«زعفرانیه ۱۴ تیر»؛ روایتی ساده از چالشهای اخلاقی
سینماسینما، ابوالفضل نجیب
جابر قاسمعلی از آن جمله سینماگرانی است که از حوزه نقدنویسی به سینما ورود کرده است. این شروع عطف به دورانی است که توفیق آشنایی و همکاری با ایشان در تحریریه ماهنامه گزارش فیلم حاصل شد، همینجا یادی کنم از مسعود بهاری نازنین که روحش شاد و نامش گرامی باد. جابر به گمانم نقد نویسی را از همان دفتر گزارش فیلم واقع در بلوار کشاورز و چند صدمتری سینما قدس شروع کرده بود. اواخر دهه شصت و اوایل دهه هفتاد، از نشریه سینمایی که بیشترین نقد فیلمها اغلب متوجه فیلمنامه و روایتهای بیچفت و بست بود. دقیقا به همین دلیل اغلب منتقدان رغبتی به نوشتن درباره تولیدات سطح هرم فرضی سینما نداشتند تا جایی که ماهنامه سینمایی فیلم بهخاطر بیاعتنایی و بایکوت این بخش از تولیدات مورد انتقاد و گلایه سیاستگذاران سینمایی قرار گرفت. با این گذشته و حساسیت پرمعلوم است که تمرکز قاسمعلی علیالقاعده باید معطوف به فیلمنامه به مثابه فونداسیون فیلم باشد.
اگر کمترین انتظار از تولیدات سینمایی و برای مخاطبان بدنه هرم فرضی روایت بینقص و ساده و درست و البته لذتبخش و حتی تاملبرانگیز باشد، در این صورت «زعفرانیه ۱۴ تیر» به کارگردانی سیدعلی هاشمی نه تنها سطح توقع این بخش از مخاطبان را برآورده کرده، که میتواند حتی رضایت سطح بالاتری از مخاطبان را جلب کند. بیتردید این میزان توفیق بیش از هر چیز مرهون فیلمنامه جابر قاسمعلی است. فیلم روایت سرراست و سادهای درباره موضوعی دارد که سالهاست به یکی از مهمترین چالشهای اخلاقی تبدیل شده است. این چالش اگر چه در جغرافیای فرهنگی ما مشروع و برخلاف ماهیت آن به خیانت و حتی هنجارشکنی تعبیر نمیشود، اما تاثیری همانند در داوری اغلب زنان به خیانت دارد. به یک معنی واکنش میمنت به ازدواج شوهرش کم از همانندی به واکنش در قبال رابطه نامشروع و به تعبیر سرراست با خیانت ندارد.
از این منظر فیلم اگر چه در سطح روایتگر یک درام ساده اجتماعی است، اما تلاش میکند بر بستر روایتی چنین ساده و بیادعا به شکافها و چالشهای حاصل از نزدیکی روابط که ابتدا در صورت ظاهر به مجازی تعبیر و در نهایت به شکلگیری روابط واقعی و در ماهیت امر به تابو شکنی و به تعبیری هنجارشکنی در روابط فردی و خانوادگی و اجتماعی تبدیل و تنزل پیدا میکند بپردازد. به گونهای که فضا و روابط به اصطلاح مجازی اولیه در نهایت به بستری برای بیرون ریختن شکافها و تضادهای میان آنچه به شخصیت اجتماعی یا بیرونی با فردیت پنهان شده معنی میکنیم منتهی میشود.
از این منظر اهمیت فیلم در ترجمان ساده یک بحران اجتماعی است. بحرانی که اگر چه سعی میشود چون سایر بحرانها پردهپوشی شود، یا به نوعی به اصطلاح شرعیزه شود، اما متاسفانه بخشهایی از طبقات اجتماعی با آن درگیر هستند. دخلی هم به وضعیت طبقاتی آدمها ندارد. اینکه علت این بحران اخلاقی را یکسره متوجه فضای مجازی کنیم، خودفریبی محض است. چرا که مسبوق به پیشاظهور پدیده گوشی همراه و روابط مجازی به سبک و سیاق امروز است.
