کوشش ناموفق در به تصویر کشیدن یک فیلمنامه

یاسمین خلیلی فرد

فارغ از علاقه ای که به عباس کیارستمی و سینمای او داشته و دارم، «امتحان نهایی» را که بر اساس طرحی از او توسط عادل یراقی ساخته شده، اصلاً نپسندیدم و دلیلش واضح است؛ طرح و فیلمنامه با آن چه در اجرا با آن مواجه می شویم هیچ سنخیتی ندارد. اگر کارهای کیارستمی ساده و بی داستان بودند و کمتر برای شخصیت های فیلمهایش پیشینه تعریف می کرد، اگر دیالوگ هایش شما را به یاد فیلم های مستند می انداختند و از زندگی می آمدند، اگر نابازیگرانش آن قدر درست و دقیق انتخاب شده بودند که از صد بازیگر حرفه ای بهتر بازی می کردند، باید هشدار دهم که در «امتحان نهایی» انتظار تکرار هیچ یک از این المان ها را نداشته باشید، زیرا فیلم اساساً ارتباطی با کارهای زنده یاد کیارستمی ندارد. «امتحان نهائی»، اولین و بزرگترین ضربه را از بازی بد نابازیگرانش می خورد که در تقابل به شدّت گل درشتی با بازی بازیگران حرفه ای فیلم قرار گرفته است. شاید اگر فیلمساز از خیر گیشه کار می گذشت و برای نقش های پونه و فرهاد نیز به سراغ دو نابازیگر می رفت، دست کم بازی ها یکدست از آب در می آمدند و این تفاوت فاحش میان بازی ها از بین می رفت. وقتی یک نابازیگرِ ناآماده و نه چندان مستعد در مقابل شهاب حسینی دیالوگ می گوید و نابازیگر دیگری در همین شرایط قرار است با میمیک چهره اش با لیلا زارع وارد بده بستان بازیگری شود، طبیعتاً حاصل کار بیش از آن که تأثیرگذار از آب درآید خنده دار می شود. از دیگر خطاهای بزرگ فیلمساز، ترکیب سادگی آثار کیارستمی با جنبه های دراماتیک و داستانی ای است که احتمالاً مدنظر خودش بوده است و این ترکیب آنقدر ناشیانه صورت گرفته که نتیجه حاصل، فیلم را کاملاً دوپاره کرده است. به عنوان مثال سکانس کارواش با نوع بازی ها و میزانسن و موقعیتی که تعریف می کند، شما را به یاد بسیاری از فیلمهای واقعگرایانه مصطلح همچون کارهای فرهادی، مازیار میری و … می اندازد اما در بخش های مربوط به بازیگران (درواقع نابازیگران) نوجوان فیلم ورق برمی گردد و فیلمساز به وضوح از المان های سینمای کیارستمی دنباله روی می کند. بنابراین کارگردان حتا در حفظ و پرداخت میزانسن سکانس های مختلف فیلمش از نوعی بی نظمی و عدم هماهنگی رنج می برد که نمود آشکار آن در فیلم قابل مشاهده است و مخاطب را پس می زند. بله! فیلم های کیارستمی هم عموماً بیش از قصه گویی و گرایش به روایت های کلاسیک، در صدد بازی های فرمیک و پرداخت به برخی مفاهیم خاص اند؛ فیلم های کیارستمی درواقع فراتر از فیلم اند. شاید بتوان مدعی شد که فیلم های او بیشتر خودِ زندگی اند تا نمایشی ساختگی از آن و این، مولفه تفکیک ناپذیر آثار اوست که در فیلمهای بسیاری دیگر از فیلمسازان سراسر جهان که قصد الگوبرداری از آثار او را داشتند جواب نداده است. به نظر می رسد عادل یراقی با آن که یک گنجینه ارزشمند همچون طرحی از عباس کیارستمی را در اختیار داشته، در پرداخت به این طرح و خصوصاً در اجرای آن به شدت ناتوان بوده است. از دیگر خطاهای فیلمساز، تلاش برای ایجاد تعلیق در فیلم است؛ تعلیقی که به سرانجامی نمی رسد و در بسیاری از بخش ها به بیراهه می رود و فراموش می شود. البته سکانس پایانی فیلم هوشمندانه است، اما همچنان دو سکانس آغازین و پایانی فیلم به دیگر سکانس های آن نمی خورند و وصله هایی ناجور بر کل کارند. فیلمساز در هدایت نابازیگران به هیچ وجه موفق نبوده است. شگرد کیارستمی برای بازی گرفتن از نابازیگران فیلمهایش را نمی دانم اما آن چه از وجنات امتحان نهایی پیداست. هدایت این دو نابازیگر به شیوه هدایت بازیگران حرفه ای کار بوده است و آنها نه از فراز و نشیب های نقش هایشان