کوشش ناموفق در به تصویر کشیدن یک فیلمنامه

یاسمین خلیلی فرد

فارغ از علاقه ای که به عباس کیارستمی و سینمای او داشته و دارم، «امتحان نهایی» را که بر اساس طرحی از او توسط عادل یراقی ساخته شده، اصلاً نپسندیدم و دلیلش واضح است؛ طرح و فیلمنامه با آن چه در اجرا با آن مواجه می شویم هیچ سنخیتی ندارد. اگر کارهای کیارستمی ساده و بی داستان بودند و کمتر برای شخصیت های فیلمهایش پیشینه تعریف می کرد، اگر دیالوگ هایش شما را به یاد فیلم های مستند می انداختند و از زندگی می آمدند، اگر نابازیگرانش آن قدر درست و دقیق انتخاب شده بودند که از صد بازیگر حرفه ای بهتر بازی می کردند، باید هشدار دهم که در «امتحان نهایی» انتظار تکرار هیچ یک از این المان ها را نداشته باشید، زیرا فیلم اساساً ارتباطی با کارهای زنده یاد کیارستمی ندارد. «امتحان نهائی»، اولین و بزرگترین ضربه را از بازی بد نابازیگرانش می خورد که در تقابل به شدّت گل درشتی با بازی بازیگران حرفه ای فیلم قرار گرفته است. شاید اگر فیلمساز از خیر گیشه کار می گذشت و برای نقش های پونه و فرهاد نیز به سراغ دو نابازیگر می رفت، دست کم بازی ها یکدست از آب در می آمدند و این تفاوت فاحش میان بازی ها از بین می رفت. وقتی یک نابازیگرِ ناآماده و نه چندان مستعد در مقابل شهاب حسینی دیالوگ می گوید و نابازیگر دیگری در همین شرایط قرار است با میمیک چهره اش با لیلا زارع وارد بده بستان بازیگری شود، طبیعتاً حاصل کار بیش از آن که تأثیرگذار از آب درآید خنده دار می شود. از دیگر خطاهای بزرگ فیلمساز، ترکیب سادگی آثار کیارستمی با جنبه های دراماتیک و داستانی ای است که احتمالاً مدنظر خودش بوده است و این ترکیب آنقدر ناشیانه صورت گرفته که نتیجه حاصل، فیلم را کاملاً دوپاره کرده است. به عنوان مثال سکانس کارواش با نوع بازی ها و میزانسن و موقعیتی که تعریف می کند، شما را به یاد بسیاری از فیلمهای واقعگرایانه مصطلح همچون کارهای فرهادی، مازیار میری و … می اندازد اما در بخش های مربوط به بازیگران (درواقع نابازیگران) نوجوان فیلم ورق برمی گردد و فیلمساز به وضوح از المان های سینمای کیارستمی دنباله روی می کند. بنابراین کارگردان حتا در حفظ و پرداخت میزانسن سکانس های مختلف فیلمش از نوعی بی نظمی و عدم هماهنگی رنج می برد که نمود آشکار آن در فیلم قابل مشاهده است و مخاطب را پس می زند. بله! فیلم های کیارستمی هم عموماً بیش از قصه گویی و گرایش به روایت های کلاسیک، در صدد بازی های فرمیک و پرداخت به برخی مفاهیم خاص اند؛ فیلم های کیارستمی درواقع فراتر از فیلم اند. شاید بتوان مدعی شد که فیلم های او بیشتر خودِ زندگی اند تا نمایشی ساختگی از آن و این، مولفه تفکیک ناپذیر آثار اوست که در فیلمهای بسیاری دیگر از فیلمسازان سراسر جهان که قصد الگوبرداری از آثار او را داشتند جواب نداده است. به نظر می رسد عادل یراقی با آن که یک گنجینه ارزشمند همچون طرحی از عباس کیارستمی را در اختیار داشته، در پرداخت به این طرح و خصوصاً در اجرای آن به شدت ناتوان بوده است. از دیگر خطاهای فیلمساز، تلاش برای ایجاد تعلیق در فیلم است؛ تعلیقی که به سرانجامی نمی رسد و در بسیاری از بخش ها به بیراهه می رود و فراموش می شود. البته سکانس پایانی فیلم هوشمندانه است، اما همچنان دو سکانس آغازین و پایانی فیلم به دیگر سکانس های آن نمی خورند و وصله هایی ناجور بر کل کارند. فیلمساز در هدایت نابازیگران به هیچ وجه موفق نبوده است. شگرد کیارستمی برای بازی گرفتن از نابازیگران فیلمهایش را نمی دانم اما آن چه از وجنات امتحان نهایی پیداست. هدایت این دو نابازیگر به شیوه هدایت بازیگران حرفه ای کار بوده است و آنها نه از فراز و نشیب های نقش هایشان