«زعفرانیه ۱۴ تیر» از جهاتی «برادران لیلا» را تداعی میکند یا لاقل بر نوعی دیگر از کشمکش دختران با نظام پدرسالاری اشاره و تاکید دارد. با این توضیح که در اینجا مکانیزم کشمکش متفاوت است و به نوعی میتواند برآمده از شکم سیری باشد و نه فقر. آنچه این کشمکش را به این همانی نزدیک میکند منطق و شباهت گفتمانی دو دختر در مواجهه با اقتدار و منطق من درآوردی پدرانه است. در هر دو فیلم پدرها هیچ احساس سمپاتی برنمیانگیزند زیرا که هم نقش آمریت و عاملیت را در بهوجود آوردن شرایط موجود بازی میکنند. به گمانم دلیل عمده حساسیتبرانگیز شدن این نوع فیلم ها چه در گونه «برادران لیلا» و «زعفرانیه ۱۴ تیر» و حتی گونه بدیعی چون «پیرپسر» همین تابوشکنی از موضع و جایگاه پدرسالاری باشد. مضاف بر این که این تابوشکنی و در واقعیت امر فرجام و نتیجه و کپه این رویارویی به دلایل عدیده هرگز به سمت وضعیت پیشافرهنگی و تاریخی و اجتماعی نه تنها رجعت نخواهد کرد که میتوان چشمانداز و امتداد آن را به سمت هجرت به عقلانیت داوری و پیشبینی کرد.
این که چرا فیلم هفت سال بلاتکلیف بوده حتما دلیلش در حکمت همه نشانهها و نمادهای عدد هفت در فرهنگ و عرفان و اسطوره فارسی بوده که حتمن عقل ما به آن قد نمیدهد. بهخصوص وقتی با خیل تولیدات فاخر این سالهای اخیر مقایسه کنیم حکمتش معلوم میشود. اما گذشته از شوخی اینکه چرا برخلاف نیاز جامعه ما به چنین فیلمهایی به هر دلیل واهی برای توقیف و توقف آن تلاش میشود، در نوع خود جای تامل است.
آخرین خبرها
- «خائن کشی» آنلاین میشود
- مستند «در میان امواج» و روایتی زنانه از جنوب ایران
- تبری بهرام بیضایی از شبکه من و تو
- فیلم کوتاه «پیاده»؛ ایکاش وطن جای بهتری برای ماندن بود
- اکران آنلاین «قیف» از سهشنبه
- اولین اجرای «مزین السلطنه» تقدیم خبرنگاران میشود/ «ژن زامبی» در راه تماشاخانه هما
- وقتی از سینمای حرفه ای و اصیل حرف می زنیم
- نیرویی ماورایی برای فوتبالیستها؛ وقتی یک عشق زنانه میتواند کریستیانو رونالدو را هم دگرگون کند!
- بازگشت دِپ به هالیوود؛ پنه لوپه کروز و جانی دپ در یک فیلم اکشن مهیج بازی میکنند
- «پیر پسر» بهترین فیلم جشنواره لندنبریز شد
- «کیک محبوب من»؛ روایت سهل و ممتنع تنهایی
- فیلم جدید عبدالرضا کاهانی در بخش مسابقه ادینبورگ
- خواننده محبوب کشور: دوست دارم فرهاد مجیدی در ردیف اول کنسرتم مرا تماشا کند!
- رقابت «پیر پسر» در جشنواره ایرلندی
- فیلمی به تهیهکنندگی نوید محمدزاده در جشنواره لوکارنو
- چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟
- تخریب دریک توسط تیم ملی آرژانتین با اشاره به کندریک لامار
- حکایت کوسههای مکانیکی «آروارهها» اسپیلبرگ
- ماراتن عذاب؛ کریستیانو رونالدو و اشکهایی که باید سرازیر میشد
- فیلمهای سعید سهیلی و مهران مدیری در راه سینماها/ تعویق یک هفتهای اکران «یادگار جنوب»
مرتبط با خبر
خبرهای پربازدید
«زعفرانیه ۱۴ تیر»؛ یک روزِ پرتنش در شمال تهران
سینماسینما، فرزانه متین فیلم «زعفرانیه ۱۴ تیر» به کارگردانی سیدعلی هاشمی و نویسندگی جابر قاسمعلی پس از چند سال انتظار اکران محدودی داشت، اما به تازهگی وارد گروه اکران آنلاین شده است. پخش چنین فیلمهایی نشان میدهد سینمای اجتماعی ایران همچنان میتواند مخاطب جدی را جذب کند. داستان در یک...
