به یاد ناصری تقوایی؛ امروز، جنوب خاموش شد | نیمرخ
|جعبه لایتنر آنلاین|

به یاد ناصری تقوایی؛ امروز، جنوب خاموش شد

lazy_placeholder.gifphoto_2025-07-12_17-32-44-300x300.jpg سینماسینما، محمد ناصری‌راد؛

امروز، جنوب خاموش شد.

بادِ جن، از خلیج برخاست و تا دلِ تهرانِ پاییزی وزید، با دودی غلیظ از چای تلخِ ناتمام، با بوی کاغذی که هرگز خط نخورَد.

ناصر تقوایی رفت؛ بزرگمردی که دایی‌جان ناپلئون را از صفحه‌های ادبیات بیرون کشید و به جانِ مردم بخشید؛ مردی که ناخدا خورشید را در طوفان زاده بود و خویش در سکوت و انزوا غروب کرد.

او از تبارِ روشنایی بود، اما سالیان در سایه زیست.

در زمانه‌ای که تملُق، پله بود و حقیقت، پرتگاه؛ او بر لبه‌ٔ پرتگاه ایستاد، با افتخار و شرافت ایستاد و لبخند زد.

ایمان داشت تا این سانسور پابرجاست، نمی‌نویسم، نمی‌سازم و چنین کرد.

با عزَت با وَقار.

بله، خانه‌اش کوچک بود، اما روحش وسعتِ خلیج فارس را داشت.

در جشنواره‌ای، سیمرغی به او دادند و حواله‌ای برای خرید اتومبیلی بی‌جان. نوشت که در خانه‌اش جایی برای جوایز نیست، آن یادداشت از هر فیلمی شاعرانه‌تر بود.

آنجا بود که دانستیم قهرمان هنوز زنده است، هرچند بر پرده نتابَد.

در جهانِ ما، آنان که می‌سازند، می‌میرند و آنان که می‌میرانند، می‌مانند.

تقوایی از مرگ هم عبور کرد. او در هر فریم از بادِ جن، در هر آفتابِ ناخدا خورشید، در هر لبخندِ شیرینِ دایی‌جان و در هر فریادِ ای ایران، زنده است.

او به ما آموخت که هنر، خانه‌ٔ وجدان است و هنرمند، حتی اگر در محدودیت حبس گردد، از دیوارها عبور می‌کند.

اکنون، سینمای ایران یتیم شده است.

در جنوب، بادی سوگوار می‌وزد.

در قاب‌های خاک‌خورده‌ٔ تلویزیون، دایی‌جان هنوز با صدای بلند می‌گوید: همه‌اش زیر سرِ انگلیس‌هاست!

اما این بار، تقصیر از آنِ ماست که او را تنها گذاشتیم تا خاموش شود، بی‌هیاهو، بی‌تندیس، بی‌سکانسِ آخر.

ای ناخدایِ خورشید،

دور شو با کشتیِ خیال از ساحلِ ما،

که در این سرزمین، دریا خشکیده است.

اما بدان تو هرگز نرفتی.

تو همان صدای موجی که هنوز در ذهن ما تکرار می‌شود: سینما را باید درست زندگی کرد.

آخرین بار، در پاییزِ بی مهر، چای تلخ را آماده کرده بود برای گفت‌وگو با حقیقت، اما زمانه نگذاشت فنجان را به لب ببرد. چای تلخ پایانی را ننوشید؛ و تلخی‌اش اکنون در جانِ ما مانده است.

تسلیت به وجدان‌های بیدار و انسان‌های آزاده.

منبع: سینما سینما
آدرس کوتاه: https://www.rokh.in/news/148013
دیدگاه

آخرین خبرها
خبرهای پربازدید

ناصر تقوایی

«کاغذ بی‌خط »؛ فیلمی روشنفکرانه با نگاهی فلسفه‌گرا

سینماسینما، امیرابراهیم جلالیان فیلم «کاغذ بی‌خط» آخرین ساخته ناصر تقوایی است که سال ۱۳۸۰، پس از سال‌ها سکوتِ این فیلمسازِ صاحب‌سبک، به نمایش درآمد و به‌نوعی واپسین حضور جدی او در سینمای ایران بود. فیلم، برخلاف آثار شاخص و سنگین پیشین او مانند «ناخدا خورشید» یا «آرامش در حضور دیگران...