سردرآورده و نه توانسته اند در بده بستان با بازیگران مقابلشان (که هر دو هم بازی های خوبی دارند) سربلند بیرون بیایند. از دیگر اشکالات فیلمنامه که به شخصیت پردازی های آن بازمی گردد، ناهماهنگی مادرو پسر فیلم به لحاظ سطح طبقاتی و حتا مسائل جزیی تری چون نوع پوشش، گویش و … با یکدیگر است. درست است اشاراتی به این مسئله می شود که پسر سالها دور از مادرش در شهری دیگر زندگی می کرده، اما این بهانه، برای این حجم از تفاوت میان مادر و پسر کافی به نظر نمی رسد؛ ضمن آن که نوع برخورد مادر با پسری این چنین افسارگسیخته و غیرقابل کنترل از دیگر اشکالات فیلمنامه است. حتا نوع صحبت کردن مادر با فرزندش و دوست او به هیچ وجه ملموس و باورپذیر نیست. از ویژگی های بارز سینمای کیارستمی، دوری گزیدنش از پیچیده کردن گره های فیلمنامه است. او قرار نیست همچون اصغر فرهادی سکانس به سکانس نقاط بحران و پیچیدگیهای فیلمنامه را بیشتر کند. او می خواهد سادگی فضای کار حفظ شود و از ازدیاد وجوه دراماتیک فیلم پرهیز شود. فیلم های او همان طور که گفته شد فراتر از فیلم اند. همچنین اتفاق در فیلم های او کمتر به چشم می خورد. اما در فیلم یراقی، بسیاری از کنش ها و موقعیت های ایجاد شده توسط کاراکترها به دور از منطق روایی و بر پایه اتفاقات دم دستی بنا شده اند؛ مثلاً نقشه ای که در پایان غلام و سعید برای فرهاد (شهاب حسینی) کشیده و به اجرا درش می آورند به شدت عجیب و به دور از باورپذیریست. آن ها همچون دزدان حرفه ای ابتدا موقعیت خانه معلم را شناسایی کرده و سپس با حرکاتی عجیب مثل عبور از داربست و ورد به خانه ی معلم، مرغ ها را به اتاق او پرتاب می کنند!!! اولاً از کجا می دانند که معلم شب به خانه بازمی گردد؟ خصوصاً که به قول غلام، فرهاد و مادر سعید در غیاب سعید موقعیت خوبی برای تنها بودن دارند، ضمن آن که از کجا می دانند فرهاد پنجره را باز می گذارد؟ آن هم در فصلی که به نظر سرد می رسد و پوشش شخصیت ها کاپشن و پولیور و … است. اگر فرهاد پنجره را باز نگذارد، آیا امکان اجرایی شدن نقشه برای دو پسر وجود خواهد داشت؟ و آیا اصلاً پونه، مادر سعید (لیلا زارع)، که غلام و سعید را بهتر از هرکسی می شناسد به این که آن ها چطور به خواسته او و فرهاد مبنی بر امتحان دادن تن درمی دهند، شک نمی کند؟ با خودش فکر نمی کند چه شده این دو نفر که امتحانشان را با این اعمال شاقه داده اند نیمه شب تصمیم به درس خواندن گرفته اند؟ همه این سوالات بی جواب و موقعیت های باورناپذیر و اتفاقی، کار را از سینمای کیارستمی دور کرده و حتا به درام های آبرومندِ سینمای ایران که بر پایه رئالیسم بنا شده اند نیز نزدیک نمی کند و «امتحان نهایی» فیلمی در میانه این دو باقی می ماند. فیلم به لحاظ صدابرداری و صداگذاری نیز خالی از اشکال نیست. در سکانس های موتورسواری دو نوجوان آمبیانس محیط خیابان بر صدای بازیگران سوار شده است که به احتمال بسیار، چنین تمهیدی عامدانه نبوده و از خطای صدابرداری و صداگذاری نشأت می گیرد که سینک نبودن صدا و تصویر بازیگران در برخی از سکانسها نیز گواه دیگری بر این مدعاست. موسیقی متن کار چه در سکانس آغازین و چه در سکانس پایانی هیچ گونه سنخیتی با بافت فیلم و فضای آن ندارد. «امتحان نهایی» به عنوان فیلمی که نام زنده یاد عباس کیارستمی را به عنوان طراح داستان و یکی از فیلمنامه نویسان با خود حمل می کند، فیلمی شکست خورده است که ایده و طرح درخشان اولیه آن قربانی اجرایی پراشکال، ناهمخوان و ناشیانه شده است. به نظر می رسد، فیلم تقلیدی خامدستانه از سینمای کیارستمی است که با سینمای فیلمسازان دیگری نیز آمیخته شده و حاصل آش شله قلمکاری است که نه مخاطب عام را راضی می کند و نه مخاطب خاص را.

