«جنگل پرتقال»؛ روبرویی و مواجهه ساختارهای شخصیت با یکدیگر
سوره سینما – محمدحسن موحدی: شاید «جنگل پرتقال» را بتوان از حیث سوژهای که کار کرده است، در بین فیلمهای خوب سینمای یک دهۀ اخیر دید؛ زیرا که انتقاد به هر جامعهای در بستر فیلم مشکلات زیادی را برای عوامل ایجاد میکند و این موضوع دربارۀ جامعۀ هنری ما پررنگتر است؛ اینکه بتوانی جامعه هنری و مخصوصاً روشنفکر را به چالش بکشی، کمتر در سینمای ایران اتفاق افتاده است؛ چه اینکه جامعۀ روشنفکر ایرانی متاسفانه علاوه بر شعار آزادی بیان، به شدت در برابر انتقاد حساس است.من میخواهم در این متن به عنوان یک روانشناس، «جنگل پرتقال» را از دید روانتحلیلی نگاه کنم و در این راستا هم از نظریۀ ساختارهای شخصیت فروید و هم نظریۀ کهنالگوهای یونگ استفاده میکنم.
فیلمنامۀ «جنگل پرتقال» را میتوان در قالب ساختارهای شخصیت فروید تحلیل کرد. شاید شخصیت «علی» یا «سهراب» بهاریان به نوعی بین «من» و «فرامن» تردد کند. «من» نماد عقلانیت اجتماعی است و «فرامن» نماد وجود آرمانی و وجدان است. اما ساختار دیگری در شخصیت فرویدی وجود دارد که محل تکانههای لذت و خشم است. در واقع آزارگری جنسی «سهراب» را میتوان جزو این نهاد دانست. نهادی که بدان ED گفته میشود و انگار روکشی که روی نهاد خشم یا لذت خود کشیده است نه من یا ego بلکه فرامن است. انگار آقای نمایشنامهنویس سعی میکند که فرامنی Super ego متورم را به نمایش بگذارد و ego یا من از بین رفته و عقلانیت از روی او برداشته شده است اما در سکانسهای پایانی فیلم ego که وظیفۀ مدیریت و سازماندهی نهاد خشم و لذت و فرامن (من آرمانی) را دارد، وارد شده و کار را دست میگیرد و سهراب بهاریان تصمیمی عاقلانه از نظر اجتماعی میگیرد.
اما از بُعد کهنالگوهای یونگ، به نظر میرسد شخصیت اصلی در نیمۀ اول فیلم «پرسونا»ی خویش را به نمایش میگذارد. «سهراب بهاریان» ( با بازی میرسعید مولویان) اگرچه معلمی سختگیر است و سختگیری او را به شکل اخراج پنج دانشآموز در سه روز میبینیم، اما ظاهراً مشکلی ندارد. فقط کمالگراست و توقعات بالایی از دانشآموزان خود دارد. هرچند که نیمۀ دیگر او را در اهمالکاریاش برای آوردن مدرک تحصیلی خود برای مدرسه میبینیم. اتفاقاً همین کمالگرایی و اهمالکاری هم از اجرای نمایشنامه او جلوگیری کرده است. «پرسونا»ی «سهراب بهاریان» همین است یعنی یک الگوی اجتماعیای که برای دیگران ساخته است و اتفاقا بسیار فرهیخته به نظر میآید. اما وقتی مدیر از او میخواهد که مدرک تحصیلیاش را بگیرد و او مجبور است به شهر تحصیلش برگردد، با نیمۀ درونی او برخورد میکنیم. ورود او به شهر تنکابن برای گرفتن مدرک تحصیلیای که اهمالکارانه چند سال از گرفتنش میگذرد، انگار راه ورود به دنیای درون اوست. حالا او انگار به واقعیت خود نزدیک میشود و دیگر با آن نقاب اجتماعی فرهیخته و باسواد روبرو نیستیم. اتفاقاً به درستی هم نام گذشته او یعنی «علی» را میشنویم. به نظر میرسد صحنۀ روبرویی او با «مریم» دختر عاشقپیشۀ سالهای دانشجویی، نقطۀ عطف مواجهه کهنالگوی «پرسونا» با واقعیت است. در