۱۴۰۴/۰۶/۳۱
روایتی از اعتراف به گناهان؛ نقد و بررسی «سونات پاییزی» توسط جابر قاسمعلی
ششصد و دوازدهمین برنامه از سری برنامههای سینماتک خانه هنرمندان ایران، دوشنبه ۲۴ دی ۱۴۰۳، به نمایش فیلم سینمایی «سونات ...ادامه مطلب نوشته روایتی از اعتراف به گناهان؛ نقد و بررسی «سونات پاییزی» توسط جابر قاسمعلی اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۰/۲۵
جابر قاسمعلی «سونات پاییزی» را نقد و بررسی میکند
«سونات پاییزی» در سینماتک خانه هنرمندان روی پرده میرود به گزارش رسیده، در یازدهمبن برنامه «نور زمستانی» [مرور برگزیده آثار ...ادامه مطلب نوشته جابر قاسمعلی «سونات پاییزی» را نقد و بررسی میکند اولین بار در بانی فیلم. پدیدار شد.
۱۴۰۳/۱۰/۲۰
آیا فیلمی که پرفروش است میتواند ضد فرهنگ باشد؟
نشست «مروری بر سینمای فرهنگی ایران» با حضور شادمهر راستین و جابر قاسمعلی در کتابسرای راوی برگزار شد. به گزارش سینماسینما، به مناسبت آیین پاسداشت فرهنگی روزملی سینما، پنل نمایش آنونس فیلمهای سینمای ایران، ۲۳ شهریور و در محل کتابسرای راوی، برگزار شد و جابر قاسمعلی و شادمهر راستین از...
۱۴۰۳/۰۶/۲۴
اولین دوره جشنواره آسمان در ایستگاه پایانی
نخستین جشنواره فیلم، فیلمنامه و عکس آسمان با معرفی برگزیدگان خود طی مراسم اختتامیه و با حضور پرشور مردم مهاباد به انتها رسید. به گزارش سینماسینما، اختتامیه نخستین دوره جشنواره فیلم، فیلمنامه و عکس آسمان چهارشنبه، ۲۱ شهریور ۱۴۰۳، همزمان با روز ملی سینما در تالار وحدت شهر مهاباد با...
۱۴۰۳/۰۶/۲۲
نگاهی به نخستین فیلمنامهی سینمای ایران به بهانهی روز ملی سینما
یادداشت/ جابر قاسمعلی فیلمنامهی “شاه ایران و بانوی ارمن” به گمانم باید نخستین فیلمنامهی سینمای ایران باشد. نویسنده؛ آقای ذبیح بهروز در انتهای دیباچهی خود، تاریخ دوم اسفند هزار و ...ادامه مطلب
۱۴۰۰/۰۶/۲۱
نتیجه تست کرونای جابر قاسمعلی مثبت شد
ابتلای فیلمنامهنویس شناخته شده به ویروس کرونا، صف هنرمندان مبتلا به این بیماری را طولانی کرده است. به گزارش بانیفیلم، جابر قاسمعلی فیلمنامهنویس سینما و تلویزیون به بیماری کووید۱۹ دچار ...ادامه مطلب
۱۴۰۰/۰۱/۲۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
کانون فیلمنامه نویسان مراسم مجازی بزرگداشت اصغر عبداللهی را برگزار میکند
مراسم مجازی بزرگداشت اصغر عبداللهی برگزار میشود. به گزارش سینماسینما، کانون فیلم نامه نویسان سینمای ایران، بزرگداشت مجازی برای زنده یاد اصغر عبداللهی برگزار می کند که گفتگوی تصویری جابر قاسمعلی با فرهاد توحیدی، محسن دامادی، احمد امینی، وحید نیکخواه و عبدالرضا منجزی بخشهای این مراسم را تشکیل میدهند. این...
۱۳۹۹/۱۰/۱۱
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
برگزاری بزرگداشت مجازی برای اصغر عبداللهی
کانون فیلمنامه نویسان سینمای ایران، بزرگداشت مجازی برای زنده یاد اصغر عبداللهی (فیلم نامه نویس و کارگردان) برگزار می کند. به گزارش ایسنا، گفتوگوی تصویری جابر قاسمعلی با فرهاد توحیدی، محسن دامادی،احمد امینی ،وحید نیکخواه و عبدالرضا منجزی شنبه ۱۳ دی ماه ساعت ۲۰ در نشانی اینستاگرامی jaber.qasemali@ انجام می...