نوشته کوشش ناموفق در به تصویر کشیدن یک فیلمنامه اولین بار در بانی‌فیلم پدیدار شد.

منبع: بانی فیلم

آدرس کوتاه: https://www.rokh.in/news/12127

دیدگاه

آخرین خبرها

مرتبط با خبر

عباس کیارستمی

عادل یراقی

خبرهای پربازدید

با نگاهی به فیلم «بی‌داد»/ نسبت سینمای اجتماعی با اخلاق

سینماسینما، سید محمد حسینی سینمای اجتماعی، اگر قرار است از انسان و رنج‌ها و مسائل او سخن بگوید، پیش از هر چیز باید شأن انسانیِ همان انسانی را که مدعی دفاع از اوست، پاس بدارد. نمی‌توانم به‌سادگی باور کنم که دغدغه‌مندی سهیل بیرقی دربارهٔ زن و مسائل او، به معنایی که فیلم «بی‌داد» ادعا می‌کند، […]

واکنش محسن تنابنده، زهرا داودنژاد و بهرنگ علوی به یک توهین

تعدادی از هنرمندان به توهین اخیر وزیر خارجه آمریکا به تاریخ ایران واکنش نشان دادند.

۵ فیلم پرمخاطب سینما و انتشار تصویر متفاوت رضا عطاران

بیست‌ونهمین هفته از سال جاری در حالی سپری شد که سینمای ایران میزبان ۵۹۸ هزار مخاطب بود و به فروشی معادل ۷۵ میلیارد تومان رسید.

صادقی: استقلال جایگاه بیرانوند نیست، بهتر است زور نزند

امیرحسین صادقی گفت: اگر علیرضا بیرانوند به استقلال بیاید، من رسما از استقلال خداحافظی می‌کند.

تاج: گل‌محمدی به سرمربیگری تیم امید نزدیک‌تر است

مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، از نزدیک‌تر بودن یحیی گل‌محمدی به نیمکت تیم ملی فوتبال امید ایران خبر داد.

«همسفر» بازیگراتش را معرفی کرد

فیلم سینمایی «همسفر» به کارگردانی محمدحسین فرح‌بخش و تهیه‌کنندگی عبدالله علیخانی و حسین فرح‌بخش، اواخر آبان ۱۴۰۵ در سینماهای سراسر کشور اکران می‌شود.

داریوش عیاری در قطعه هنرمندان آرام گرفت

مراسم خاکسپاری داریوش عیاری فیلمبردار پیشکسوت سینما یکشنبه ۱۹ مهر با حضور سینماگران در قطعه هنرمندان برگزار شد. نوشته داریوش عیاری در قطعه هنرمندان آرام گرفت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

تدوین آیین‌نامه استفاده از هوش مصنوعی در سینما ضروری است

نشست خبری چهل و سومین جشنواره فیلم کوتاه تهران صبح امروز، یکشنبه (۱۹ مهر) در پردیس سینمایی ملت برگزار شد. دبیر این جشنواره تاکید کرد: باید هوش مصنوعی را به عنوان ابزار بگیریم و نه هدف. با این نگاه تکنیک و محتوا مهم است و هر دو اینها، ملاک هیات انتخاب و داوری است. بهروز شعیبی گفت:‌ تدوین آیین‌نامه استفاده از هوش مصنوعی در سینما ضروری است.

