آماده!

‎«وحشی» هومن سیدی، «بامداد خمار» و «سووشون» نرگس آبیار، «بی عاطفه» کمال تبریزی، ‌«هزار و یک شب» مصطفی کیایی، «شکارگاه» ...ادامه مطلب نوشته بازیگران به صف، سریال‌ها آماده! اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.

۱۴۰۴/۰۱/۲۲

کمال تبریزی

چه کسی «کمدی» را «بی‌آبرو» کرد!؟

سهم بالای فیلم‌های منصوب به «کمدی» در گیشه سینمای ایران طی سال‌های اخیر، جریانی از موضع‌گیری‌های انتقادی علیه کیفیت این‌ آثار به همراه داشته که به تازگی پرچم‌داران کمدی‌سازی هم به آن پیوسته‌اند. نوشته چه کسی «کمدی» را «بی‌آبرو» کرد!؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۳/۱۲/۰۶

کمال تبریزی

انتقاد سازندگی از گفت‌وگوی کمال تبریزی با ایسنا/ داوران بر اساس مصلحت رای دادند نه کیفیت

به گزارش سینماسینما، گلاویژ نادری در روزنامه سازندگی نوشت: یک هفته از اختتامیه جشنواره فیلم فجر می‌گذرد اما هنوز حاشیه‌ها و جنجال‌های مربوط به انتخاب‌های هیات داوران فروکش نکرده است. برخی از دست‌اندرکاران جشنواره تلاش کردند، نشست خبری را با حضور داوران ترتیب دهند اما آنها حاضر به برگزاری این...

۱۴۰۳/۱۲/۰۳

کمال تبریزی
بهرام رادان
۱

انتقاد صریح کمال تبریزی و علیرضا رییسیان از بهرام رادان

محمد تاجیک : کمال تبریزی و علیرضا رییسیان دو عضو هیئت داوری جشنواره فیلم فجر ، در بخشهایی از گفت وگوی خود با بهناز شیربانی در روزنامه شرق ، با صراحت از بهرام رادان انتقاد کردند . به گزارش سینماسینما ، بخشهایی از این مصاحبه که به این موضوع پرداخته...

۱۴۰۳/۱۲/۰۲

کمال تبریزی
بهرام رادان
۶

چهل و سومین جشنواره فیلم فجر؛ داوران مسابقه سینمای ایران معرفی شدند

اعضای هیات داوران مسابقه سینمای ایران چهل و سومین جشنواره فیلم فجر معرفی شدند. به گزارش سینماسینما به نقل از روابط عمومی چهل و سومین جشنواره فیلم فجر؛ طی احکامی از سوی منوچهر شاهسواری دبیر جشنواره، کمال تبریزی، رضا درستکار، بهرام رادان، علیرضا رئیسیان، علیرضا زرین‌دست، عزت‌الله ضرغامی و مستانه...

۱۴۰۳/۱۱/۰۹

کمال تبریزی
علی دهکردی
۳

وزیر ارشاد اعضای شورای بازبینی فیلم‌های سینمایی را منصوب کرد

سیدعباس صالحی در احکامی جداگانه نرگس آبیار، علی آشتیانی‌پور، کمال تبریزی، حسن خجسته، علی دهکردی، مجید زین‌العابدین، هادی صادقی، هادی نائیجی و سیدضیا هاشمی را به عنوان اعضای شورای بازبینی فیلم‌های سینمایی منصوب کرد. نوشته وزیر ارشاد اعضای شورای بازبینی فیلم‌های سینمایی را منصوب کرد اولین بار در سوره سینما...

۱۴۰۳/۱۰/۰۵

کمال تبریزی

اختصاصی سینماسینما/ نامه امیر اثباتی به کمال تبریزی؛ کنجکاوم بدانم قرار است در شورای پروانه نمایش چه گلی به سر سینما بزنید

سینماسینما؛ امیر اثباتی در نامه‌ای خطاب به کمال تبریزی نوشت: آقای کمال تبریزی سلام اجازه بدهید بابت انتصابتان در شورای بازبینی فیلم -فعلاً- به شما تبریک نگویم. قطعاً شما طی سی‌چهل سالِ گذشته بیشتر از بقیۀ همکارانتان در این شورا زخم‌خوردۀ تصمیماتِ اعضای شورای بازبینیِ فیلم یا همان «پروانۀ نمایش»...

۱۴۰۳/۱۰/۰۵

کمال تبریزی
علی دهکردی
۳

با حکم وزیر ارشاد؛ اعضای جدید شورای پروانه نمایشِ فیلم‌های سینمایی منصوب شدند

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در احکامی جداگانه اعضای شورای بازبینی فیلم‌های سینمایی را منصوب کرد. به گزارش سینماسینما به نقل از مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سیدعباس صالحی، نرگس آبیار(نویسنده و فیلمساز)، علی آشتیانی پور (تهیه کننده)، کمال تبریزی (نویسنده و فیلمساز)، حسن...

۱۴۰۳/۱۰/۰۵

کمال تبریزی
حامد بهداد
۳

معرفی داوران بخش مسابقه تبلیغات جشنواره فیلم فجر

حامد بهداد، کمال تبریزی، بهزاد خورشیدی، شهاب‌الدین عادل و کامران قدکچیان به عنوان داوران بخش مسابقه تبلیغات سینمای ایران در چهل‌وسومین جشنواره فیلم فجر معرفی شدند. نوشته معرفی داوران بخش مسابقه تبلیغات جشنواره فیلم فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۳/۰۹/۲۷

کمال تبریزی

پاسخ کمال تبریزی به برخی سوءتفاهم‌ها در اختتامیه جشنواره فیلم کوتاه تهران

کمال تبریزی، یکی از داوران بخش مسابقه سینمای ایران در جشنواره‌ فیلم کوتاه تهران تإکید کرد که هیچ نظری خارج ...ادامه مطلب نوشته پاسخ کمال تبریزی به برخی سوءتفاهم‌ها در اختتامیه جشنواره فیلم کوتاه تهران اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.

۱۴۰۳/۰۸/۰۴