۱۳۹۹/۱۰/۱۱
علی عطشانی «کاندید» جابر قاسمعلی را میسازد
سینماپرس: شورای صدور پروانه ساخت در جلسه اخیر با پنج فیلمنامه موافقت کرد.
۱۳۹۹/۱۰/۰۷
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
علیرضا قربانی برای «زعفرانیه ۱۴ تیر» خواند
علیرضا قربانی برای فیلم سینمایی «زعفرانیه ۱۴ تیر» به کارگردانی سیدعلی هاشمی خواند. نوشته علیرضا قربانی برای «زعفرانیه ۱۴ تیر» خواند اولین بار در موسیقی ایرانیان. پدیدار شد.
۱۳۹۷/۱۰/۳۰
نمایش و نقد «ترومای سرخ» در خانه هنرمندان
جلسه نقد و بررسی همراه با نمایش فیلم سینمایی «ترومای سرخ» به کارگردانی، نویسندگی و تهیه کنندگی اسماعیل میهن دوست در خانه هنرمندان برگزار خواهد شد. به گزارش سینماسینما، این نشست ساعت چهار بعدازظهر روز یکشنبه چهاردهم مهرماه در خانه هنرمندان با حضور عوامل فیلم و منتقد میهمان جابر قاسمعلی...
۱۳۹۷/۰۷/۱۴
افتتاح نمایش «ترومای سرخ» در موزه سینما
مراسم افتتاحیه فیلم «ترومای سرخ» به نویسندگی و کارگردانی اسماعیل میهن دوست بعدازظهر چهارشنبه چهارم مهرماه در موزه سینما برگزار شد. به گزارش سینماسینما، این نمایش که اولین اکران رسمی فیلم در گروه هنر و تجربه محسوب می شود با حضور جمعی از اهالی مطبوعات، سینما و ادبیات و با...
۱۳۹۷/۰۷/۰۵
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
جابر قاسمعلی :در اندک فرصت بازمانده ، فراری را ببینید
جابر قاسمعلی :در اندک فرصت باز مانده ، فراری را ببینید ،یک محسن تنابنده خوب و یک ترلان پروانه غافلگیر کننده
۱۳۹۷/۰۱/۲۸
مرور آثار شاهپور شهبازی در خانه سینما
نشست مرور آثار شاهپور شهبازی به همراه نمایش فیلم «در میان دیوارها» به نویسندگی و کارگردانی او با سخنرانی محمد گذرآبادی، محسن آزرم و جابر قاسمعلی در تالار سیف اله داد خانه سینما برگزار شد. به گزارش سینماسینما، نشست مرور آثار شاهپور شهبازی مدرس، مولف، مترجم و نویسنده سینمایی به...
۱۳۹۶/۱۱/۰۱
اطلاعات وسیع شاهپور شهبازی در حوزه های مختلف،در خدمت مباحث تئوریک فیلمنامه نویسی قرار می گیرد
نشست مرور آثار شاهپور شهبازی مدرس، مولف، مترجم و نویسنده سینمایی به همراه نمایش فیلم “در میان دیوارها” به نویسنگی و کارگردانی او با سخنرانی محمد گذرآبادی، محسن آزرم و جابر قاسمعلی در تالار سیف اله داد خانه سینما برگزار شد. در این نشست جمعی از سینماگران، نویسندگان، مترجمان و...
۱۳۹۶/۱۱/۰۱
نگاهی به فیلم «لیلا» ساخته داریوش مهرجویی/ ماخولیای زنِ ستمکشِ ایرانی
سینماسینما، جابر قاسمعلی: ۱ ـ حالا و پس از گذشت ۲۰ سال، «لیلا» آشکارا و بهتمامی یک کالت است؛ مهرجویی توانسته در «لیلا» به واسطه بازپروری یک داستان مستعمل در فضایی تازه و عمیقا باورپذیر و طراحی شخصیتی قربانی ـ سادهدل در کنار شخصیتی قربانی ـ رِند جهانی خلق کند...