۱۴۰۵/۰۷/۱۳

اکبر عبدی
بهرام بیضایی
۱

ویدیو/ شبی برای سینمای «ایران»

آیین گرامیداشت روز سینما با محوریت «ایران» شامگاه پنج‌شنبه (۲۶ شهریور) در محوطه بیرونی موزه سینما و با حضور تعدادی از مسوولان و هنرمندان سینما و تلوبزیون و با نکوداشت یاد بهرام بیضایی، ناصر تقوایی و اکبر عبدی گرامی داشته شد.

۱۴۰۵/۰۶/۲۷

اکبر عبدی
بهرام بیضایی
۱

گرامیداشت روز سینما / گزارش تصویری

گرامیداشت روز سینما با محوریت «ایران» و با نکوداشت یاد بهرام بیضایی، ناصر تقوایی و اکبر عبدی و آنهایی که جان خود را در جنگ و ناآرامی های دی‌ماه سال گذشته از دست دادند، شامگاه پنج‌شنبه ۲۶ شهریور ماه در موزه سینمای ایران برگزار شد. عکاس: علی چاشنی‌گیر

۱۴۰۵/۰۶/۲۷

ناصر تقوایی

نامگذاری تالار نشست‌های خانه سینما به نام ناصر تقوایی

تالار نشست‌های خانه سینما شماره ۲ با حضور مدیرعامل خانه سینما و جمعی از سینماگران به نام ناصر تقوایی نامگذاری شد. نوشته نامگذاری تالار نشست‌های خانه سینما به نام ناصر تقوایی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴۰۵/۰۶/۲۴

ناصر تقوایی

یک نامگذاری به یاد تقوایی در آستانه نخستین سالگرد درگذشت

در فاصله کمتر از یک ماه مانده تا اولین سالروز درگذشت ناصر تقوایی، سالنی در خانه سینما ۲ به یاد این فیلساز مشهور ایرانی نامگذاری شد.

۱۴۰۵/۰۶/۲۴

همایون اسعدیان
ناصر تقوایی

در شبی برای «ای ایران» چه گذشت؟

نسخه مرمت‌شده «ای ایران» ناصر تقوایی در آستانه روز ملی سینما به نمایش درآمد؛ همایون اسعدیان در این نشست، منفردزاده را آهنگسازی بی‌نظیر خواند و تأکید کرد که ساخت آثاری چون «ناخدا خورشید» و «دایی جان ناپلئون» برای ماندگاری یک فیلمساز در تاریخ هنر کافی است.

۱۴۰۵/۰۶/۱۸

علی حاتمی
داریوش مهرجویی
۳

اکران فیلم‌هایی از مهرجویی،حاتمی،نادری و تقوایی برای روز سینما

در آستانه روز ملی سینما (۲۱ شهریور) نسخه اصلاح و مرمت‌شده فیلم‌هایی از علی حاتمی، امیر نادری، داریوش مهرجویی، ناصر تقوایی و واروژ کریم مسیحی اکران می‌شود.

۱۴۰۵/۰۶/۱۵

ناصر تقوایی

از «اربعین» ناصر تقوایی تا جای خالی یک فیلم سینمایی بزرگ

هر سال با نزدیک شدن به اربعین، ده‌ها مستند و برنامه تلویزیونی درباره این مناسبت آئینی ساخته یا بازپخش می‌شوند؛ اما اگر بخواهیم یک اثر را به‌عنوان نقطه آغاز سینمای اربعین معرفی کنیم، باید از مستند «اربعین» ساخته ناصر تقوایی نام ببریم. نوشته از «اربعین» ناصر تقوایی تا جای خالی...

۱۴۰۵/۰۵/۱۳

ناصر تقوایی

روایت کمترشنیده شده از ناصر تقوایی

ناصر تقوایی می‌گفت: وظیفه اصلی ما فیلمسازان، نویسندگان و نقاش‌ها این است که زبانی بومی برای این حرفه‌ها پیدا کنیم و بزرگترین کاری که این نسل می‌تواند انجام بدهد، غنی‌تر کردن آن است.