سردرآورده و نه توانسته اند در بده بستان با بازیگران مقابلشان (که هر دو هم بازی های خوبی دارند) سربلند بیرون بیایند. از دیگر اشکالات فیلمنامه که به شخصیت پردازی های آن بازمی گردد، ناهماهنگی مادرو پسر فیلم به لحاظ سطح طبقاتی و حتا مسائل جزیی تری چون نوع پوشش، گویش و … با یکدیگر است. درست است اشاراتی به این مسئله می شود که پسر سالها دور از مادرش در شهری دیگر زندگی می کرده، اما این بهانه، برای این حجم از تفاوت میان مادر و پسر کافی به نظر نمی رسد؛ ضمن آن که نوع برخورد مادر با پسری این چنین افسارگسیخته و غیرقابل کنترل از دیگر اشکالات فیلمنامه است. حتا نوع صحبت کردن مادر با فرزندش و دوست او به هیچ وجه ملموس و باورپذیر نیست. از ویژگی های بارز سینمای کیارستمی، دوری گزیدنش از پیچیده کردن گره های فیلمنامه است. او قرار نیست همچون اصغر فرهادی سکانس به سکانس نقاط بحران و پیچیدگیهای فیلمنامه را بیشتر کند. او می خواهد سادگی فضای کار حفظ شود و از ازدیاد وجوه دراماتیک فیلم پرهیز شود. فیلم های او همان طور که گفته شد فراتر از فیلم اند. همچنین اتفاق در فیلم های او کمتر به چشم می خورد. اما در فیلم یراقی، بسیاری از کنش ها و موقعیت های ایجاد شده توسط کاراکترها به دور از منطق روایی و بر پایه اتفاقات دم دستی بنا شده اند؛ مثلاً نقشه ای که در پایان غلام و سعید برای فرهاد (شهاب حسینی) کشیده و به اجرا درش می آورند به شدت عجیب و به دور از باورپذیریست. آن ها همچون دزدان حرفه ای ابتدا موقعیت خانه معلم را شناسایی کرده و سپس با حرکاتی عجیب مثل عبور از داربست و ورد به خانه ی معلم، مرغ ها را به اتاق او پرتاب می کنند!!! اولاً از کجا می دانند که معلم شب به خانه بازمی گردد؟ خصوصاً که به قول غلام، فرهاد و مادر سعید در غیاب سعید موقعیت خوبی برای تنها بودن دارند، ضمن آن که از کجا می دانند فرهاد پنجره را باز می گذارد؟ آن هم در فصلی که به نظر سرد می رسد و پوشش شخصیت ها کاپشن و پولیور و … است. اگر فرهاد پنجره را باز نگذارد، آیا امکان اجرایی شدن نقشه برای دو پسر وجود خواهد داشت؟ و آیا اصلاً پونه، مادر سعید (لیلا زارع)، که غلام و سعید را بهتر از هرکسی می شناسد به این که آن ها چطور به خواسته او و فرهاد مبنی بر امتحان دادن تن درمی دهند، شک نمی کند؟ با خودش فکر نمی کند چه شده این دو نفر که امتحانشان را با این اعمال شاقه داده اند نیمه شب تصمیم به درس خواندن گرفته اند؟ همه این سوالات بی جواب و موقعیت های باورناپذیر و اتفاقی، کار را از سینمای کیارستمی دور کرده و حتا به درام های آبرومندِ سینمای ایران که بر پایه رئالیسم بنا شده اند نیز نزدیک نمی کند و «امتحان نهایی» فیلمی در میانه این دو باقی می ماند. فیلم به لحاظ صدابرداری و صداگذاری نیز خالی از اشکال نیست. در سکانس های موتورسواری دو نوجوان آمبیانس محیط خیابان بر صدای بازیگران سوار شده است که به احتمال بسیار، چنین تمهیدی عامدانه نبوده و از خطای صدابرداری و صداگذاری نشأت می گیرد که سینک نبودن صدا و تصویر بازیگران در برخی از سکانسها نیز گواه دیگری بر این مدعاست. موسیقی متن کار چه در سکانس آغازین و چه در سکانس پایانی هیچ گونه سنخیتی با بافت فیلم و فضای آن ندارد. «امتحان نهایی» به عنوان فیلمی که نام زنده یاد عباس کیارستمی را به عنوان طراح داستان و یکی از فیلمنامه نویسان با خود حمل می کند، فیلمی شکست خورده است که ایده و طرح درخشان اولیه آن قربانی اجرایی پراشکال، ناهمخوان و ناشیانه شده است. به نظر می رسد، فیلم تقلیدی خامدستانه از سینمای کیارستمی است که با سینمای فیلمسازان دیگری نیز آمیخته شده و حاصل آش شله قلمکاری است که نه مخاطب عام را راضی می کند و نه مخاطب خاص را.