رونمایی از اولین پوستر «بی‌دار» سه روز مانده تا اکران

اولین پوستر فیلم سینمایی «بی‌دار» به کارگردانی حسین دوماری در حالی رونمایی شد که اکران این فیلم از چهارشنبه ۲۲ مهر در سینماهای سراسر کشور آغاز خواهد شد. به گزارش سینماسینما، طراحی پوستر و لوگوی فیلم سینمایی «بی‌دار» بر عهده محمد روح‌الامین بوده است. با توجه به اینکه پیش‌فروش بلیت‌های «بی‌دار» از هفته گذشته در […]

پوستر جدید فیلم سینمایی «اسکورت» رونمایی شد

پوستر جدید فیلم سینمایی «اسکورت» به کارگردانی یوسف حاتمی‌کیا همزمان با ادامه اکران در سینماهای سراسر کشور رونمایی شد. نوشته پوستر جدید فیلم سینمایی «اسکورت» رونمایی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

منتظر بمانید..

کوشش ناموفق در به تصویر کشیدن یک فیلمنامه

آخرین خبرها

مرتبط با خبر

عباس کیارستمی

عادل یراقی

خبرهای پربازدید

با نگاهی به فیلم «بی‌داد»/ نسبت سینمای اجتماعی با اخلاق

واکنش محسن تنابنده، زهرا داودنژاد و بهرنگ علوی به یک توهین

۵ فیلم پرمخاطب سینما و انتشار تصویر متفاوت رضا عطاران

صادقی: استقلال جایگاه بیرانوند نیست، بهتر است زور نزند

تاج: گل‌محمدی به سرمربیگری تیم امید نزدیک‌تر است

«همسفر» بازیگراتش را معرفی کرد

داریوش عیاری در قطعه هنرمندان آرام گرفت

تدوین آیین‌نامه استفاده از هوش مصنوعی در سینما ضروری است

رونمایی از اولین پوستر «بی‌دار» سه روز مانده تا اکران

پوستر جدید فیلم سینمایی «اسکورت» رونمایی شد

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

واکنش مجید مجیدیبه مستندی از صمدیان درباره کیارستمی

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

تماشای این فیلم آسان نیست!

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

دومین روز جشنواره فیلم کودک به عباس کیارستمی تقدیم شد

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

درباره سیف‌الله صمدیان که نشان‌دار شد

جعفر پناهی

jafar panahi

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

نخستین نمایش جهانی «در جاده با کیارستمی» در بوسان

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

جدیدترین مستند سیف‌الله صمدیان از عباس کیارستمی

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

از نمایش فیلمکیارستمی تا پایان «آتش سوزی‌ها» در تئاترشهر

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

کیارستمی اگر امروز بود چه فیلمی درباره جنگ می‌ساخت؟

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

مهم‌ترین شاعر سینمای ایران، عباس کیارستمی است

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

عباس کیارستمی «سفیر بدون گذرنامه ایران» بود

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

موزه سینمای ایران و شبی برای بزرگداشت عباس کیارستمی

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

بزرگداشت عباس کیارستمی در موزه سینما برگزار می‌شود

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

مجید برزگر

majid barzegar

به بهانه زادروز کیارستمی، شهیدثالث، تقوایی و پناهی؛ چهار شیوه برای دیدنِ جهان

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

عباس کیارستمی؛ برجسته‌ترین سینماگران ایرانی در صحنه جهانی

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

داستین هافمن

Dustin Hoffman

شصتمین جشنواره فیلم کارلووی واری؛فیلم عباس کیارستمی نمایش داده می‌شود/ اهدای سه جایزه و یک تجلیل

«شما اینجا هستید» با موضوع مهاجرت ساخته می شود

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

کیارستمی بیشتر اهل یاد دادن ماهی‌گیری بود تا دادن ماهی

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

«امتحان نهایی» در هنر و تجربه اکران می شد بهتر بود

پیمان معادی

peyman moaadi

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

اکران «سوگ» مرتضی فرشباف در گروه هنر و تجربه

ناصر تقوایی