ابتدا حتی این کهنالگو خاطرات جعلی میسازد و سعی میکند به درون فراموش شده دروغ بگوید اما در سکانس روبرو شدن «مریم» با «علی» (سهراب) روبرویی این دو ساختار شخصیت به اوج میرسد. بعد از این صحنه است که ما شاهد شخصیت واقعی او هستیم. کاراکتری که در آن نقاب از روی صورت برداشته شده است. روبرو شدن با خود واقعی که به نوعی آزارگر هم بوده است، دردناک است و ما میبینیم که علی پس از مدت زیادی ترک الکل، دوباره مصرف میکند و اتفاقاً همین مصرف الکل کلیه قید و بندهای فرد را برمیدارد و او نمایشنامهای را که برای هیچکس تا به حال تعریف نکرده است، ناگهان برای عدهای از دانشجویان غریبه در مهمانی تعریف میکند. البته در واقعیت هم چنین است، استفاده از الکل قید و بندهای فرد را برداشته و عقلانیت اجتماعی او را از بین میبرد. بعلاوه چیز دیگری که در شخصیت «علی بهاریان» به درستی جامعۀ روشنفکری میبینیم، خودشیفتگی است. البته شاید اینکه او میخواهد در چهارچوب کمالگرایانه خود هم پیش برود، بیتاثیر نیست؛ چه اینکه او حتی نمایشنامهنویسان همکلاسی خود را به تمسخر میگیرد و جایگاه خودش را با آنها مقایسه میکند و اگر در قالب نظریه کهتری-مهتری آلفرد آدلر بدان نگاه کنیم، او دوست ندارد در جایگاه کهتر(کوچکتر) قرار گیرد و سعی میکند با جبران و تمسخر همکلاسیاش که حالا در تنکابن کارگردان مشهوری است، خودش را به جایگاه بزرگتر برساند. اما در نیمۀ آخر فیلم شاهد هستیم همان همکلاسی کارگردان به او ابراز لطف میکند.
سکانسهای پایانی فیلم به نوعی مواجهه، پذیرش و آشتی «علی» با «سهراب» است. در واقع در آغوش کشیدن پرسونا و خود واقعی فرد که در زیر آن پنهان شده است. بخشش «مریم» میتواند «سهراب» را با «علی» واقعی که از آن به دلیل اشتباهات و آزارگریهایش فراری بود، آشتی دهد و برای این موضوع ارزشمندترین چیز را باید وسط گذاشت. صفحۀ موسیقیای که یادگار پدر است. «سهراب» جایی میگوید: «از این شهر که رفتم، یک روز خوب هم نداشتم و اگر تو مرا نبخشی، حالم خوب نیست»؛ آری انگار فاصله نقاب اجتماعی با خود واقعی در همین بخشش نهفته است و اگر او بخشیده نشود، حالش خوب نخواهد بود. سکانس آخر، عبور او از الموت انگار عبور از همان پرسوناست. عبوری که سخت است و فقط با پاترول رخ میدهد. عبوری که گذشته را در خود نهفته میکند و اتفاقاٌ خاطرات گذشته آزارگر قرار است از ایران برود.
اگرچه فیلمنامۀ «جنگل پرتقال» را از حیث نقد اجتماعی و حرکت در تحلیلهای روانکاوانه میتوان ستود و به نظر میرسد راه را به درستی رفته باشد؛ اما در اجرا به شدت با ریتمی کند و آزاردهنده همراه هستیم به طوریکه حتی تغییر لوکیشنهای مختلف در فیلم و یا چیدمان زیبای صحنه هم نمیتواند از خستگی مخاطب جلوگیری کند. نیمۀ ابتدایی فیلم بیش از حد کش آمده است و تا بخواهد مخاطب را وارد فضای دراماتیک و درگیری حسی کند، زمان زیادی میگذرد. به همین روی، مخاطب درگیر نشده ترجیح نمیدهد که روی صندلیها برای ادامۀ تماشای فیلم بنشیند. حتی نیمۀ دوم فیلم هم که بعد از گذشت از نقطۀ عطف رخ میدهد، آنچنان میخکوبکننده نیست.