۱۴۰۵/۰۴/۲۱

ناصر تقوایی

اولین نمایش نسخه مرمت‌شده «کاغذ بی خط» در موزه سینمای ایران

در ادامه برنامه «کلاسیک‌های کانون» کانون کارگردانان سینمای ایران، سه‌شنبه ۲۳ تیرماه،ساعت۱۷ نخستین نمایش نسخه مرمت‌شده فیلم «کاغذ بی خط» به کارگردانی ناصر تقوایی، در موزه سینمای ایران برگزار خواهد شد. به گزارش سینماسینما، در این مراسم، فیلم «کاغذ بی خط»؛ اثر ماندگار ناصر تقوایی که به همت فیلمخانه ملی...

۱۴۰۵/۰۴/۲۰

خسرو شکیبایی
هدیه تهرانی
۲

هدیه تهرانی، خسرو شکیبایی، جمیله شیخی و... روی پرده

نسخه مرمت شده فیلم سینمایی «کاغذ بی خط» به کارگردانی ناصر تقوایی و با بازی هدیه تهرانی و خسرو شکیبایی به نمایش درمی‌آید.

۱۴۰۵/۰۴/۲۰

ناصر تقوایی

ناصر تقوایی که عاشق فوتبال بود!

ناصر تقوایی از طرفداران پروپا قرص فوتبال بود و اتفاقات فوتبال را پی می‌گرفت، حتی برخی او می‌گویند او اشراف کاملی به فوتبال داشت و مفسر فوتبال بود.

۱۴۰۵/۰۳/۲۷

بهروز افخمی
ناصر تقوایی

مقایسه فیلمنامه «کوچک جنگلی» تقوایی با سریال افخمی/ از پژوهشِ روایت‌محور تا روایتِ موردپسند صداوسیما

سینماسینما، سیدحسام فروزان فیلمنامه «کوچک جنگلی» نوشته ناصر تقوایی محصول سال‌های پایانی دهه پنجاه و اوایل دهه شصت است؛ دوره‌ای که سینما و تلویزیون ایران در وضعیت پرآشوب پس از انقلاب و تغییرات ساختاری نهادهای تولیدی قرار داشتند. تقوایی در ابتدا این سناریو را برای یک فیلم سینمایی سه ساعته...

۱۴۰۴/۰۹/۲۳

ناصر تقوایی

سیر تحول قهرمان و جبر محیط در سینمای ناصر تقوایی: از «صادق کرده» تا «ناخدا خورشید»

سینماسینما، مسعود ارجمندفر ناصر تقوایی، یکی از برجسته‌ترین و وسواسی‌ترین سینماگران موج نوی ایران، همواره مرزبانی ظریف بین ادبیات و سینما را بر عهده داشته است [۶]. او با پیشینه ادبی قدرتمند و شناخت عمیق از جغرافیا و فرهنگ جنوب ایران، آثاری خلق کرده که فراتر از روایت داستانی، به...

۱۴۰۴/۰۸/۱۹

ناصر تقوایی

«اربعین» تقوایی نبود نمی‌شد از «ممد نبودی» حرف زد

محسن شریفیان گفت: اگر ناصر تقوایی در سال ۴۸ مستند «اربعین» را در بوشهر ضبط نمی‌کرد، ما نمی‌توانستیم بعدها درباره آثاری چون «ممد نبودی» حرف بزنیم.

۱۴۰۴/۰۸/۱۸

محمد کارت
۱

«بچه‌خور»؛ حقیقتی که خلاف جهتِ جهان می‌دود

سینماسینما، محمد ناصری‌راد «بچه‌خور» را باید نقطه بلوغ زبان سینمایی محمد کارت دانست؛ جایی که تجربه مستندسازی، زیست و مشاهده اجتماعی و درام تراژیک، در یک کالبد واحد به وحدت می‌رسند و قوام می‌گیرند. این فیلم برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه جشنواره فیلم فجر شد و جایگاه کارت را...

۱۴۰۵/۰۷/۱۴


از ماک تا خاموشی؛ پرتره‌ای از فرسودگی صنعت ایران

سینماسینما، محمد ناصری‌راد مستند «آن مرد با ماک آمد» ساختهٔ امین آزاد که در ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ در سیزدهمین شب «روایت و تصویر» گالری سروناز شیراز به نمایش درآمد، تلاشی برای بازخوانی بخشی از تاریخ صنعت ایران از خلال زندگی اصغر قندچی است؛ صنعتگری که نام او با کارخانهٔ ایران...