۱۳۹۶/۰۸/۲۰
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
آیدین آغداشلو میگفت کیارستمی پروای سادگی داشت
به گزارش خبرنگار فیلمنت نیوز، در ابتدای این مراسم، کیوان کثیریان که اجرای برنامه را بر عهده داشت، با بیان اینکه سال گذشته بیش از ۴۰ عنوان از فیلمهای آقای کیارستمی در سینماتک خانه هنرمندان به نمایش گذاشته شد، گفت: «در سال ۹۲ سینماتک خانه هنرمندان با فیلم جادههای کیارستمی...
۱۳۹۶/۰۴/۱۳
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
بزرگداشت عباس کیارستمی در خانهی هنرمندان ایران
به گزارش فیلمنت نیوز، در مراسم بزرگداشت عباس کیارستمی که دوشنبه ۱۲ تیرماه در خانهی هنرمندان برگزار میشود، بهمن فرمانآرا، ابراهیم فروزش، محمدرضا اصلانی، رضا کیانیان، حبیب رضایی، جابر قاسمعلی و… دربارهی آثار هنری و شخصیت عباس کیارستمی سخنرانی خواهند کرد. در این مراسم همچنین مستند ۱۶ دقیقهای مرا به...
۱۳۹۶/۰۴/۱۰
«غریبه و مه» روی پردهی سینماتک میرود
به گزارش فیلمنت نیوز؛ فیلم غریبه و مه به کارگردانی و نویسندگی بهرام بیضایی روز دوشنبه (۲۱ فروردین) در سینماتک خانه هنرمندان نمایش داده خواهد شد و پس از نمایش فیلم، نشست نقد و بررسی با حضور جابر قاسمعلی و کیوان کثیریان برگزار میشود. غریبه و مه دومین ساختهی بهرام...
۱۳۹۶/۰۱/۱۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
واکنشی نسبت به اتفاقات تلخ حادثه «پلاسکو» و گفته های عباس جدیدی / ردپای لمپنیسم تا مدیریت شهری!
سینماپرس: قهرمانان آتش نشان همانند برخی روی تشک سرد کشتی قرار نگرفتند اما با رشادتی که به خرج دادند، زیر دو خم آتش را گرفته و به زمین کوبیدند و مدال زندگی را به جای مدال کشتی از آن خود کردند. در «پلاسکو» و فرسنگ ها زیر زمین قهرمانانی هستند...
۱۳۹۵/۱۱/۰۶
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
هنرمندانی که برای اکران افتتاحیهی «گیتا» آمدند/ مریلا زارعی: نقشهایم را با غیرت بازی می کنم
سینماپرس: مریلا زارعی در آستانه اکران فیلم «گیتا» گفت: همیشه تلاش کردهام نقشی که به من محول شده را با غیرت و مسئولیت بازی کنم. در این فیلم هم با وجود اینکه خودم مادر و همسر نیستم، اما عاشق مادران و زنان این سرزمین هستم و وقتی این نقش را...
۱۳۹۵/۰۹/۲۹
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
بدرقه پیکر «محسن سیف» به خانه ابدی/ انتقاد از بی توجهی وزیر جدید ارشاد به درگذشت یک منتقد سینما
سینماپرس: مراسم تشییع پیکر محسن سیف منتقد پیشکسوت سینما در حالی برگزار شد که تعدادی از سینماگران نسبت به اینکه وزیر ارشاد برای درگذشت یک چهره ورزشی پیام داده ولی درباره سیف سکوت کرده، انتقاد کردند.
۱۳۹۵/۰۸/۱۶
موافقت سازمان سینمایی با چهار فیلم نامه/ «خفگی» جیرانی پروانه ساخت گرفت
سینماپرس: شورای صدور پروانه ساخت با چهار فیلمنامه در جلسه ۳ مهر موافقت کرد.
۱۳۹۵/۰۷/۰۴
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
منتظر بمانید..
برگزیدگان چند بخش جشنواره «مقاومت» معرفی شدند/ درخواست دختر شهید مدافع حرم از سینماگران/ سردیس مرحوم سلحشور رونمایی شد
سینماپرس: افتتاحیه چهاردهمین جشنواره فیلم مقاومت با حضور پرتعداد سینماگران برگزار شد. در این مراسم شهاب حسینی جایزه بهترین بازیگر مرد را به خود اختصاص داد. همچنین از نادر طالبزاده، جعفر دهقان و شرفالدین و اصغر بختیاری تجلیل به عمل آمد.
۱۳۹۵/۰۷/۰۲