نوشته کوشش ناموفق در به تصویر کشیدن یک فیلمنامه اولین بار در بانی‌فیلم پدیدار شد.

منبع: بانی فیلم

آدرس کوتاه: https://www.rokh.in/news/12127

دیدگاه

آخرین خبرها

مرتبط با خبر

عباس کیارستمی

عادل یراقی

خبرهای پربازدید

«شطرنج باد»؛ فروپاشی ساختارهای کهنه

سینماسینما، آریو همتی «شطرنج باد» به نویسندگی و کارگردانی محمدرضا اصلانی و تهیه‌کنندگی بهمن فرمان‌آرا یکی از قله‌های موج نوی سینمای ایران محسوب می‌شود؛ موج نویی‌ها در سه شاخه: ۱ـ موفق در گیشه و تبدیل شدن به جریان اصلی با «قیصر » مسعود کیمیایی ۴۸ ۲ـ نیمه موفق بین مخاطبان سینما با «گاو» داریوش مهرجویی ۴۸ […]

رحمان احمدی به کادر فنی سپاهان اضافه شد

باشگاه سپاهان در تکمیل کادر فنی خود برای فصل جدید، رحمان احمدی، دروازه‌بان سابق تیم ملی فوتبال ایران را به عنوان مربی دروازه‌بان‌ها انتخاب کرد تا در کنار محرم نویدکیا فعالیت کند.

سایه‌ی سربازی بر سنگر تراکتور/ بیرو سرباز می‌شود و دروازه خالی؟

فرارسیدن خدمت سربازی علیرضا بیرانوند در آستانه آغاز فصل جدید لیگ برتر، دست سران باشگاه تراکتور را لای پوست گردو گذاشته است.

اولین تصویر بابک حمیدیان در «فیل»

اولین تصویر بابک حمیدیان در فیلم سینمایی «فیل» به کارگردانی رضا گوران منتشر شد.

اعتبار مجدد برند «حسن» برای «بدنام» و «پردیسِ» صریح این روزها

در هفته‌ای که پشت سر گذاشتیم حسن پورشیرازی، پردیس احمدیه، اشکان اشتیاق، شهاب حسینی و نیلوفر حدادی از مهمترین چهره‌های خبرساز در محافل رسانه‌ای بودند. نوشته اعتبار مجدد برند «حسن» برای «بدنام» و «پردیسِ» صریح این روزها اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اکران «پس از عاشقی» از ۲۴ تیر در هنروتجربه

فیلم سینمایی «پس از عاشقی» به کارگردانی محمدعلی صفورا از ۲۴ تیر در گروه سینمایی هنروتجربه اکران می‌شود. نوشته اکران «پس از عاشقی» از ۲۴ تیر در هنروتجربه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سه جایزه دیگر برای «آنها مرا دوست داشتند» در آمریکا

فیلم سینمایی «آنها مرا دوست داشتند» به کارگردانی محمدرضا رحمانی موفق شد سه جایزه جشنواره روزولت آیلند آمریکا را از آن خود کرد. نوشته سه جایزه دیگر برای «آنها مرا دوست داشتند» در آمریکا اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

حمیدرضا احمدی لاری را می‌شناسید؟

حمیدرضا احمدی لاری که به عنوان مستندساز، مترجم و استاد دانشگاه شناخته می‌شود، قرار است مورد تقدیر قرار بگیرد.

