«مشت در نمای درشت» در زمره مستندهای شهودی است

پس از نمایش این مستند، نشست نقد و بررسی آن با حضور جلیل اکبری‌صحت (منتقد سینما و سینماگر) و هادی سعیدی‌کیاسری (شاعر و پژوهشگر) در سالن استاد ناصری خانه هنرمندان ایران برگزار شد. اجرای این برنامه را حامد صلاحی بر عهده داشت.

در آغاز این نشست، محمدصالح حجت‌الاسلامی گفت: قبل از هر چیز، از همه شما دوستان که زحمت کشیده‌اید و در این وقت از روز و این ایام در اینجا حضور پیدا کرده‌اید، تشکر می‌کنم. این یک حسن اتفاق است که ما همزمان با برپایی نمایشگاه کتاب، توانسته‌ایم این فیلم را به دوستداران شعر و ادب عرضه کنیم. این اتفاق ممکن است مزاحمتی برای کسانی ایجاد کند که علاقمند به ادبیات هستند و در حال تصمیم‌گیری برای حضور در اینجا یا در جمع ناشران و ادیبان هستند.

او ادامه داد: فکر می‌کنم هر آنچه که باید گفته شود، در فیلم بیان شده است. تنها نکته‌ای که می‌توانم اضافه کنم این است که سعی کردم صادقانه‌ترین روایت ممکن را ارائه دهم. این کار قطعاً پیچیده و دشوار بود و از عهده هر کسی برنمی‌آید، از جمله بنده حقیر که بخواهم درباره شخصیتی بزرگ مانند سید حسن حسینی صحبت کنم.

حجت‌الاسلامی افزود: برای من مایه افتخار است که به عنوان اولین فردی که کار جدی و بلندی درباره این بزرگوار انجام می‌دهد، توفیق یافتم. در این مسیر، من شاگردی کرده‌ام در محضر اساتیدی که بخشی از آن‌ها را در فیلم مشاهده کردید. ما پیش از تولید، با بسیاری از این عزیزان ملاقات کردیم و از محضرشان بهره‌مند شدیم.

در ادامه، هادی سعیدی‌کیاسری اظهار کرد: نکته‌ای که می‌خواهم مطرح کنم این است که چرا اساساً باید یک شاعر را ستایش کرد و چرا باید قدر شاعران را دانست. شاعر نسبت مستقیم با زبان دارد و زبان، خانه اصلی وجود انسان‌هاست. اگر زبان خانه باشد، شاعران نگهبانان و ستون‌های اصلی آن هستند.

او افزود: اگر ما در پی هویت و وجود هستیم و می‌خواهیم فکر، فضیلت و فرهنگ در جامعه‌مان پایدار بماند، باید به شاعران توجه کنیم. این یک قاعده پذیرفته‌شده است که هر زبانی که نتواند شاعران بزرگ تربیت کند، محکوم به فنا خواهد بود.

کیاسری همچنین گفت: ما بختیاری داشتیم که شاعرانی مانند حکیم رودکی و حکیم فردوسی را داشته‌ایم. این معجزه زبان فارسی است که ما امروز، پس از بیش از هزار سال، می‌توانیم با شاعران صدر زبان فارسی ارتباط برقرار کنیم. به آقای حجت‌الاسلامی تبریک می‌گویم برای انتخاب چنین رسالتی ارجمند، به‌ویژه در سال‌هایی که شعر چندان رونقی نداشته است.

وی ادامه داد: رسانه‌ها تا حدودی نقش شعر را کمرنگ کرده‌اند، اما نیاز به شعر همچنان در رسانه‌ها و دیگر عرصه‌های فرهنگی احساس می‌شود. یاد و خاطره زنده‌یاد دکتر حسن حسینی همواره در ذهن‌ها باقی خواهد ماند. او از مردان ضروری فکر و فرهنگ ما بود.

در بخش دیگری از این نشست، جلیل اکبری‌صحت گفت: این اثر را می‌توان در زمره مستندهای شهودی دسته بندی کرد که سردمدار آن سیدمرتضی آوینی است و عموم مستندسازان به ویژه مستندسازان حوزه هنری در همین سبک فیلمسازی می‌کنند.

او با اشاره به نکات مختلفی از این مستند، گفت: صحبت کردن درباره الزامات سینما و شعر، موضوعی متفاوت است. سید حسن حسینی جایگاهی در شعر ایجاد کرد که هم دوستان و هم منتقدان به آن معترف هستند. او جسارت داشت که نوشته‌هایش را به صورت کتاب منتشر کند. سینما الزامات خاص خود را دارد، اما همه هنرها از یک اقلیم آب می‌خورند.

این منتقد سینما افزود: تجربه همکاری با افرادی چون حسن حسینی، ساعد باقری و سهیل محمودی برای من بسیار ارزشمند بوده است. یکی از اولین آشنایی‌های جدی من با سید حسن حسینی بود که تأثیر زیادی بر فضای فکری سینمای پس از انقلاب داشت. او شخصیتی روراست و عمیق بود که توانست پیوندی میان شعر و فلسفه و تصویر برقرار کند.

اکبری‌صحت همچنین گفت: نکته مهم درباره حسینی این است که او از موضع جانبداری فاصله نمی‌گرفت و تصویری آینه‌وار از زندگی ارائه می‌داد. او یکی از سرآمدان عرصه فرهنگ و هنر کشور بود و در عرصه اندیشه و تصویر، فردی جستجوگر و اثرگذار به شمار می‌رفت.

در ادامه این نشست، هادی سعیدی‌کیاسری در تکمیل سخنان خود تصریح کرد: روایتگری در فرهنگ ما همواره تحت تأثیر سانسور قرار داشته است. باید تلاش کنیم روایت‌های دقیق‌تری از شخصیت‌های فرهنگی مانند حسن حسینی ارائه دهیم تا ابعاد گوناگون زندگی و آثار آنان بهتر شناخته شود.

نوشته «مشت در نمای درشت» در زمره مستندهای شهودی است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.