۱۴۰۵/۰۶/۳۱


«امیرعلی»؛ جست‌وجوی عدالت آموزشی در قاب مستند

سینماسینما، محمد ناصری‌راد در سینمای مستند، آثاری که از دل زیست واقعی زاده می‌شوند، بیش از آنکه به بازنمایی یک مسئله اجتماعی بپردازند، به کشف سازوکارهای پنهان آن نزدیک می‌شوند. مستند کوتاه «امیرعلی» ساخته فاطمه پریدار از همین جنس است، مستندی که از یک غیبت ساده در کلاس آغاز می‌شود...

۱۴۰۵/۰۶/۲۹


«پروانه»؛ وقتی غیاب، شکل دیگری از حضور است

سینماسینما، محمد ناصری‌راد پانزدهم شهریورماه، در سیزدهمین شب روایت و تصویرِ گالری سروناز شیراز، مستند «پروانه» ساخته بهمن کیارستمی، پرتره‌ای از پروانه اعتمادی، نقاش برجسته و تجربه‌گرای ایرانی، نمایش داده شد؛ مستندی که بیش از آنکه بخواهد زندگی‌نامه یک نقاش را روایت کند، می‌کوشد به جهان ذهنی هنرمندی نزدیک شود...

۱۴۰۵/۰۶/۱۷


«امیرو»؛ پرتره‌ای ناتمام از یک انسان طردشده

سینماسینما، محمد ناصری‌راد مستند نیمه‌بلند «امیرو» به کارگردانی محسن کامکاری و تهیه‌کنندگی کامران حیدری، محصول سال ۱۴۰۱، از آثاری است که با وجود حضور در جشنواره‌های بین‌المللی و برنده شدن جایزه بهترین فیلم نیمه‌بلند در جشنواره سئول سال ۲۰۲۳، بیش از هر چیز با فاصله‌ای آشکار میان ظرفیت سوژه و...

۱۴۰۵/۰۶/۰۹


کالبدشکافی میل و جنایت در «ژویسَنس» و «دانته»

سینماسینما، محمد ناصری‌راد سوم شهریورماه ۱۴۰۵، پاتوق فیلم کوتاه شیراز در مجموعه شهر کاغذی به میزبانی محسن سلمانی، میزبان نمایش و نقد دو فیلم کوتاه از امین تبار، فیلمساز شیرازی بود، دو فیلم که با وجود فاصله زمانی در تولید و تفاوت در ساختار روایی، در یک نقطه به یکدیگر...

۱۴۰۵/۰۶/۰۵


از باغ تا غیاب، خوانش هرمنوتیکی از «بدون ایرج»

سینماسینما، محمد ناصری‌راد در تاریخ ۲۶ مردادماه ۱۴۰۵، در گالری سروناز و در سلسله‌نشست‌های شب‌های مستند شیراز، «بدون ایرج» ساخته بهمن کیارستمی و آرش والی‌نژاد را دیدم؛ فیلمی که از همان نمای نخست، با ورود از دیوار به باغی متروک، مرا وارد جهانی کرد که در آن مرز میان گذشته...

۱۴۰۵/۰۵/۲۶


«روما»؛ تجربه‌ای بصری و انسانی از زندگی و طبقات جامعه

سینماسینما، محمد ناصری‌راد فیلم سینمایی «روما» ساختهٔ آلفونسو کواران، و محصول نتفلیکس در سال ۲۰۱۸ و برندهٔ شیر طلای ونیز در همان سال و جایزه بهترین فیلم خارجی زبان اسکار ۲۰۱۹، تجربه‌ای سینمایی و انسانی است که با دقت تمام زندگی و طبقات اجتماعی مکزیک دههٔ ۱۹۷۰ را بازنمایی می‌کند....

۱۴۰۴/۱۲/۰۸


خوانشی فرمال و اجتماعی از «خشت و آینه»؛ خشتِ توسعه، آینه تنهایی

سینماسینما، محمد ناصری‌راد «خشت و آینه» ساخته ابراهیم گلستان در سال ۱۳۴۳، در میانه دهه‌ای شکل می‌گیرد که تهران زیر فشار شتاب توسعه، مهاجرت گسترده و تغییرات اجتماعیِ پس از انقلاب سفیدِ شاه و ملت، سیمایی دوگانه یافته است؛ شهری که از یک‌سو ویترین مدرنیته را با خیابان‌های عریض، زرق...