در واقع دربارۀ «جنگل پرتقال» میتوان گفت: محتوایی خوب در فرمی بد عرضه شده است.
نوشته «جنگل پرتقال»؛ روبرویی و مواجهه ساختارهای شخصیت با یکدیگر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین میشود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران میشود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی میکنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلمهای سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
رسول صدرعاملی و حسین سناپور در یک نشست
نشست تخصصی «کتاب و سینما» با محوریت کتاب «آنها که میخرند، آنها که میفروشند» با حضور رسول صدرعاملی، حسین سناپور برگزار میشود.
۴ساعت پیش
پیام متفاوت علی رفیعی به رسول صدرعاملی
علیرفیعی، در پی درگذشت مادر رسول صدرعاملی، در پیامی نوشت: «خبر فقدان ایشان چون فقدان مادرم مرا اندوهگین کرد. چارهای جز لذت بردن از خیالهای خوشی که برایمان ساخته نیست.» به گزارش سینماسینما و به نقل از ایسنا، علیرفیعی -کارگردان تئاتر- که در حال حاضر در پاریس حضور دارد در...
۱۴۰۵/۰۳/۰۴
«قایقسواری در تهران» و «نیمشب» پروانه نمایش گرفتند
شورای بازبینی فیلمهای سینمایی با صدور پروانه نمایش ۶ فیلم از جمله «قایقسواری در تهران» به کارگردانی رسول صدرعاملی و «نیمشب» به کارگردانی محمدحسین مهدویان موافقت کرد. نوشته «قایقسواری در تهران» و «نیمشب» پروانه نمایش گرفتند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۱۲/۰۵
رونمایی از تیزر «قایقسواری در تهران»
تیزر فیلم سینمایی «قایقسواری در تهران» به کارگردانی رسول صدرعاملی رونمایی شد. نوشته رونمایی از تیزر «قایقسواری در تهران» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۱۱/۱۹
تغییر روز نمایش «قایقسواری در تهران» در خانه جشنواره فجر
روز نمایش فیلم سینمایی «قایقسواری در تهران» به کارگردانی رسول صدرعاملی در پردیس ملت خانه چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر تغییر کرد. نوشته تغییر روز نمایش «قایقسواری در تهران» در خانه جشنواره فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۱۱/۱۶
رونمایی از گریم امین حیایی در «قایقسواری در تهران»
گریم متفاوت امین حیایی در فیلم سینمایی «قایقسواری در تهران» به کارگردانی رسول صدرعاملی رونمایی شد. نوشته رونمایی از گریم امین حیایی در «قایقسواری در تهران» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۱۱/۱۵
در بیست و چهارمین دوره جشنواره؛ ۱۴ اثر از سینماگران ایرانی در داکا نمایش داده میشود
بیست و چهارمین جشنواره فیلم داکا در کشور بنگلادش با نمایش چند فیلم ایرانی برگزار میشود. به گزارش سینماسینما، بیست و چهارمین جشنواره فیلم داکا از ۱۰ تا ۱۸ ژانویه (۲۰ تا ۲۸ دی) در بنگلادش برگزار و هدا مقدم منش عضو هیات داوری فیلمسازان زن و مهناز تافاقی، تهیه...
۱۴۰۴/۱۰/۰۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
«زیبا صدایم کن» از دوم دیماه در سینما آنلاین فیلمنت
فیلم سینمایی «زیبا صدایم کن» به کارگردانی رسول صدرعاملی از دوم دیماه در سینما آنلاین پلتفرم فیلمنت به نمایش درمیآید. نوشته «زیبا صدایم کن» از دوم دیماه در سینما آنلاین فیلمنت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۹/۳۰
رسول صدرعاملی «تهران» را میسازد
رسول صدرعاملی در جدیدترین فعالیت خود، فیلم سینمایی «تهران» را میسازد. نوشته رسول صدرعاملی «تهران» را میسازد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۷/۲۸
غفلت سینمای ایران از نوجوانان قهرمان دفاع مقدس
محمدرضا شریفینیا و رسول صدرعاملی در سومین نشست «قرار هفت» درباره غفلت سینمای ایران از نوجوانان قهرمان در دوران دفاع مقدس سخن گفتند. نوشته غفلت سینمای ایران از نوجوانان قهرمان دفاع مقدس اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۷/۰۸
سارا بهرامی و مجتبی پیرزاده روی صحنه میروند
سارا بهرامی و مجتبی پیرزاده با نمایش «یخبستگی» به نویسندگی و کارگردانی احمد سلگی دوباره روی صحنه میروند.