سه جایزه آمریکایی به فیلم ایرانی رسید

فیلم سینمایی «آن‌ها مرا دوست داشتند» در ادامه حضورهای جهانی خود، موفق شد سه جایزه جشنواره روزولت آیلند آمریکا را از آن خود کرد. به گزارش سینماسینما، فیلم سینمایی «آن‌ها مرا دوست داشتند» به کارگردانی محمدرضا رحمانی در بیست‌وهفتمین دوره جشنواره روزولت آیلند ‏(Roosevelt Island Film Festival) که از ۲۵ تا ۲۸ ژوئن در سالن […]

روایت کمترشنیده شده از ناصر تقوایی

ناصر تقوایی می‌گفت: وظیفه اصلی ما فیلمسازان، نویسندگان و نقاش‌ها این است که زبانی بومی برای این حرفه‌ها پیدا کنیم و بزرگترین کاری که این نسل می‌تواند انجام بدهد، غنی‌تر کردن آن است.

منتظر بمانید..

کوشش ناموفق در به تصویر کشیدن یک فیلمنامه

آخرین خبرها

مرتبط با خبر

عباس کیارستمی

عادل یراقی

خبرهای پربازدید

«شطرنج باد»؛ فروپاشی ساختارهای کهنه

رحمان احمدی به کادر فنی سپاهان اضافه شد

سایه‌ی سربازی بر سنگر تراکتور/ بیرو سرباز می‌شود و دروازه خالی؟

اولین تصویر بابک حمیدیان در «فیل»

اعتبار مجدد برند «حسن» برای «بدنام» و «پردیسِ» صریح این روزها

اکران «پس از عاشقی» از ۲۴ تیر در هنروتجربه

سه جایزه دیگر برای «آنها مرا دوست داشتند» در آمریکا

حمیدرضا احمدی لاری را می‌شناسید؟

سه جایزه آمریکایی به فیلم ایرانی رسید

روایت کمترشنیده شده از ناصر تقوایی

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

موزه سینمای ایران و شبی برای بزرگداشت عباس کیارستمی

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

بزرگداشت عباس کیارستمی در موزه سینما برگزار می‌شود

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

مجید برزگر

majid barzegar

به بهانه زادروز کیارستمی، شهیدثالث، تقوایی و پناهی؛ چهار شیوه برای دیدنِ جهان

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

عباس کیارستمی؛ برجسته‌ترین سینماگران ایرانی در صحنه جهانی

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

داستین هافمن

Dustin Hoffman

شصتمین جشنواره فیلم کارلووی واری؛فیلم عباس کیارستمی نمایش داده می‌شود/ اهدای سه جایزه و یک تجلیل

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

نمایش «کپی برابر اصل» به افتخار ژولیت بینوش

محسن مخملباف

mohsen makhmalbaf

محمود کلاری

mahmoud kalari

محمود کلاری رییس هییت داورانِ جشنواره زردآلوی طلایی شد

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

«ترکیب عجیبی از کیارستمی و زندگی»

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

فیلمسازی که عاشق «طعم گیلاس» شد

بهرام بیضایی

Bahram Beyzai

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

در رثای مردی که از فرهنگ ایران نوشید/ بیضایی؛ دلباخته شاهنامه

جعفر پناهی

jafar panahi

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

از «بادکنک سفید» تا «طعم گیلاس» در نیویورک

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

افتتاح جشنواره جهانی فیلم فجر با فیلمی از عباس کیارستمی

محمود کلاری

mahmoud kalari

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

داوران ایرانی معرفی شدند؛ افتتاح جشنواره جهانی فیلم فجر با فیلمی از عباس کیارستمی

همایون ارشادی

homayon arshadi

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

برای همایون ارشادی که به تازگی به ابدیت پیوست؛ بازیگر سکوت و تأمل

همایون ارشادی

homayon arshadi

عباس کیارستمی

abbas kiarostami

یاد همایون ارشادی در قاب بهزاد خورشیدی

«شما اینجا هستید» با موضوع مهاجرت ساخته می شود

عباس کیارستمی

abbas kiarostami