۱۴۰۴/۱۱/۳۰

ترانه علیدوستی
پگاه آهنگرانی
۱

نقدی بر مستند گفت‌وگومحور از پگاه آهنگرانی؛ پرتره‌ای در فضای بسته

سنماسینما، محمد ناصری‌راد با پخش مستند گفت‌وگو‌محور پگاه آهنگرانی و محصول بی‌بی‌سی فارسی با ترانه علیدوستی، و وایرال حداکثری آن، فضای رسانه‌ای فارسی‌زبان بار دیگر به میدان واکنش‌های احساسی، ستایش‌های شتاب‌زده و داوری‌های صفر و یکی بدل شد. آنچه بیش از هر چیز در این هیاهو گم شد، خود مستند...

۱۴۰۴/۱۰/۰۹


«قمرتاج»؛ از ثبتِ واقعیت تا سازمان‌دهی روایت

سینماسینما، محمد ناصری‌راد «قمرتاج» ساخته هادی و مهدی زارعی در مرز میان سینمای مشاهده‌گر، وریته و مستند مردم‌نگار حرکت می‌کند، با این تفاوت بنیادین که آگاهانه از خلوص ادعایی این سنت‌ها عبور می‌کند و به قلمرو مستند داستانی وارد می‌شود. فیلم با حفظ ظاهر مشاهده‌محور، ساختاری را پیش می‌برد که...

۱۴۰۴/۱۰/۰۱


چهل‌وسومین جشنواره جهانی فیلم فجر؛ آزمونی جدی و نگاهی رو به آینده

سینماسینما، محمد ناصری‌راد جشنواره جهانی فیلم فجر در دوره چهل‌وسوم، با همه‌ی موافقت‌ها و مخالفت‌ها، تجربه‌ای متفاوت و قابل تأمل بود؛ تجربه‌ای که بیش از هر اتفاقی، مسئله‌ی مکان برگزاری را دوباره به یکی از موضوعات اصلی سینمای ایران تبدیل کرد. انتقال جشنواره به شیراز، صرفاً یک جابه‌جایی جغرافیایی نبود،...

۱۴۰۴/۰۹/۳۰

جعفر پناهی
۱

جهانِ پشتِ یک تصادف

سینماسینما، محمد ناصری‌راد؛ «یک تصادف ساده» تازه‌ترین ساختهٔ جعفر پناهی، بار دیگر نشان می‌دهد که او چگونه در دل محدودیت، گستره‌ای وسیع از امکانات سینمایی را خلق می‌کند؛ سینمایی که هم به تجربه پیشین وفادار است و هم افق تازه‌ای را پیش چشمِ مخاطب می‌گشاید. پناهی بار دیگر با صبوری...

۱۴۰۴/۰۹/۱۷


خوانشی روان‌شناختی از «چشم‌بادومی»؛ روایت گسسته در آینه هویتِ متلاشی

سینماسینما، محمد ناصری‌راد؛ ابراهیم امینی را سال‌هاست میشناسم، در هیبت و قامتِ فیلمنامه نویس میشناسم، اما اثرِ «چشم‌بادومی» که ساختهٔ اوست، تلاشی است برای ورود به جهان ذهنی نسلی که سرعت تحولات رسانه‌ای و فرهنگی آن از توان درک بسیاری از والدین پیشی گرفته و همین فاصله نسلی به نقطه...

۱۴۰۴/۰۹/۱۶

احمد علی نژاد
۱

نقدی بر فیلم‌های کوتاه باکس شیراز در جشنواره جهانی فیلم فجر

سینماسینما، محمد ناصری‌راد؛ در باکس سوم که شامل پنج اثر است، اثار بخش فجر پلاس و متعلق به فیلمسازان سینمای کوتاه شیراز، مورد بررسی قرار میگیرد. فیلم اول؛ اضافی – ساختهٔ احمد علی نژاد نفروش تخمک یا رهایی فرزند؟ اضافی، از همان پلان‌های نخست نشان می‌دهد که جسارت تجربه‌گری در...

۱۴۰۴/۰۹/۰۹