۱۴۰۵/۰۳/۳۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
عباس جمشیدیفر به سریال «کوری» پیوست
عباس جمشیدیفر به جمع بازیگران سریال نمایش خانگی «کوری» ساخته سجاد پهلوانزاده پیوست. نوشته عباس جمشیدیفر به سریال «کوری» پیوست اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۶/۲۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
سارا بهرامی بازیگر سریال «کوری» شد
سارا بهرامی به جمع بازیگران سریال نمایش خانگی «کوری» به کارگردانی سجاد پهلوانزاده پیوست. نوشته سارا بهرامی بازیگر سریال «کوری» شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۴/۰۴/۱۸
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
در کنار فیلمهای دفاع مقدسی این فیلم را هم ببینید!
محمد کمالیپور تهیهکننده فیلم سینمایی «خاتی» بیان کرد که اعضای دولت در کنار تماشای فیلمهای دفاع مقدسی، این فیلم که دغدغه محیط زیست دارد را ببینند. نوشته در کنار فیلمهای دفاع مقدسی این فیلم را هم ببینید! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۱/۱۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
رونمایی از تیزر فیلم سینمایی «خاتی»
تیزر فیلم سینمایی «خاتی» به کارگردانی فریدون نجفی همزمان با حضور در چهلوسومین جشنواره فیلم فجر رونمایی شد. نوشته رونمایی از تیزر فیلم سینمایی «خاتی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۱/۱۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
پوستر فیلم سینمایی «خاتی» رونمایی شد
پوستر فیلم سینمایی «خاتی» به کارگردانی فریدون نجفی با طراحی محمد تقیپور رونمایی شد. نوشته پوستر فیلم سینمایی «خاتی» رونمایی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۱/۰۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
لوگو و لوگوموشن «خاتی» رونمایی شد
لوگو و لوگوموشن فیلم سینمایی «خاتی» به کارگردانی فریدون نجفی با طراحی محمدرضا شریفینیا رونمایی شد. نوشته لوگو و لوگوموشن «خاتی» رونمایی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۰/۲۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
اکران مردمی فیلم علت مرگ: نامعلوم / گزارش تصویری
اکران مردمی فیلم علت مرگ: نامعلوم با حضور پوریا رحیمی سام، سارا بهرامی و دیگر عوامل آن چهارشنبه ۱۲ دی ماه در پردیس سینمایی کوروش برگزار شد.
۱۴۰۳/۱۰/۱۲
فیلم سینمایی «خاتی» آماده نمایش شد
نسخه نهایی فیلم سینمایی «خاتی» به کارگردانی فریدون نجفی تحویل دبیرخانه چهلوسومین جشنواره فیلم فجر شد. نوشته فیلم سینمایی «خاتی» آماده نمایش شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۰/۱۲
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
جشنواره ملی تئاتر کوتاه کیش افتتاح شد/ معرفی داوران بخش عکس
داوران بخش مسابقه عکس پنجمین جشنواره «تئاتر کوتاه کیش» معرفی و مراسم افتتاحیه جشنواره ملی تئاتر کوتاه کیش برگزار شد. به گزارش سینماسینما به نقل از روابط عمومی، مراسم افتتاحیه پنجمین دوره جشنواره ملی تئاتر کوتاه کیش با حضور مسعود رهبری، بدریه بحرینی، سارا بهرامی، بهنام تشکر، مرتضی میرمنتظم و...
۱۴۰۳/۱۰/۰۳